Azərbaycanda ənənəvi tədrisə qayıtmağın yolları müzakirə edilir. Bir sıra ekspertlər hesab edir ki, “Delta” ştammının cəmiyyəti təhdid altında saxladığı bir zamanda ənənəvi tədrisə qayıdış kifayət qədər risq yaradır, bəziləri isə əksini düşünür. Bu arada Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) və UNISEF Azərbaycanı məktəbləri açmağa çağırıb. Bu barədə hər iki təşkilatın ölkəmizdəki nümayəndəliyinin birgə yaydığı bəyanatda bildirilir.
Yeni tədris ili ilə əlaqədar olaraq uşaqların məktəbə qayıtmağa hazırlaşdığı bir dövrdə virusun ötürülməsini minimuma endirmək üçün tədbirlərin görülməsi hər zamankından daha böyük və həlledici əhəmiyyət kəsb edir.
ÜST və UNICEF-in bəyan etdiyi kimi, bu tədbirlərə müəllimlər və digər məktəb işçilərinin peyvəndlənməyə əlçatanlığın təmin edilməsi, eləcə də sinif otaqlarının daha yaxşı havalandırılması, siniflərdə daha az şagird sayı, fiziki məsafənin gözlənilməsi, məktəb əməkdaşlarının virusa qarşı müntəzəm yoxlanılması və valideynlərin təhlükəsizlik tədbirləri haqda davamlı məlumatlandırılması kimi tədbirlər vasitəsilə məktəb mühitinin təhlükəsizlik standartlarına uyğunluq baxımından yaxşılaşdırılması daxildir.
Peyvəndlənmə, Delta variantı da daxil olmaqla, virusdan ən yaxşı və sürətli qorunma üsullarından biridir. Müəllimlər və digər məktəb işçilərinin peyvəndlənməsi bu il mövcud olan bir üstünlükdür ki, bunun sayəsində məktəblər daha təhlükəsiz məkan olacaqdır.
“İki ilə yaxındır ki, COVID-19 pandemiyası ilə yaşayırıq və məktəblərin təhlükəsiz şəkildə yenidən açılması ümdə prioritetə çevrilmişdir. Məktəblərin qapanması uzunmüddətli dövrdə böyük mənfi təsirlərə səbəb olur və buna bəraət qazandırmaq çətindir. Hamımız uşaqlarımızın gələcəyini qorumaq naminə məktəblərin təhlükəsiz şəkildə yenidən açılması üçün çalışmalıyıq.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı, Azərbaycan da daxil olmaqla, ölkələrə COVID-19 risqi və virusun fərqli variantlarının yayılmasını minimuma endirmək üçün tədbirlər görərkən məktəbləri açıq saxlamağı təkidlə tövsiyə edir. Məktəblərin yenidən açılmasında mühüm rol oynayan milli vaksinasiya strategiyasının həyata keçirilməsində yerli tərəfdaşlarımızı dəstəkləyirik” - deyə ÜST-nin Azərbaycandakı nümayəndəsi Dr. Hande Harmancı bildirib. “Pandemiya məktəblərin qapnmasının uşaqlar üçün böyük mənfi təsir göstərdiyini nümayiş etdirməklə yanaşı, məktəblərin uşaqların təhsili, psixi sağlamlığı və sosial bacarıqları baxımından da əhəmiyyətli rol oynadığını sübuta yetirdi. Uşaqlar və gənclər təhsillərinə bir il də fasilə verilməsi riski ilə üzləşməməlidir. Sentyabrın 15-də məktəblərin təhlükəsiz şəkildə açılmasını təmin etmək və uşaqların məktəbin təqdim etdiyi imkanları əldən verməmələri üçün UNISEF Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi ilə sıx əməkdaşlıq edir”. Bunu isə UNISEF-in Azərbaycandakı Nümayəndəliyinin rəhbəri Aleks Haykens bəyan edib.
Hazırda UNICEF-in Azərbaycandakı Nümayəndəliyi Azərbaycanın seçilmiş on rayonunda təlimi bərpa etmək məqsədlə uşaqlara ünvanlı dəstək vermək üçün Təhsil Nazirliyi ilə əməkdaşlıq edir. Proqram yeni dərs ilində geri qalmamaları üçün uşaqlara əlavə tədris şəklində dəstək, müəllimlərə isə mentorluq dəstəyi nəzərdə tutur. Uşaqlar və müəllimlərə psixi sağlamlıqla bağlı və psixo-sosial dəstək həm UNICEF, həm də ÜST üçün davamlı prioritetlərdən biri olacaqdır.
UNICEF və ÜST-nin Azərbaycandakı Nümayəndəlikləri ölkədə bütün uşaqların məktəblərə təhlükəsiz qayıdışı naminə valideynlər, müəllimlər və şagirdlər üçün bütün zəruri məlumatlar da daxil olmaqla birgə “Məktəbə qayıdış” kampaniyası üçün Təhsil Nazirliyinə, eləcə də yerli səhiyyə qurumlarına birgə dəstək verəcəkdir.
