Müasir dövrdə mövcud intellektual potensialın zənginləşdirilməsi ehtiyacı xarici ölkələrdə də kadr hazırlığı məsələsini aktuallaşdırıb. Çünki artıq yüksək hazırlıqlı mütəxəssislərə tələbat xeyli artıb.
Azərbaycanlı gənclərin ölkə üçün zəruri ixtisaslar üzrə xaricdə təhsil almasını və ölkənin inkişafında yaxından iştirakını təmin etmək məqsədilə Azərbaycan Prezidenti tərəfindən “Azərbaycan gənclərinin xarici ölkələrdə təhsil almasına dair Dövlət Proqramı” qəbul olunub. Azərbaycan gənclərinin xarici ölkələrdə təhsili üzrə Dövlət Proqramı” isə istedadlı Azərbaycan gənclərinin xaricdə təhsilinin təşkili istiqamətində vahid sistemin yaradılması məqsədlərinə xidmət edir.
Qeyd edək ki, azərbaycanlı gənclərin xaricdə təhsilinə ümummilli lider Heydər Əliyev daim böyük önəm verirdi. Ulu öndərin hələ ötən əsrin 70-ci illərində əsasını qoyduğu bu ənənənin davamı olaraq sözügedən Dövlət Proqramı çərçivəsində indi hər il yüzlərlə Azərbaycan gənci təhsil almaq üçün dövlət təminatı ilə xarici ölkə universitetlərinə göndərilir. Proqramın icra mexanizmi ildən-ilə daha da təkmilləşdirilir.
Təəssüf ki, bu gün bilik səviyyəsi aşağı olan gənclər də bəzi xarici ölkə universitetlərinə yol tapırlar. Özü də imtahansız: qəbul təkcə attestatla aparılır. Bunu isə Təhsil Nazirliyi ilə heç bir əlaqəsi olmayan şirkətlər təşkil edir.
Onu da qeyd edək ki, Azərbaycan Respublikasının Baş Prokurorluğu son zamanlar xaricdə təhsil almaq adı altında vətəndaşların müxtəlif məbləğlərdə pulunun dələduzluq yolu ilə ələ keçirilməsi hallarının artması barədə maarifləndirici videoçarx hazırlayıb.
Baş Prokurorluğun mətbuat xidmətinin yaydığı məlumatda qeyd olunur ki, prokurorluq orqanları tərəfindən bu kimi mənfi halların aradan qaldırılması, habelə təqsirkar şəxslərin aşkarlanaraq məsuliyyətə cəlb olunmaları istiqamətində kəsərli tədbirlər həyata keçirilir: “Diqqətinizə çatdırırıq ki, Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi xaricdə təhsil sahəsində, o cümlədən tanınma prosedurları ilə bağlı heç bir şirkətlə əməkdaşlıq etmir və bu şirkətlərin fəaliyyətlərinə görə heç bir məsuliyyət daşımır. Eyni zamanda bildiririk ki, xarici ali təhsil ixtisaslarının tanınmasına fərdi qaydada baxıldığı üçün müvafiq ali təhsil sənədi əsasında Təhsildə Keyfiyyət Təminatı Agentliyinə müraciət etməyiniz zəruridir”.
Təəssüf doğuran məqamlardan biri də budur ki, insanlar kütləvi şəkildə bu şirkətlərə müraciət edir. Fırıldaqçıların girovuna çevrilməkdə valideynlərin məsuliyyətsizliyi də böyük rol oynayır. Onlar məlumatsızlıq ucbatından övladlarının təhsilini, onların gələcəyini öz maraqlarına – diplom sevdasına qurban verirlər.
“Bu gün xaricdə təhsillə bağlı həddən çox şirkət fəaliyyət göstərir və onların heç birinin lisenziyası yoxdur”
Mövzu ilə bağlı fikir bildirən təhsil eksperti Nizami Hüseynov bildirdi ki, hazırda ən ciddi problem xarici ölkələrdə təhsil alanların diplomlarının tanınması ilə bağlıdır: “Bu bəzi hallarda xarici təhsil xidməti göstərən şirkətlərin şəxsi kommersiya maraqları ucbatından baş verir. Belə ki, lisenziya müddəti bitmiş və akkreditasiyası olmayan universitetlərə qəbul həyata keçirilir.
Ona görə də valideynlər yalnız xaricdə təhsillə bağlı mütəxəsislərə müraciət etməlidir. Bilməlidirlər ki, övladlarını Türkiyəyə qiyabi təhsil almağa göndərirlərsə, onun diplomu birmənalı olaraq tanınmayacaq, çünki Türkiyədə qiyabi təhsil yoxdur. Bundan başqa, tələbələr oxumağa getdikləri ölkədə qiyabi təhsil alacaqlarsa, azı 15 gün, əyani təhsil alacaqlarsa, 90 gün semestr ərzində o ölkənin ərazisində olmalıdırlar.
Bundan başqa, hər bir xarici ölkəyə oxumağa gedən şəxs enic-naric sistemində o universitetin olub-olmamasını yoxlamalıdır. Bunlarla yanaşı, xarici ölkələrdə oxumağa gedənlər o ölkənin dilini və tədris dilini bilmirlər ki, bu da sonradan onların diplomlarının tanınması zamanı maneəyə səbəb olur. Məhz DİM-in keçirdiyi imtahanlarda aşağı bal toplayaraq tələbə adını qazana bilməyən abituriyentlər müxtəlif yollardan istifadə etməklə təhsil almaq istəyirlər”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, bu gün xaricdə təhsillə bağlı həddən çox şirkət fəaliyyət göstərir və onların heç birinin lisenziyası yoxdur: “Son vaxtlar sosial şəbəkələrdə, radio və televiziya kanallarında xaricdə təhsil elanları çoxalıb. Məlumat üçün deyim ki, ölkədə xarici ölkələrə tələbə qəbulu xidməti göstərən şirkətlərin heç birinin Təhsil Nazirliyi ilə bir bağlantısı yoxdur və rəsmi lisenziya almayıblar”.
Ekspert təəssüf hissilə qeyd etdi ki, insanların çoxunu təhsil yox, diplom düşündürür: “Buna görə də onlar imtahansız xaricdə “təhsil” fırıldaqçılarının könüllü qurbanına çevrilirlər. Alacaqları diplomun yiyələnməli olduqları təhsildən daha önəmli olduğunu düşünürlər, lakin ölkəyə qayıdıb fərqli mənzərə ilə qarşılaşanda artıq gec olur”.
Günel CƏLİLOVA
