Məktəb şagirdlərinin çantalarının ağır olması, onları güclə daşıması, dərs yükü ağır olduğu üçün məktəblilərin bu əziyyəti çəkməsi hamıya məlumdur. Ağır məktəb çantası uşağa nəinki fiziki ziyan vurur, həm də onu məktəbdən uzaqlaşdıra bilər. Ağır çanta daşıyan uşaqlarda bel, bel və boyun ağrıları erkən yaşlarda başlayır.
Məktəblilərin çantalarının yükünün ağır olması hər kəsə bəllidir. Bunun səbəbi isə dərs yükünün ağır olması, şagirdlərin çantaya çoxlu sayda kitab və dəftər ləvazimatları qoymasıdır. Bu günlərdə elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev REAL TV-yə müsahibəsi zamanı deyib ki, məktəb çantalarının ağır olması problemi mövcuddur və bu məsələni anlamaq lazımdır: “Problemin yalnız bir qurumla əlaqələndirilməsi düzgün deyil və bu vəziyyət bir neçə amillə bağlıdır. Çantaların ağırlaşması həm dərsliklər, həm də ev tapşırıqları və əlavə tədris materialları ilə əlaqədardır. Bəzi hallarda Təhsil və Elm Nazirliyi tərəfindən təsdiqlənməyən, yaxud dərs proqramına daxil olmayan əlavə vəsaitlərdən istifadə olunur və bu da şagirdlərin çantalarına əlavə yük yaradır. Bu məsələdə nazirliyin birbaşa günahlandırılması və sualın yalnız nazirliyə yönəldilməsi doğru deyil, çünki çantaları ağırlaşdıran əsas tərəf məhz nazirlik deyil. Nazirlik tərəfindən hazırlanan dərsliklərin çəkisi normativlərə uyğundur və hazırda bir dərsliyin çəkisi təxminən 200–270 qram arasında dəyişir”.
Nazir deyib ki, dərs vəsaitlərindən kənar əşyalar da çantaya qoyulanda belə hallar yaranır.
Maraqlıdır, nazir kənar əşya deyəndə nəyi nə nəzərdə tutur? Hələ məktəbəqədər siniflərdə təhsil alan şagirdlərin çantalarında 2 kitab, 3-4 dəftər və digər məktəbli ləvazimatlar olur. Yuxarı siniflərdə dərs saatı artıqca, kitab və iş dəftərlərinin də sayı artır.
Cavanşir Əliyev: “Çanta ağırlığının aradan qaldırılması üçün dərsliklərin sayı azaldılmalı, əlavə dərsliklərin məktəblərə yol açmasının qarşısı alınmalıdır”
Pərvanə Mustafayeva: “Ağır çantalar uşaqların onurğa sütununun deformasiya olunmasına gətirib çıxara bilir”
Təhsil eksperti Cavanşir Əliyev “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, ibtidai siniflərdə təhsil alan şagirdlərin çantalarının ağır olması gündəlik dərs yükünün çox olması ilə əlaqəlidir: “Ev tapşırıqlarının çox verilməsi, yəni informasiya yükünün ağırlığı da buna öz təsirini göstərir. Məhz bu səbəbdən uşaqların dərsdən ayrılıb əyləncə və idmana sərf edəcək vaxtları olmur. İbtidai siniflərdə təhsil alan şagirdlərin daha çox ləvazimatlara, dərs vəsaitlərinə və s. ehtiyacları yaranır. Onların çantaları, demək olar ki, öz çəkilərindən belə ağır vəziyyətə gəlib çıxır. Bu da onlarda gələcəkdə istər fiziki, istərsə də digər amillərdən asılı olaraq, müəyyən pozğunluqlara gətirib çıxara bilir. Yəni çantanın daha çox ağır olması onların fiziki quruluşuna zərər verə, skalioz vəziyyət və s. gətirib çıxara bilər. Təbii ki, bunu da nəzərə alaraq, müəyyən qədər dərsliklərdə təkmilləşmə aparmaq vacibdir, şagirdə daha çox ehtiyacı olan biliklərin verilməsi dərsliklərdə öz əksini tapmalıdır. Yəni şagirdə lazım olmayan, gələcəkdə həmin o biliklərin istifadə olunmasına zərurət olmayan mövzuların salınması və yaxud da müəyyən dərs mövzusunun işlənməsi, fikrimcə, yolverilməzdir.
Bəzi hallarda məktəbli çantasının ağır olmasında valideynlər günahlandırılır. Məktəbli çantası öz-özünə ağır olmur ki? Valideyn bunun içərisinə ağır yeməklər qoymur ki, bu ağır olsun. Məktəbli çantası ağırdırsa, bu, avtomatik olaraq dərs yükünün ağırlığının göstəricisidir. Məsələnin bir də bu tərəfi var. Həm çantanın öz ağırlığının fizioloji tərəfləri var, həm də çanta ağırlığının göstəricisi olan dərs yükü çoxluğunun da özünün tamam ayrı problemləri var. Çanta ağırlığının aradan qaldırılması üçün dərsliklərin sayı azaldılmalı, əlavə dərsliklərin məktəblərə yol açmasının qarşısı alınmalıdır”.
Tibbi ekspert Pərvanə Mustafayeva “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, ağır çantalar uşaqların onurğa sütununun deformasiya olunmasına gətirib çıxara bilir: “6-10 yaşlı uşaq hələ böyümə prosesindən keçir. Buna görə də onurğa sütununa bu qədər yük qoymaq düzgün deyil. Bu onlarda skaliyoz deyilən xəstəliyin yaranmasına səbəb olur. Şagirdlərin çoxu məktəbə gedərkən çantanı bir çiyninin üstünə aşırır. Bu zaman ağırlıq həmin tərəfə düşür və zamanla onurğanın birtərəfli əyilməsinə gətirib çıxarır. Elə uşaq da var ki, çantanı əlində daşıyır ki, bu zaman da ağırlıq bir tərəfə düşür”.
Günel CƏLİLOVA
