Son günlərdə dünyada xüsusi diqqət mərkəzinə gələn əsas məsələlərdən biri müxtəlif ölkələri bürüyən meşə yanğınlarıdır. Bu yanğınların böyük əksəriyyəti təbii, digər qismi isə antropogen mənşəlidir. Lakin yanğınların dünya ölkələrinin böyük əksəriyyəti üçün problemə çevrilməsi heç bir ölkənin ondan sığortalanmadığını göstərir.
Təbii ki, ölkəmizdə və dünyada bununla bağlı ən çox diqqət cəlb edən hal Türkiyədə baş verənlərdir. Türkiyənin kənd təsərrüfatı və meşəçilik naziri Bekir Pakdemirli bildirib ki, qlobal istiləşmə və yaranan quraqlıq dünyanın hər bir nöqtəsini yanğın təhlükəsi ilə qarşı-qarşıya qoyub. Nazir avqustun 3-də Marmarisdə hava temperaturunun 45 dərəcə ölçüldüyünü və bunun son 33 ilin rekordunu yenilədiyini deyib. Amma yanğın, qeyd edildiyi kimi, dünyanın bir çox ölkəsini təhdid edir. Məsələn, Gürcüstanın Fövqəladə Halların İdarə olunması Xidmətinin yaydığı xəbərdarlıqda bildirilir ki, qarşıdakı günlərdə bütün Gürcüstan üzrə temperaturun kəskin yüksəlməsi gözlənilir ki, bu da meşə və çöl yanğınları risqini artırır. Xidmət əhalini yüksək vətəndaş məsuliyyəti nümayiş etdirməyə, kənd təsərrüfatı torpaqlarında, meşə və yaxud tarla yaxınlığında yanğın törətməməyə və yanğınları nəzarətsiz qoymamağa çağırıb. Bununla belə, artıq Gürcüstanda da təhlükli meşə yanğınları qeydə alınır. İsrail də belə yanğınlardan əziyyət çəkənlər sırasındadır. Yerusəlimin qərbindəki Şoreş qəsəbəsi yaxınlığında meşəlik ərazidə yanğını hələ də tam nəzarətə almaq mümkün olmayıb. Hadisə yerinə yanğın xidməti dəstələri və təyyarələr cəlb edilib.
Yunanıstanda isti hava səbəbilə yanğın risqi ən yüksək - dördüncü dərəcəyə qalxıb. Ölkədə meşə yanğınları ilə mübarizə aparılır. Axeya bölgəsi və Patradakı meşəlik ərazi yanğının təsiri altındadır. İtaliyanın Sardiniya adası da alovlara təslim olub. 24 iyuldan başlayan yanğında meşə və əkin sahələri, ümumilikdə 20 min hektar əraziyə ziyan dəyib, 500-dən çox insan təxliyə edilib. İspaniyanın Jirona şəhərində 25 iyuldan başlayan yanğın 600 hektardan çox ərazini külə çevirib. ABŞ-ın Kaliforniya ştatında 76 min hektardan çox ərazidə genişmiqyaslı yanğınlar baş verib. “Dixie” və “Bootleg” adı verilən yanğın əraziləri artıq birləşib. Nəticədə Kaliforniyada fövqəladə vəziyyət elan edilib, xilasedicilər ev-ev gəzərək yerli sakinlərə son dərəcə təhlükəli vəziyyətlə bağlı xəbərdarlıq edir. Oreqon ştatının qubernatoru Keyt Braun bildirib ki, ABŞ-ın qərb sahilindəki meşə yanğınları iqlim dəyişikliyi səbəbilə zamanla artacaq. Qeyd edək ki, ABŞ-ın bir neçə ştatında genişmiqyaslı yanğınlar davam edir. Lakin ən təhlükəli durum Kaliforniya ştatındadır və burada hələ də davam edən meşə yanğınlarına “meqayanğın” adı verilib. “USA Today” qəzetinin yazdığına görə, hələlik yanğını nəzarət altına almaq mümkün olmayıb və o, şimala və şimal-şərqə doğru yayılmağa davam edəcək. Alovlar 553 min hektar ərazini əhatə edir. Avstraliyada baş verən genişmiqyaslı meşə yanğınları da ciddi təhdid mənbəyi hesab edilir. Ötən il də burada qeydə alınan yanğın nəticəsində milyonlarla canlının həyatını itirməsi ekosistemin kəskin şəkildə pozulmasına gətirib çıxarıb. Yüz milyonlarla fauna və floranın məhvinə gətirib çıxaran bu yanğın təkcə bir ərazi üçün deyil, planet üçün böyük təhlükə olub. Beləliklə, dünyada qlobal iqlim dəyişmələri və antropogen fəaliyyətin güclənməsi nəticəsində meşələr, flora və fauna bir anda məhv olur. Azərbaycan da digər dövlətlər kimi meşə yanğınlarından sığortalanmayıb. İndiyədək meşə sahələrində baş vermiş yanğın hadisələrinin araşdırılması göstərir ki, onların əsas hissəsi insan amilinin təsirindən baş verir. Buna görə də dövlətin belə hallara qarşı apardığı mübarizə ilə yanaşı, insanlar da məsuliyyətli olmalı, təbiətin qeydinə qalmalıdırlar. Bilinməlidir ki, qalanmış tonqallar və bu tonqalların tam söndürülmədən nəzarətsiz qoyulması, söndürülməmiş kibritin, siqaret kötüyünün yerə atılması, maşınların mühərrikindən çıxan qığılcımlar da meşə yanğınlarına səbəb olan əsas amillərdəndir. Xüsusən regionlarda yaşayan, təbiətlə birbaşa ünsiyyətdə olan şəxslər, həmçinin təbiətdə istirahətə üstünlük verən turistlər çox ehtiyatlı olmalıdır. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəhbəri İradə İbrahimova da bu fonda hər birimizi düşündürməli olan bu həssas məsələ ilə bağlı fikirlərini səsləndirib və vətəndaşlara çağırış edib: "Hər kəsi, xüsusilə də meşə ərazilərinə yaxın kəndlərin əhalisini, təbiət qoynunda istirahət edən turistləri, fermerləri və bütün vətəndaşlarımızı hədsiz dərəcədə duyarlı və diqqətli olmağa, odla ehtiyatlı davranmağa, söndürülməmiş siqaret kötüklərini ətrafa atmamağa, biçindən sonra sahələrə od vurmamağa çağırırıq. Bilməliyik ki, hər birimizin ani ehtiyatsızlığı və etinasızlığı dəhşətli fəlakətə səbəb ola bilər. Meşə yanğınlarının çox ciddi və təhlükəli olması hər bir vətəndaşın daim diqqətində olmalı, bu həyəcanı hər kəs hiss etməlidir”.
Samirə SƏFƏROVA
