Koronavirusla bağlı dünyada vəziyyət yenidən pisləşməyə doğru gedir. Azərbaycanda da yoluxma sayının dinamik artımı ölkəmizdə bu müstəvidə yenidən həyəcan təbili çalınmasına səbəb olub.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) baş direktoru Tedros Adhanom Qebreyesus da artıq dünyada vəziyyətin acınacaqlı olduğunu qeyd edib: “Koronavirus mutasiyaya uğramağa davam edir, buna görə də hazırda bu qrupa aid edilmiş dörd ştamma - "alfa", "beta", "qamma" və "delta"ya əlavə olaraq yeni, xüsusilə təhlükəli variantlarının ortaya çıxması ehtimalını nəzərə almalıyıq. ÜST COVID-19 xəstəliyinə səbəb olan virusun onun haqqında gələn ilk məlumatlardan bəri dəyişdirildiyi və dəyişməyə davam etdiyi barədə xəbərdarlıq etmişdi. Beləliklə, narahatlığa səbəb olan dörd variant ortaya çıxdı və virus yayılmağa davam etdiyi müddətdə daha çox sayda yeni variant ortaya çıxacaq". O vurğulayıb ki, son həftələrdə ÜST-nin altı bölgəsindən beşində yoluxma hallarının sayında qeyd olunan kəskin artıma səbəb "delta" variantıdır. ÜST rəhbəri koronavirusla bağlı testləşməni yaxşılaşdırmağa çağırıb. O, adambaşına düşən gəlirləri aşağı olan ölkələrdə əhalinin test nisbətinin yüksək gəlirli ölkələrin səviyyəsinin 2 faizindən azını təşkil etdiyini xatırladıb: “Müvafiq testləşmənin mövcud olmamasına görə həqiqi epidemioloji vəziyyət və onun necə dəyişdiyi barədə məlumat əldə etmək mümkün olmur. Dünyadakı test səviyyəsini yüksəltmədən, xəstəliklə ön xəttə mübarizə apara bilməyəcəyik və koronavirusun yeni, daha təhlükəli variantları risqini azalda bilməyəcəyik".
Tedros Qebreyesus vaksinlərin qlobal paylanmasının hələ də ədalətsiz olduğunu vurğulayaraq, "peyvənd milliyətçiliyinin" təhlükəsi barədə xatırladıb: "Bütün bölgələr risq altındadır, lakin Afrikada vəziyyət çox pisdir. Mövcud tendensiya davam edərsə, Afrika ölkələrinin təxminən 70 faizi sentyabrın sonuna qədər 10 faiz vaksinasiya səviyyəsinə çata bilməyəcək. Bugünə qədər dünyada istifadə edilən peyvəndlərin yalnız 2 faizi Afrikanın payına düşüb və bu qitə əhalisinin yalnız 1,5 faizi peyvənd olunub”. Amma virus inkişaf etmiş ölkələri də hədələyir. Məsələn, Birləşmiş Ştatların rəhbəri Cozef Bayden qeyd edir ki, ABŞ-da “delta” ştammının yayılmasının səbəb olduğu yeni koronavirus dalğası şəraitində vəziyyət normala dönməzdən əvvəl pisləşəcək. O qeyd edib ki, “delta” ştammı çox asanlıqla yayılır və yeni infeksiya dalğasına səbəb olur: "Bu variant əvvəllər bəhs etdiyimizdən çox fərqlidir. Çox asanlıqla yayılır və yeni infeksiya dalğasına səbəb olur. Hazırda ABŞ-da COVID-19-a yoluxmaların 80%-dən çoxunu təşkil edir. Mütəxəssislər bizə yoluxma hallarının qarşıdakı həftələrdə artacağını söyləyir. Bu faciənin ümumiyyətlə qarşısı alına bilərdi və vəziyyət yaxşılaşmazdan əvvəl daha da pisləşəcək". Bayden mövcud dalğanın əvvəlki dalğalardan fərqli olduğunu, bu dəfə yoluxma hallarının say artımının qarşısını almaq üçün vasitələrin olduğunu deyib. ABŞ prezidenti qeyd edib ki, söhbət peyvənddən gedir: "Hər şey çox sadədir - peyvəndlər. Ölkədə baş verənləri çox dəqiq izah etmək istəyirəm: bu gün peyvənd olunmamış bir pandemiya ilə mübarizə aparırıq". Qeyd edək ki, ABŞ koronavirusa yoluxma və ölüm hallarının sayına görə dünyada birincidir.
Azərbycana qonşu ölkələrdə də vəziyyət pisləşir. Rusiyada virus getdikcə daha böyük sürətlə yayılır. Gürcüstanda da vəziyyət sürətlə pisləşir. Ölkənin tanınmış allerqoloq-immunoloqu Bidzina Kulumbeqov qeyd edib ki, avqustun sonlarında Gürcüstanda koronavirusun “delta” ştammı tüğyan edəcək. Onun sözlərinə görə, ölkə sərt qapanmalarla üz-üzədir: “Ölkə əhalisinin az bir hissəsinin peyvənd olunması koronavirusa qarşı mübarizədə ciddi problemlər yaradır. Gündəlik yoluxma və koronavirusdan ölüm hallarının artması ciddi narahatlıq yaradır. Odur ki, insanlar daha çox qorunmalı, tibbi maskalardan qapalı və açıq məkanlarda istifadə etməli, vaksinasiya olunmalıdırlar. Əks halda qapanmalar və daha sərt tədbirlər qaçılmaz olacaq”. Onun sözlərinə görə, yaxın günlərdə pandemiya qurbanlarının gündəlik sayı 50 nəfərdən çox olacaq. Bu isə çox acınacaqlı və dözülməzdir. Azərbaycan Kliniki Tibbi Mərkəzin koronaviruslu xəstələrin müalicəsi şöbəsinin rəhbəri, həkim-infeksionist Fərrux Sədirov ölkəmizdə də vəziyyətin yenidən təhlükəli mərhələyə qədəm aoyması qənaətindədir: “Yumşalmalardan sonra koronavirusa yoluxma sayında artım olub. Gözlədiyimiz kimi, yoluxma sayında sıçrayışlı artım müşahidə edilməsə də müəyyən qədər yüksəliş var”. Onun sözlərinə görə, buna səbəb sosial təmasın bu və ya digər şəkildə artmasıdır: “Kütləvi tədbirlərin keçirilməsi zamanı insanlar arasında təmas artır. Bu da yoluxmaların artmasına gətirib çıxarır. İkinci məsələ koronavirusun “Delta” variantıdır. Bildiyimiz kimi, “Delta” ştammı daha sürətli yayılma potensialına malikdir. Bu da yoluxma sayının artmasında müəyyən qədər rol oynayır. Üçüncüsü isə vaksinasiyadır. Aparılan hesablamalar nəticəsində müəyyən olunub ki, yoluxanların 99 faizi peyvənd olunmayanlardır. Bütün bu amillər yoluxmaların artmasına öz təsirini göstərir”.
Tahir TAĞIYEV
