Özünəməxsus təbii relyefi, coğrafi şəraiti olan Qarabağ ərazisi həm də özünün nadir fauna və flora örtüyü ilə hər zaman diqqəti cəlb edib. Heç şübhəsiz, Qarabağda endemik, nadir bitki növləri də kifayət qədər çox olub.
Uzun illər işğal altında olan Qarabağ və ətraf rayonların fauna və florasının çox böyük hissəsinin məhv edildiyi də məlumdur. Amma bununla belə, təbii şəraitə uyğun varlığını qoruyan flora və fauna növləri də var ki, bu gün daha çox onların mühafizəsinə ehtiyac var. Bu gün dünyanın 40-dan artıq ölkəsində başlayan və qismən də olsa ölkəmizdə də müşahidə edilən meşə yanğınları ortalığa xeyli təhlükəli məqamları çıxarır, bu da bizi ehtiyatlı davranmağa vadar etməlidir. Nəzərə alsaq ki, Qarabağ ərazisi düşmən tərəfindən minalanıb və bu da baş verə bilən kiçik bir yanğın hadisəsi zamanı alovlanıb, böyük partlayışlara səbəb ola bilər. Əlbəttə, bütün bunlar arzuolunmaz hallardır, amma heç nə bu bəladan sığortalanmayıb.
Qarabağın fauna və florasında hansı nadir növlər var ki, yanğın anında məhv ola bilər və onları xilas etmək mümkün olmaz. Buna görə də, bizi Qarabağın fauna və florasında bərpası mümkün olmayan nümunələrin, nadir incilərin yanğından necə qorunması məsələsi bizi düşündürməlidir.
“Hər bir vətəndaş həm də ictimai nəzarətin məsuliyyətini öz üzərinə götürməlidir”
Bilogiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Sadıq Qarayev “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, Qarabağda çox nadir ağaclar var və onların yanğından mühafizəsi çox yüksək səviyyədə təşkil edilməlidir. Bu işdə həm vətəndaşların, həm də aidiyyəti qurumların üzərinə böyük məsuliyyət düşdüyünü deyən S.Qarayevin sözlərinə görə, azad olunan ərazilərdə Şərq çinarları, Araz palıdı, qırmızı palıd, qızılağac, cökə növləri var ki, onlar qırmızı kitaba düşüb. Bundan başqa kol və ot bitkiləri də var ki, onların qorunması zəruridir. “Qarabağ təbiətinə aid bir çox fauna və flora növləri var ki, onların yanğından mühafizəsi üçün bütün qabaqlayıcı tədbirlər görülməlidir. Buna çox ciddi zərurət var. Yanğın baş verərsə bu kol və ot bitkilərinə də mənfi təsir edə bilər. Məsələn, Xarı bülbülün özünü qorumalıyıq. Onu da qeyd edim ki, yanmış ərazilər özünü təbii bərpa edir, amma əsasən ağaclar yanandan sonra onların yerini kol bitkiləri tutmağa, daha sürətlə yayılmağa başlayır. Həmin ərazidə palıd, çinar və sair qırılırsa, yanırsa onların bərpası mümkün deyil. Ona görə də, əvvəldən qabaqlayıcı tədbirlər görmək lazımdır ki, o ərazilərdə yanğın baş verməsin, Qarabağın nadir fauna və flora növləri təhlükə ilə üzləşməsin. Minlərlə fauna növü var ki, onlar yanğın zamanı məhv ola bilər. Ona görə də, hər kəs diqqətli olmalıdır. Burada vətəndaş məsuliyyəti də əsas götürülməlidir. Vətəndaşlar özlərinə nəzarət etməklə yanaşı başqalarına da nəzarət etməlidir. Hər bir vətəndaş həm də ictimai nəzarətin məsuliyyətini öz üzərinə götürməlidir. Hər bir vətəndaş bu məsələdə təkcə özünə cavabdeh deyil, həm də başqalarına da nəzarət etməlidir ki, başqaları qayda-qanunları pozmasın. Vətəndaş qayda-qanunu pozmaq istəyənlərin qarşısını almalıdır. Vətəndaş hardasa yanğın, tüstü müşahidə edərsə, dərhal müvafiq orqanlara müraciət etməlidir” - deyə alim bildirdi.
İradə SARIYEVA
