Son zamanlar istirahət mərkəzlərində zəhərlənmə hallarının olmasına dair məlumatlar yayılır. İstirahət mərkəzlərində baş verən zəhərlənmələrə səbəb kimi qidaların 80 faizinin reyestrdən keçməməsi göstərilir.
Qida məhsulları yoxlanışdan keçmədiyi üçün istirahət mərkəzlərində zəhərləmə hadisəsi baş verir.
Eyyub Hüseynov: “Elektrikə qənaət etmək üçün bəzən soyuducuların rejimlərini dəyişirlər”
Azad İstehlakçılar Birliyinin (AİB) sədri Eyyub Hüseynov qeyd etdi ki, qida sektorunda xammaldan hazır məhsula qədər 80 faiz qidalar AQTA-da reyestrdən keçməyib. Ona görə də istirahət mərkəzlərində zəhərlənmələr getdikcə artır: “Qida təhlükəsizliyinin təmin olunması üçün istirahət mərkəzlərinə verilən ərzaqların bütün növləri fermadan istehlakçıya çatana qədər AQTA-da reyestrə daxil olmalıdır. Qidanın daim yoxlanışdan keçməsi, ona nəzarət olunması üçün reyestr mütləqdir. Bununla bağlı dəfələrlə məsələ qaldırdım. Məsələn, qidanın saxlandığı şərait öyrənməli, soyuducuların monitorinqi aparmalıdır. Görək onları hansı rejimdə qoyurlar? Elektrikə qənaət etmək üçün bəzən soyuducuların rejimlərini dəyişirlər. Ölkədə qida zəhərlənməsi və s. hadisələr baş verdikdə cəld reaksiya mexanizmi olan qurum da yoxdur. Qida təhlükəsizliyinin təmin olunması məsələsində bürokratik prosedur aradan qaldırılmalıdır. Yoxlamalar və cəld reaksiya prosesləri bərpa olunmalıdır. Sənaye üsulu ilə istehsal olunan mallardan qida zəhərlənmələri gizlədilir. Çünki onlardan zəhərlənmə olarsa, sertifikatı çıxarıb AQTA-ya göstərəcək ki, sən vermisən. Səhiyyə orqanları da xəstələrin sertifikatı olan hər hansı maldan zəhərləndiyini deməyə cəsarət etməz. Bu sahədə şəffaflıq yoxdur. AQTA ictimaiyyətlə fəal işləməli, bu hallara tez reaksiya verməlidir”.
Ağa Salamov: “Hər bir ictimai iaşə müəssisəsində bir mütəxəssis olmalı, nəzarət etməlidir”
Qida texnoloqu Ağa Salamov bildirdi ki, mikrobioloji çirklənmədən zəhərlənmə halları baş verib: “Yaxud bu, kimyəvi zəhərlənmədən də ola bilər. Kimyəvi zəhərlənmə nədir? Məsələn, satışda nitrat səviyyəsi çox olan qarpızlar var. Bu qarpızları əkəndə o qədər pestisidlər vurulur, çox məhsul götürmək üçün normadan artıq müəyyən kimyəvi maddələrdən istifadə olunur. Təbii ki, hava istidir, insanlar qarpıza daha çox üstünlük verir. Bir zəhərlənmə halları bundan olur. Tək qarpızda deyil, soğanda, kartofda, digər tərəvəzlərdə də nitrat çoxdur. Amma mikrobioloji çirklənmədən də bioloji zəhərlənmə baş verir ki, bu da qida məhsullarının ictimai iaşə müəssisələrinə girişi kortəbii şəkildə həyata keçirilir. Bu məhsulun mənşəyi bilinmir. Yaxud qida zəncirində qırılma baş verib. O hansı maşında daşınıb, neçə saat Günəşin altında açıq havada o ərzaqlar qalıb. Otaqda nə qədər qalıb, soyuducuya yerləşdirilibmi ya yox?! Bunlar hamısı sual altındadır. İndi restoran, istirahət mərkəzlərinin 90 faizində səriştəsiz aşpazlar işləyir. Onların heç bir diplomu yoxdur. Qida məhsulları ilə davranış qaydalarını bilmirlər. Ət doğradıqları taxtada tərəvəz də doğrayırlar. Ət doğradıqları taxtada balıq da doğrayırlar. Bunların bakteriyaları tamamilə fərqlidir. Çarpaz çirklənmə nəticəsində insanlar zəhərlənə bilər. Çox təəssüf ki, onların üzərində nəzarət çox azdır. Aidiyyəti orqanlar ictimai iaşə müəssisələrini başlı-başına buraxıb. Yay gələndən nə qədər zəhərlənmə halı baş verir. Zülal tərkibli risqli qidalar var, toyuq, ət, balıq, süd məhsulları otaq temperaturunda çox qala bilməz. Eyni zamanda şorbaların tərkibində ət, toyuq, balıq var, bunlar soyudulub, sonra soyuducuya qoyulmalıdır. İsidilmə prosesi də düzgün olmalıdır. Hər bir ictimai iaşə müəssisəsində bir mütəxəssis olmalı, nəzarət etməlidir. Məsələn, toyuq ən risqli qidadır. Salmonella bakteriyası ilə zəngin ətdir. Hava keçirməyən sellofanlara doldururlar, maşınlara qoyurlar, orada boğulur, gətirilir ictimai iaşə müəssisəsinə, saatlarla saxlayırlar, zəhərlənmə də belə baş verir. Harada qida varsa, orada nəzarət olmalıdır".
Günel CƏLİLOVA
