Azərbaycanda asbestin istifadəsi qadağan ediləcək. Bununla bağlı "Mülki dövriyyədə olmasına yol verilməyən (mülki dövriyyədən çıxarılmış) əşyaların siyahısı haqqında" qanuna dəyişiklik təklif edilib.
Milli Məclisin dekabrın 26-da keçiriləcək plenar iclasının gündəliyinə daxil edilən dəyişiklik layihəsində qeyd olunub ki, asbest uzun illər ərzində sənayenin bir çox sahələrində (sement, kimya, izolyasiya, kağız sənayesi və sair) və tikintidə geniş istifadə olunan mineral tərkibli materialdır.
Qeyd edək ki, Azərbaycana 2023-cü ildə 591 ton asbest və 30 min 238 ton tərkibində asbest olan təbəqələr, 2024-cü ildə isə 1 045 ton asbest və 27 min 634 ton tərkibində asbest olan təbəqələr idxal edilib. Asbest tərkibli dam örtükləri (şifer) ölkədə ümumi dam örtüyü fondunun 29 faizini təşkil edir və təxminən 190 milyon m² sahəni əhatə edir. Ölkədə şifer istehlakı 2,6 milyon m² və ya 1,5 milyon list təşkil edir. Hazırda ölkənin dam örtüyü bazarının 15-20 faizi şiferin payına düşür.
Məlumat üçün bildirək ki, asbest tərkibli məhsullar insan sağlamlığı üçün təhlükəlidir. Belə ki, Avropa ölkələrində asbest tərkibli məhsulların istifadəsi qadağan edilib. O cümlədən, İran, Türkiyə, Ukrayna kimi region ölkələrində asbestdən istifadə rəsmən qadağan edilib.
Asbest liflərinin havaya qarışaraq nəfəs yollarına daxil olması müxtəlif xəstəliklərin, o cümlədən ağ ciyər xəstəliklərinin yaranma risqini artırır. Bu səbəbdən asbestin istifadəsinin məhdudlaşdırılması və tamamilə qadağan edilməsi ictimai sağlamlığın qorunması baxımından mühüm addım hesab olunur.
Ancaq onu da bildirək ki, uzun illərdir ölkəmizdə evlərin dam örtüyü üçün məhz asbestdən istifadə olunur və bununla bağlı hər hansı bir narahatlıq yoxdur, iddia edilir ki, indi həmin materialların tərkibinə zərərli materiallar qatılır.
Əli Sultanov: “Bəzi materiallar insan sağlamlığı üçün ciddi risqlər daşıyır”
Əmlak eksperti Əli Sultanov "Bakı-Xəbər"ə şərhində bildirdi ki, bəzi materiallar insan sağlamlığı üçün ciddi risqlər daşıyır: “Buna misal olaraq asbesti, qurğuşun qarışıqlı boyaları, formaldehit və digər üzvi birləşmələr buraxan ucuz yapışqan və plastikləri göstərə bilərik. Asbest ağ ciyər xərçəngi risqi yaradır. Avropa ittifaqı, ABŞ, Yaponiya və digər ölkələrdə zərərli materiallara illərdir məhdudiyyətlər tətbiq olunur. Məsələn, Avropada asbest tamamilə qadağan edilib. ABŞ-da qurğuşun qarışıqlı boyalardan tamamilə imtina olunub. Azərbaycanda da bu qaydaların tətbiqi həm insanların sağlamlığını qoruyacaq, həm də tikinti sektorunun dayanıqlılığı və inkişafına şərait yaradacaq”.
Adil Qeybulla: “Asbest ağ ciyər xərçəngi, bronxlarda, tənəffüs yollarında ən ağır xəstəliklər yaradır”
Professor, həkim Adil Qeybulla “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, asbest şiferlərinin kanserogen olması sübuta yetirilib: “Asbest ağ ciyər xərçəngi, bronxlarda, tənəffüs yollarında ən ağır xəstəliklər yaradır. Bəzi qaz sobalarında çuqunların arasında asbestdən istifadə olunur. Əvvələr də dam örtüklərində asbest-şifer tipli məhsullara üstünlük verirdilər. Amma hazırda təhlükəli olduğu üçün tikinti sənayesindən çıxarılır. Bu baxımdan yeni binaların şiferlərini təmin etmək üçün daha yeni materiallar var. Məsələn, dizaynda şiferdən də yaxşı görünən materiallar var. Bu baxımdan bunlardan istifadə olunmalıdır”.
Günel CƏLİLOVA
