Azərbaycanda son illərdə abort etdirən qadınların sayı artıb. Dövlət Statistika Komitəsi (DSK) Azərbaycanda səhiyyənin ötən ilin yekununa dair statistik göstəricilərini açıqlayıb. Doğum və abort saylarındakı kəskin dəyişikliklər ayrıca diqqət çəkir. Abort etdirən qadınların sayı 2020-ci illə müqayisədə ötən il 35% və ya 12 min 158 nəfər artaraq 46 min 877-yə yüksəlib. Bu, indiyə kimi Azərbaycanda qeydə alınan ən yüksək göstərici olub.
Məlumat üçün bildirək ki, abort etdirənlərin 5,2% və ya 2 428 nəfəri 15-19 yaşlılar olub. Bu yaşda abort etdirən qadınların sayı ötən bir il ərzində 87% və ya 1 129 nəfər artıb. Açıqlanan statistik rəqəmlərdən də bəlli olur ki, yeniyetmə və məktəbyaşlı qızlar arasında abort etdirənlərin sayı artıb.
Pərvanə Mustafayeva: “Yeniyetmələr arasında abortların artması Azərbaycanda cinsi tərbiyənin, cinsi maarifləndirmənin zəif olduğunun göstəricisidir”
Ginekoloq, həkim ekspert Pərvanə Mustafayeva bildirdi ki, 15-17 yaş arası abort hallarının qeydə alınmasının əsas səbəbi erkən nikah faktorudur. Bu yaşda qadınların orqanizmi hamiləliyə hazır deyil: “Ona görə də 15-19 yaşda hamiləliyin gedişində fəsadların ortaya çıxma risqi reproduktiv yaşlı qadınlarla müqayisədə dəfələrlə yüksəkdir. Abort və doğuşların sayı göstərir ki, istənilən halda erkən nikah problemi ölkəmizdə mövcuddur. Bu gün əsasən erkən yaşda hamiləliklərdə dölün inkişafdan qalması halları müşahidə olunur. Həmin yeniyetmələrdə hamiləlikdə döl inkişafdan qaldıqda hamiləlik sonlandırılır və bu, abortların statistikasına əlavə olunur”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, yeniyetmələr arasında abortların artması Azərbaycanda cinsi tərbiyənin, cinsi maarifləndirmənin zəif olduğunun göstəricisidir: “Mövcud vəziyyətdən çıxış yolu 7-8-ci sinifdən etibarən sırf cinsi tərbiyə mövzusunda dərslərin keçirilməsidir. Qızlar və oğlanlar üçün bu dərslər ayrı-ayrılıqda da keçirilə bilər. Bu cür dərslərdə nə maraqlı sualları varsa, şagirdlər birbaşa həkim ginekoloqlara verə bilər. Şagirdlər bu haqda doğru məlumat almalıdır. “Cinsi əlaqə necə olmalıdır?; Neçə yaşdan sonra cinsi həyata başlamaq olar? Hansı yollarla hamiləlikdən qorunmaq mümkündür? Erkən yaşlarda hamiləliyin fəsadları nədir” kimi mövzularla bağlı yeniyetmələr məlumatlandırılmalıdır”.
Fatimə Hacıbəyli: “Hamilə qalan qızların hamısı o demək deyil ki, öz xoşu ilə cinsi əlaqədə olub”
“Vəfa” Sosial-İctimai Birliyinin sədri Fatimə Hacıbəyli bildirdi ki, erkən yaşlı qızların hamilə qalması narahatlıq doğurur: “Nəzarətsiz qalan uşaqların sayı çoxdur. Baxmayaraq ki, onların valideynləri var, amma nəzarətsizlik sonda belə sonluqlarla nəticələnir. Yaxud da bəzi uşaqlar kifayət qədər sərbəst davranışa malik olur və onları idarə etmək çətindir. Biz nə qədər milli mentalitetdən danışsaq da, müasir dünyanın müasir davranışları var. Uşaqlar daha sərbəst, daha rahat və seksual azad olmağa üstünlük verirlər. Təbii ki, təcrübəsizlik, eyni zamanda nəzarətsizlik, ailədə zorakılıq halları buna təsir göstərir. Hamilə qalan qızların hamısı o demək deyil ki, öz xoşu ilə cinsi əlaqədə olub. Həmin rəqəmlər içərisində zorlama halları da baş verib. Kimsə polisə müraciət edib, uşağı qanuni yolla abort edirib. Abortları gizli şəkildə etmək heç yaxşı hal deyil. Bunun üçün mütləq qeydiyyatdan keçmək lazımdır. Heç bir həkim azyaşlı qızı özbaşına abort edə bilməz”.
Könül İsmayılova: “Maarifləndirmə işi aparılmalı, orta məktəblərdə xüsusi fənlər tədris olunmalıdır, həkimlər, psixoloqlar valideynlərlə birgə çalışmalıdır”
Psixoloq Könül İsmayılova qeyd etdi ki, problemin kökü araşdırılmalıdır: “Ailə, məktəb və cəmiyyət üçü bir qanad təşkil etməlidir. Abortlarla bağlı rəqəmlərin ilbəil artmasına səbəb bu üç qanad arasında əlaqənin olmamasıdır. Bunların birgə çalışmaması üzündən belə hadisələr baş verir, yeniyetmələr cinsi təcavüzə məruz qalır. Maarifləndirmə işi aparılmalı, orta məktəblərdə xüsusi fənlər tədris olunmalıdır. Həkimlər, psixoloqlar valideynlərlə birgə çalışmalıdır. Həm ailə, həm məktəb tərəfindən yeniyetmələr üzərində nəzarət gücləndirilməlidir. Eyni zamanda, problemin kökü araşdırılmalıdır. Gəncləri bu addımı atmağa vadar edən hansı səbəblərdir? Onlar ötəri sevginin qurbanımı olublar, yaxud hansısa imkanlı kişilər tərəfindən təcavüzə məruz qalıblar?.. Onları valideynimi buna təhrik edir? İqtisadi durumunu yaxşılaşdırmaq, qazanc əldə etmək üçünmü bu addımı atırlar? Məktəb, ailə və cəmiyyətin birgə fəaliyyəti nəticəsində problem çözülməlidir. Əks halda, qorxunc statistika ilbəil daha da yenilənəcək. Qızlar əxlaqsızlıq yuvasına sürüklənəcək, bu da onların gələcək təhsili, karyerası və sosial həyatı üçün problemə çevriləcək”.
Günel CƏLİLOVA
