“Ölkələrin bir-birinə səs verməsi heç bir mədəniyyət kriteriyalarına, incəsənət dəyərlərinə əsaslanmır, yalnız siyasi meyarlara söykənir”
Geridə buraxdığımız həftə “Avroviziya-2019” mahnı müsabiqəsinin qalmaqalları, həyəcanları ilə yadda qaldı. Azərbaycan təmsilçisinin də qatıldığı və gerçək favoritinə çevrildiyi bu müsabiqədə bir sıra xoşagəlməzliklər yaşandı ki, bu, ölkəmizdən də yan keçmədi.
Ümumiyyətlə, beynəlxalq əhəmiyyətli “Avroviziya” mahnı müsabiqəsinin mədəniyyət hadisəsindən daha çox siyasi məna daşıyan bir yarışma olduğu dəfələrlə qeyd edilib. Türkiyənin bu yarışa qatılmaqdan imtina etməsinin səbəbi də konkret olaraq “Avroviziya”nın siyasiləşməsi göstərilir. Hətta Türkiyənin dövlət rəsmiləri dəfələrlə vurğulayıblar ki, “Avroviziya” mahnı müsabiqəsi siyasiləşib.
“Avroviziya” mahnı müsabiqələrinin bir çoxunda həm iştirakçı ölkələr, həm də sadə tamaşaçılar bu halın dəfələrlə şahidi olublar. İsrailin Təl-Əviv şəhərində keçirilən “Avroviziya-2019” mahnı müsabiqəsində də analoji proses baş verib.
Yarışmada ayrı-ayrı dövlətlərə qarşı sərgilənən münasibət, qəbul edilən ədalətsiz qərarlar dediklərimizi bir daha sübut edir. Müsabiqənin gedişində ilk ədalətsizlik Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə qarşı edildi, təmsilçimiz Çingiz Mustafayev ifa edərkən monitorda Azərbaycanın xəritəsi təqdim edildi və xəritədə Naxçıvan və Dağlıq Qarabağ göstərilmədi. Əlbəttə, bu bir erməni oyunu idi və onlara havadarlıq edən dövlətlərin dəstəyilə bizə qarşı bu təxribat həyata keçirildi. Bu müsabiqənin siyasiləşdiyini önə çəkən digər məqamlardan biri də yarışmada çıxış edən İslandiya təmsilçilərinin ifası zamanı Fələstin bayrağının monitorda görünməsi idi. Bu kimi halların sözügedən müsabiqədə dəfələrlə təkrarlanması onu göstərir ki, bu müsabiqə siyasi qüvvələrin əlində oyuncaqdır və onlar necə istəsələr, müsabiqə o şəkildə keçirilir. Təbii ki, 2012-ci ildə Azərbaycanın evsahibliyi ilə keçirilən “Avroviziya” müsabiqəsində hansısa qüvvəllərin çirkin niyyətlərinin həyata keçirilməsinə imkan verilmədi. Amma bəzi dövlətlər evsahibliyi edərkən bu kimi xoşagəlməzliklərin baş verməsinə şərait yaradırlar. Bu gün həmin yarışmada yaşanan xoşagəlməz olaylardan biri də indi üzə çıxıb. Belə ki, açıq şəkildə səslərin saxtalaşdırıldığı aydın olub. Bu da “Avrovizya” beynəlxalq mahnı müsabiqəsinin təşkilatçılarının tamaşaçı səslərinin nəticələrini yenidən hesablaması ilə bağlıdır. Bu barədə Avropa Yayım Birliyinin (EBC) bəyanatında bildirilir. Qeyd edilənə görə, bəzi xallar düzgün hesablanmayıb. Səslərin hesablanmasında insan səhvi olub ki, bu da qeyri-dəqiq orta nəticəyə gətirib çıxarıb.
Səslərin yenidən hesablanması nəticəsində ilk üçlükdə dəyişiklik baş verməyib. Əvəzində beş və altıncı yerləri tutan Norveç və İsveç ifaçıları yerlərini dəyişiblər, həmçinin, Şimali Makedoniya 7-ci yeri tutan Azərbaycanı, Belarus isə Almaniyanı geridə qoyub. Əvvəlki nəticələrə görə, yarışmada 7-ci yeri təmsilçimiz tutsa da, yenidən hesablamaya görə, o, 8-ci yerdə qərarlaşıb. Əlbəttə, bu da onu göstərir ki, yerlərin bu şəkildə dəyişdirilməsi də bir siyasətdir. Çingizə qarşı edilənlər də onu deməyə əsas verir ki, Avropa Birliyi dövlətləri Azərbaycana, eləcə də başqa ölkələrə qarşı ikili standartlarla yanaşırlar.
