Keçmiş məcburi köçkün gənclərə dövlət qayısı hər zaman göstərilib və onların bütün istiqamətlərdə inkişafına dəstək verilib. Bu gün də dövlət dəstəyi davam etdirilir.
Dövlət dəstəyi tədbirləri təkcə mənzil təminatı ilə məhdudlaşmadı, vətəndaşların gündəlik ehtiyaclarının qarşılanması üçün vahid aylıq müavinət də daxil olmaqla, çoxşaxəli sosial yardım alətləri tətbiq edildi. Xüsusilə insan kapitalının qorunması, məcburi köçkün ailələrindən olan gənclərin təhsil imkanlarının genişləndirilməsi diqqət mərkəzində saxlanıldı. Bu sahədə tətbiq edilən güzəştlər gənclərin ali təhsildən kənarda qalmasının qarşısını aldı. Buna ən bariz nümunə kimi, 2025-2026-cı tədris ilində ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrinə ödənişli əsaslarla yeni qəbul olunmuş 3923 məcburi köçkün statuslu tələbənin təhsil xərclərinin tamamilə dövlət büdcəsi hesabına qarşılanmasını göstərmək olar.
Müasir dövrdə hər hansı ərazinin inkişafı yalnız infrastruktur layihələri ilə müəyyən edilmir. Ən vacib amillərdən biri insan kapitalıdır. Buna görə də qayıdış prosesində təhsil siyasətinin xüsusi yer tutması təsadüfi deyil.
Qeyd olunduğu kimi, uzun illər ərzində məcburi köçkün ailələrindən olan gənclərin təhsil imkanlarının qorunması istiqamətində müxtəlif addımlar atılıb. Bu siyasət nəticəsində minlərlə gənc ali təhsil almaq imkanı əldə edib və müxtəlif peşələr üzrə ixtisaslaşıb.
Bu siyasətin nəticəsində son illər ərzində minlərlə gənc ali təhsil alaraq əmək bazarına inteqrasiya olunub və ölkənin müxtəlif sahələrində peşəkar kadr kimi fəaliyyət göstərməyə başlayıb.
Yeni yanaşmaya əsasən, təhsil alan şəxslər üçün təhsil haqlarının dövlət büdcəsi hesabına ödənilməsi təhsil müddətinin sonunadək davam etdiriləcək. Bu, statusla bağlı dəyişikliklərin gənclərin təhsil imkanlarına mənfi təsir göstərməməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun gələcək inkişafı savadlı, peşəkar və rəqabətqabiliyyətli insan resurslarından asılı olacaq. Yeni yaşayış məntəqələrində müasir məktəblərin yaradılması, peşə təhsili imkanlarının genişləndirilməsi və gənclərin əmək bazarına inteqrasiyası regionun sosial-iqtisadi inkişafına birbaşa təsir göstərəcək.
Məcburi köçkün gənclərin sosial müdafiəsi - məcburi köçkün (daxili köçkün) vəziyyətində olan gənclərin sosial, iqtisadi, təhsil, məşğulluq və psixoloji ehtiyaclarının dövlət və cəmiyyət tərəfindən təmin edilməsinə yönəlmiş tədbirlər sistemidir.
Keçmiş məcburi köçkün gənclərin məktəb və ali təhsilə çıxışının dəstəklənməsi.
Təqaüd və güzəşt proqramlarının tətbiqi.
Peşə hazırlığı və ixtisasartırma kurslarının təşkili.
İşlə təmin olunmaq üçün xüsusi proqramların həyata keçirilməsi.
Sahibkarlıq fəaliyyətinin təşviqi və güzəştli kreditlərin verilməsi.
Peşəyönümü xidmətlərinin göstərilməsi.
Müvəqqəti və ya daimi yaşayış yerləri ilə təminat.
Yeni yaşayış komplekslərinin salınması və infrastrukturun yaxşılaşdırılması.
Sosial müavinətlərin və digər dövlət yardımlarının göstərilməsi.
Sağlamlıq və sosial xidmətlərə çıxışın təmin olunması.
Müharibə və məcburi köçkünlük nəticəsində yaranan psixoloji problemlərin aradan qaldırılması üçün dəstək.
Gənclərin cəmiyyətə inteqrasiyasını gücləndirən sosial layihələrin həyata keçirilməsi.
Gənclərin ictimai fəaliyyətlərə, idman və mədəni tədbirlərə cəlb olunması.
Liderlik və vətəndaş fəallığının inkişaf etdirilməsi.
Azərbaycan Respublikasında məcburi köçkünlərin sosial müdafiəsi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biridir və bu sahədə Azərbaycan Respublikasının Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsi, eləcə də digər dövlət qurumları tərəfindən müxtəlif proqramlar həyata keçirilir.
Millət vəkili Ceyhun Məmmədov baki-xeber.com-a bildirdi ki, ötən dövr ərzində keçmiş məcburi köçkün gənclərə dövlət tərəfində hərtərəfli dəstək göstərilib.
“Bu dövr ərzində keçmiş məcburi köçkünlərə yüksək diqqət və qayğı göstərdiyinin şahidik. Yəni dövlətimiz 30 ildən artıq bir müddətdə hər zaman bu qəbildən olan insanlara böyük diqqət və qayğı göstərib, hər zaman onların yanındadır. Keçən əsrin 90-cı ilinin əvvəllərində Azərbaycan ağır, mürəkkəb bir dövrə daxil olmuşdu. Bu çox çətin bir mərhələ idi. Torpaqlarımızın ard-arda işğalı bu prosesi daha da mürəkkəbləşdirirdi və çətinləşdirirdi. Qasqınlıq dövründə insanlarımız çox çətin, mürəkkəb bir mərhələdə yaşayırdılar. Bu çox çətin bir dövr və mərhələ idi. Bu mərhələdə dövlətimiz qasqın və məcburi köçkünlərə yüksək diqqət və qayğı göstərdi.
Bu mənada söhbət müəyyən güzəştlərin tətbiq olunmasından gedir. Həmin dövrdə insanlarımız çox çətin, ağır və mürəkkəb bir dövrdə yaşayırdılar. Vaqonlarda, eləcə də çadır düşərgələrində yaşamağa məcbur oldular. Amma sonra yeni qəsəbələr salındı, müavinətlər verildi və insanların həyat şəraitinin daha da yaxşılaşdırılması üçün addımların atılmasına başlanıldı. Bu da bu prosesə özünün mühüm və vacib töhfəsini verdi.
Təhsillə bağlı güzəştlər tətbiq olundu. Uzun illər bu güzəşt özünü bütün sahələrdə göstərdi. Burada təhsil haqqı və digər haqqlar var ki, bunlar bu prosesə özünün müsbət töhfəsini və təsirini göstərirdi. Bu, dövlətin, cənab Prezidentin göstərdiyi böyük diqqət və qayğının təzahürlərindən biridir.
Yəni dövlət keçmiş məcburi köçkün gənclərə böyük dəstək verdi, onların təhsili, inkişafı, cəmiyyətdə öz yerlərini tutması üçün lazımı şərait yaratdı. Bu gün də o qayğı siyasəti davam edir və gənclərin inkişafı üçün lazımı tədbirlər həyata keçirilir”-deyə millət vəkili qeyd etdi.
Məlumdur ki, keçmiş məcburi köçkün gənclər də bu gün azad olunmuş ərazilərimizə qayıdır və orada fəaliyyətlərini davam etdirirlər. Sözsüz ki, onlara göstərilən dövlət qayğısı bu gənclərin həyatına müsbət təsir göstərir.
İradə SARIYEVA Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə çap olunur.
