Bakının küçə və prospektlərində gözlərimiz müxtəlif obyektlərin, reklam çarxlarının üzərindəki əcnəbi sözlərə sataşır, demək olar ki, bu bizim sıx-sıx rastlaşdığımız faktdır. Sirr deyil ki, paytaxtın küçə və prospektlərində, mərkəzi yerlərində dövlət dilimizin əcnəbi adlar tərəfindən sıxışdırılması artıq bir problem olaraq özünü büruzə verir, diqqəti çəkir.
Araşdırma aparsaq görərik ki, paytaxtdakı 40-50 obyektin yalnız üç-dördünün adı Azərbaycan dilindədir, qalanları isə əcnəbi adlarıdır. Problem o qədər qabarıq formada özünü göstərir ki, ölkə ziyalıları haqlı olaraq dilimizin yad dillərin təsiri altına düşmək təhlükəsi ilə üzləşə biləcəyindən ciddi narahatlıq keçirirlər. Əlbəttə, ölkə ziyalılarının təbirincə desək, ana dilimizi, dövlət dilimizi yad dillərin “əsarət”indən xilas etməyin zamanıdır, indi tədbir görülməsə, sonra gec olacaq.
Mağaza və restoran adlarının kütləvi şəkildə əcnəbiləşməsi məsələsi illərdir ki, müzakirəyə çıxarılır, tənqid edilir, amma problem həllini tapmır ki, tapmır. Bu isə xarici dilləri bilməyən sakinlər üçün ciddi problem yaradır. Halbuki, iki qanun məhz iaşə obyektlərində ana dilinin qorunması məsələsinə həsr olunub.
Qeyd etmək yerinə düşər ki, “Dil haqqında” Qanunun 17-ci maddəsinə əsasən, hüquqi şəxslərin, onların nümayəndəliklərinin, filiallarının və idarələrinin adları Azərbaycan dilinin normalarına uyğun yazılmalıdır.
“Reklam haqqında” Qanuna görə də, reklamda dövlət dili işlənilir və bu, dövlət dilinin normalarına uyğun olaraq tətbiq edilməlidir. Zəruri hallarda reklamda dövlət dili ilə yanaşı, digər dillər də istifadə oluna bilər. Lakin onların tutduğu sahə Azərbaycan dilindəki qarşılığının tutduğu sahədən böyük olmamalı və Azərbaycan dilindəki yazıdan sonra gəlməlidir.
Cahid Həsənov: “Reklamların əcnəbi dildə olması təəssüf doğurur”
Azərbaycan Reklamçılar İttifaqının icraçı katibi Cahid Həsənov da bildirdi ki, reklamların əcnəbi dildə olması təəssüf doğurur: “Reklam lövhələrinin əcnəbi dildə olması məsələnin bir tərəfidir, ikinci tərəfi açıq məkan reklamlarında Azərbaycan dilinə ciddi xələl gətirilməsidir. Reklamlarda cümlə düz qurulmur. Əcnəbi dildəki fikir məzmunca deyil, sətri tərcümə edilib reklam lövhəsinə yapışdırılır”.
Fərid Əliyev: “Lövhələrdə xarici dildə yazılar Azərbaycan dilindən böyük olmamalıdır, amma bu qaydalar, təəssüf ki, pozulur”
Reklam sahəsi üzrə mütəxəssis Fərid Əliyev qeyd etdi ki, bu, Azərbaycan dilinin işlənməsi ilə bağlı ən həssas məqamlardan biridir. Bakı şəhərinin bütün küçələri, iri mağazalar, dükanların əksəriyyətində ingilis, rus dilində lövhələr, elanlar var. Ana dili haqqında qanunumuz var, amma bu məsələ ”Reklam haqqında" Qanunla tənzimlənir. Bunun məğzi ondan ibarətdir ki, sahibkar obyektinə müstəqil şəkildə istədiyi adı verə bilir. Amma şərtlərdən biri odur ki, onun verdiyi, yazdığı lövhələrdə xarici dildə yazılar Azərbaycan dilindən böyük olmamalıdır. Amma bu qaydalar, təəssüf ki, pozulur: “Ümumiyyətlə, Bakı şəhərində reklam lövhələrinin adları ilə bağlı məsələ Bakı şəhər Reklam Agentliyinin tabeliyindədir. Onlar bununla məşğul olurlar. Biz dəfələrlə təşəbbüs etmişik, onların nümayəndələri ilə görüşmüşük. Onlar da öz fikirlərini açıqlayıblar. Amma təəssüf ki, nöqsanlar davam edir. Sahibkarları başa salmalıyıq ki, biznes marağı vacibdir, yaşayıb dolanmalıdırlar. Amma eyni zamanda təəssübkeşlik də olmalıdır ki, ana dilinin dəyərini bilək. Ondan istifadə etməyə çalışaq. Bu çox ciddi məqamdır. Fikrimcə, bununla bağlı ciddi proseslər gedir, ictimai etirazlar var".
Günel CƏLİLOVA
