Şəmsəddin Əliyev: “Şəhid ailələri üzvlərinin, ərazi bütövlüyümüz uğrunda döyüşmüş şəxslərin, habelə yaşı 60-ı adlamış məhkumların amnistiya...”
Azərbaycanda müstəqillik tarixinin ən böyük amnistiyası olacaq. Belə ki, suverenliyimizin bərpasının, Konstitusiyamızın ali hüquqi qüvvəsinin ölkəmizin bütün ərazilərində bərqərar olunmasının xalqımızın ən böyük tarixi qələbəsi olduğunu nəzərə alaraq, humanizm və mərhəmət ənənələrinə sadiq qalaraq, cəzadan azad etmənin tərbiyəvi əhəmiyyətinə inanaraq, cəzadan azad olunacaq şəxslərin qanunlara dönmədən əməl edəcəklərinə və dövlətimizin inkişafına öz töhfələrini verəcəklərinə ümid edərək Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev amnistiya elan edilməsi təşəbbüsünü irəli sürüb.
Amnistiya aktının layihəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunması uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarında, o cümlədən Vətən müharibəsində və 2023-cü il sentyabrın 19–20-də keçirilmiş antiterror əməliyyatında iştirak etmiş şəxslərin, eləcə də bu əməliyyatlarda həlak olmuş və ya xəbərsiz itkin düşmüş şəxslərin yaxın qohumlarının, Ermənistan Respublikasının mülki əhaliyə qarşı hərbi təxribatı nəticəsində əlil olmuş şəxslərin, habelə qadınların, 60 yaşına çatmış şəxslərin, cinayət törədərkən yetkinlik yaşına çatmayanların və digər şəxslərin cəzadan və ya cinayət məsuliyyətindən azad edilmələri nəzərdə tutulur.
Bununla yanaşı, layihəyə əsasən, böyük ictimai təhlükə törətməyən və ya az ağır cinayət, habelə ehtiyatsızlıqdan cinayət törətdiklərinə görə azadlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum olunmuş bir sıra şəxslər cəzadan azad ediləcək və ya cəzalarının çəkilməmiş hissəsi azaldılacaq.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə təqdim olunan Amnistiya aktının tətbiq ediləcəyi şəxslərin, o cümlədən azadlıqdan məhrumetmə cəzasından azad ediləcək məhkumların sayına görə ən böyük amnistiya olacağı ehtimal edilir. Belə ki, amnistiya aktının ümumilikdə 20 mindən çox şəxsə şamil ediləcəyi gözlənilir. Bunlardan 5 mindən çox məhkumun azadlıqdan məhrumetmə cəzasından azad ediləcəyi, həmin cəzaya məhkum olunmuş 3 mindən artıq şəxsin cəzasının azaldılacağı, 7 mindən çox məhkumun azadlığın məhdudlaşdırılması cəzasından, 4 minə yaxın məhkumun azadlıqdan məhrumetmə ilə bağlı olmayan digər cəzalardan və ya şərti tətbiq edilmiş cəzalardan, habelə mindən çox şəxsin cinayət məsuliyyətindən azad ediləcəyi proqnozlaşdırılır.
“Dövlətin humanist siyasətinin növbəti təzahürüdür...”
“Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında ölkə başçısı İlham Əliyev tərəfindən Milli Məclisə təqdim olunan Amnistiya aktının gözlənilən olduğunu deyən hüquqşünas Şəmsəddin Əliyev məlumat üçün bildirdi ki, 2024-cü ilin dekabr ayının 24-də Prezident İlham Əliyev 2025-ci ili “Konstitusiya və Suverenlik ili" elan etdi. Ş.Əliyev vurğuladı ki, Konstitusiyamızın 30 ili noyabrda tamam oldu, Konstitusiya ili ilə bağlı ölkənin hər yerində, mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarında tədbirlər keçirildi.
Ş.Əliyev vurğuladı ki, "Suverenlik ili" ilə bağlı da çoxlu tədbirlər keçirildi, bu ilin noyabrında böyük Zəfərimizin beşinci ili tamam oldu.
“Gözlənilən amnistiya aktı Azərbaycan dövlətinin həm cinayətkarlıqla mübarizə siyasətinin humanizm prinsiplərinə uyğun olaraq formalaşdırılması, həm də Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 12-ci maddəsində təsbit olunmuş insan hüqüq və azadlıqlarının və vətəndaşların layiqli həyat səviyyəsinin təmin edilməsi istiqamətində atdığı demokratik və xeyirxah bir addımdır. Burada əsas prioritet insanların layiqli həyat səviyyəsi, insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarının təmin edilməsidir. Bu Azərbaycan dövlətinin ali məqsədidir. Faktiki olaraq gözlənilən amnistiya aktı Azərbaycan dövlətinin ali məqsədinin canlı təzahürüdür.