ÜST və UNİSEF-in Azərbaycanda "məktəblər açılsın" tövsiyəsinin icrası risqli deyilmi?
Kamran Əsədov: “Birmənalı şəkildə tədrisin ənənəvi qaydada bərpası qaçılmazdır”
Tanınmış təhsil eksperti Kamran Əsədov qeyd etdi ki, risli olsa belə, yeni tədris ilinin ənənəvi qaydada təşkili qaçılmazdır. “Yeni tədris ilinin başlaması, ənənəvi tədrisin bərpası istər Azərbaycanda, istərsə də dünyada ciddi müzakirə olunur. Çünki koronavirusla bağlı hər gün yeni informasiyaların daxil olması insanları, dövlətləri ciddi narahat olmağa məcbur edir. Birmənalı şəkildə tədrisin ənənəvi qaydada bərpası qaçılmazdır”. K.Əsədov hesab edir ki, sözügedən beynəlxalq təşkilatların tədrisin ənənəvi qaydada bərpası ilə bağlı çağırışları yersiz deyil.
Məzahir Məmmədli: “Təhsil Nazirliyindən dərslərin necə başlaması ilə bağlı qaydaların hələ hazır olmadığı bildirilib”
Digər təhsil eksperti Məzahir Məmmədli isə bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, ÜST və UNISEF-in çağırışları anlaşılandır, amma Təhsil Nazirliyi dərslərin necə başlaması ilə bağlı qaydalar hələ hazır olmadığını deyir: “Bilirsiz ki, Azərbaycanda da bəzi özəl məktəblərdə sentyabrın 1-dən artıq tədrisə start verilib. Bildiyim qədər bizimlə qonşu olan Gürcüstanda, Rusiyada, Türkiyədə də artıq tədrisə başlanılıb. Azərbaycanda ənənəvi tədrisə hər il sentyabrın 15-dən başlanılırdı. Bu il isə Azərbaycan Təhsil Nazirliyindən dərslərin necə başlaması ilə bağlı qaydaların hələ hazır olmadığı bildirilib. Ölkəmizdə ali və orta məktəblərdə təhsilin hansı formada bərpa edilməsi ilə bağlı hələ ki, Təhsil Nazirliyi özü birmənalı qərar verə bilmir. Daha doğrusu, hələ ki, qərarsızdılar, özlərinin rəsmi mövqeyi belədir. Sentiyabrın 15-ə 12-13 gün qalıb, amma məktəblər dezinfeksiya olunmayıb, ali məktəblərdə tələb olunan tədbirlər görülməlidir, vaksinasiya ilə bağlı təşəbbüs var. Azərbaycanda artıq müəllimlərin 82 faizi vaksinasiyadan keçiblər. Əgər məsələ budursa bu problem yaratmır”-deyə M.Məmmədli qeyd etdi.
Elçin Əfəndi: “Günəlik yoluxma sayını nəzərə alsaq, düzdü, bu çağırış risqli görünür”
Digər təhsil eksperti Elçin Əfəndinin fikrincə isə, istər ÜST-ün, istərsə də UNISEF-in Azərbaycan dövlətinə çağırışı, əlbəttə, dərslərin ənənəvi şəkildə bərpasını labüddləşdirən fikirlərdəndir: “Amma günəlik yoluxma sayını nəzərə alsaq, düzdü, bu çağırış riskli görünür. İstər 2019-2020, istərsə də 2020-2021-ci tədris ilində biz distant formada tədrisdən yararlandıq. Bizim şagirdlərimiz, tələbələrimiz təəssüflər olsun ki, distant tədrisdən bilikləri tam əldə edə bilmirlər. Biz bunu istər KSQ və BSQ-lərdə, istərsə də illik və ümumi qiymətləndirmələrdə, həmçinin də buraxılış imtahanlarının, ali məktəblərə imtahanların nəticəsində görmüşük. Görük ki, onların nəticələri olduqca aşağıdır. Belə bir halda təəssüflər olsun ki, distant təhsil ölkəmizdə tam olaraq əlçatanlığı təmin etmir. Bunun da başlıca səbəbi əlbəttə, dərslərin onlayn qaydada olması və hər bir ərazi üzrə internet təminatının lazımı səviyyədə olmamasıdır. Yaxud hər ailədə kompüterin, planşetin, telefonun olmamasıdır. Bütün bunları nəzərə aldığımız zaman ənənəvi tədrisin bərpa edilməsinin labüd olduğunu görürük. Amma bütün qaydalara əməl etmək şərti ilə prosesə start verilməlidir”.
Şagirdlər və müəllimlər bütün müvafiq qaydalara əməl etməlidir, valideynlərin hamısının vaksinasiyadan keçməsi arzuediləndir. O qeyd etdi ki, müəllimlər vaksinasiya olunur, təhsil-tədris sahəsində işləyənlər vaksinasiya olunur.
İradə SARIYEVA