Ümumiyyətlə, cinayət hüququ tarixinə baxanda amnistiya bir qayda olaraq parlament tərəfindən həyata keçirilir, tətbiq olunur. Amma əfv fərmanı ölkənin prezidenti tərəfindən verilir. Azərbaycan Respublikası 1991-ci ildən bəri, yəni dövlət müstəqilliyini bərpa edəndən sonra bugünə qədər mənbələrdə 12 aministiya aktının qəbul edilməsi qeyd olunur. Amma bəzi mənbələrdə də 13 amnistiya aktının elan olunması bildirilir. Ümumilikdə, bu 12, yaxud 13 amnistiya aktı nəticəsində təxminən 160 minə yaxın insan bu və digər formada azadlıqdan məhrumetmə cəzasından azad olunub, cəzaları yüngülləşib, azadlığın məhdudlaşdırılması cəzasından azad olunub.
Tam səmimi deyim ki, bu, hüquqi baxımdan dövlət üçün çox risqli addımdır. İndi çox incə bir məsələyə toxunacağam. İnsanı sosial varlıq kimi cinayətə yuvarlayan əsas səbəb, şərait, faktorlar sosial amillərdir...”
20 min insanın aministiyaya düşməsinin müsbət hal olduğunu deyən Ş.Əliyev hesab edir ki, bu da dövlətin öz vətəndaşlarının cinayət əməllərini unutmasıdır. “Aministiya ilə dövlət öz vətəndaşının bütün günahlarını, suçunu unudur və onu bağışlayır. 20 min insana şamil olunması nəzərdə tutulan bu aministiya aktı həm də hüquq-mühafizə orqanları üçün təhlükəsizliyin təmin olunması fənəri kimi də yanmalıdır. Çünki azadlığa çıxanların bəzilərinin yeri bəlli olmayacaq, bəziləri işsiz qalacaq və sair, ehtiyac bunları öz qəlibindən çıxmağa vadar edəcək. Düşünürəm ki, bunların bütün davranışları nəzarətdə saxlanılmalıdır və saxlanılacaq ki, bunlar təkrar olaraq cəmiyyətə qarşı hər hansı bir addım atmasın. Aministiya və əfv təqvimdə çox əlamətdar olan günlərdə qəbul edilir”.
İndiyə qədər təxminən 70-ə yaxın əfvin olduğunu deyən Ş.Əliyev qeyd etdi ki, burada da 10 minə yaxın insan prezidentin sərəncamı ilə azadlığa çıxıb.
Ş.Əliyev hesab edir ki, bütün bunlar dövlətin humanist, vətəndaşyönümlü siyasət yürütməsinin təzahürüdür.
20 min nəfəri əhatə edəcək amnistiya aktına gəlincə, Ş.Əliyev bildirdi ki, bu, Konstitusiyamızın 30, böyük Zəfərimizin 5 illiyinə həsr olunduğu üçün daha da əlamətdardır. “Azərbaycan Respublikasının humanizm prinsiplərinə istinad edərək atılan addım nümunəvi bir addımdır. Azərbaycan vətəndaşlarının həyat səviyyəsinin yüksəldilməsi və onların hüquq və azadlıqlarının təmin edilməsi istiqamətində gerçəkləşdirilən bir hadisədir.
Burada daha çox diqqət çəkən məqamlar ondan ibarətdir ki, şəhid ailəsi üzvləri, yaşı 60-ı ötmüş şəxslər, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda döyüşənlər, müharibə verteranları, əlil olmuş şəxslər bu amnistiya aktına düşəcək. Vətən uğrunda canını fəda etmiş şəhidlərin yaxınlarının, sağlamlığını itirmiş şəxslərin amnistiyaya düşməsi çox əlamətdar haldır. Amnistiyaya şəhidlərin ataları, qardaşları, çox yaxın qohumları düşə bilər, bu da müsbət haldır. Burada yaşı 60-dan yuxarı məhkumların böyük hissəsinin amnistiyaya düşməsi məsələsi də yüksək qiymətləndirilməlidir. Əlbəttə, bir neçə məsələnin, o cümlədən də şəhid ailələri üzvlərinin, ərazi bütövlüyümüz uğrunda döyüşmüş şəxslərin, habelə yaşı 60-ı adlamış məhkumların amnistiya edilməsi əsas prioritetdir. Bu da dövlətin humanist siyasətinin növbəti təzahürüdür ki, vətəndaşının bütün səhvlərini unudur və onu yenidən normal həyata qaytarır. 20 min insana şamil olunması nəzərdə tutulan amnitiya aktı müstəqillik tariximizin ən böyük amnistiya hadisəsii kimi tarixə düşəcək”-deyə Ş.Əliyev qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