“Burada da müxtəlif dövlətlərə qarşı ikili standartlarla yanaşma var”
Bu yarışmanın kifayət qədər siyasiləşdiyini deyən Əməkdar incəsənət xadimi, tanınmış şair Baba Vəziroğlu “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, 1956-cı ildən üzü bu yana bu yarışmada mədəniyyət deyil, siyasət, böyük dövlətlərin, qurumların maraqları əsas götürülüb. “Dünyada siyasiləşməmiş bir şeyə rast gəlmək mümkün deyil, bu mənada, dünya çapında keçirilən “Avroviziya” yarışması da istisna deyil. “Avroviziya” yarışması keçirilən ildən indiyə qədər siyasi məqsədlərə xidmət edib. “Avroviziya” 1956-cı ildən bu günə kimi siyasi müstəvidə təqdim edilən bir şoudur. Bu yarışma sənət göstərən tamaşa deyil. Bu yarışmanın ana xəttini, əsas hədəfini siyasət, siyasi məqsədlər, müxtəlif dövlətlərin maraqlarının təmin olunması təşkil edir. Burada da müxtəlif dövlətlərə qarşı ikili standartlarla yanaşma var. Bu il də “Avroviziya”da bu kimi halların baş verməsi, siyasi oyunların, maraqların ortaya qoyulması hallarına rast gəlindi və bu da həmin müsabiqənin gerçək mahiyyətinə xasdır. Bilirsiniz ki, bəzən bəzi ölkələrin yarışmada liderliyi ələ almasında maddi vəsait, bəzən siyasi təpkilər, siyasi rəğbət böyük rol oynayır. Müsabiqə iştirakçıları olan ifaçılar isə ancaq bu oyunun oyunçularıdır, bir frazaya görə, “kiçik peşkaları”dır, qalan hamısı siyasətdir. Ölkələrin bir-birinə səs verməsi heç bir mədəniyyət kriteriyalarına, incəsənət dəyərlərinə əsaslanmır, yalnız siyasi meyarlara söykənir. Ona görə də analoji hallar baş verir”.
B.Vəziroğlunun sözlərinə görə, Türkiyənin də bu yarışmadan uzaqlaşması elə bu amilə görə olub. Şair bildirdi ki, yarışmada baş verən siyasi oyunlar, onun siyasi alətə çevrilməsi başqa dövlətlərin də “Avroviziya”dan qopmasına səbəb ola bilər. “Çünki əvvəlcədən məğlubiyyətin qoxusunu hiss edən dövlətlər, eləcə də iqtisadi cəhətdən zəif olan kasıb ölkələr geri çəkilirlər. Görürsünüz ki, sənət burada neçənci yerdə gəlir... Birinci siyasi motivlər, maddi dividendlər, ölkələrin bir-birinə münasibəti gəlir. Bizim səs gözlədiyimiz, umduğumuz ölkələr vardı ki, onlar bizə heç xal vermədilər, bəziləri isə çox az xal verdilər. Amma birdən-birə Rusiya bizə ən yüksək xal verdi. Mən həmişə deyirəm ki, Rusiya belə kritik məqamlarda öz strateji partnyorlarına arxa çevirmir. Amma o biri ölkələr bizi təəccübləndirdilər. Mən uzun illər siyasətin içində olan bir şəxs kimi heç nəyə təəccüblənmirəm. Ona görə də biz heç final turuna keçə bilməsək də, təəccüblənməzdim. Halbuki, bizim Çingiz bu müsabiqədə iştirak edənlərin 90 faizindən bir baş yuxarı idi. Ancaq bunlar əsas sayılmır, istedad, mükəmməl ifa, gözəl performans, sənət dəyərləri “Avroviziya” mahnı müsabiqəsində rol oynamır, tamamilə siyasi ölçülər əsasında qaliblər müəyyənləşdirilir, ölkələrə rəğbət göstərilir, iştirakçılara münasibət sərgilənir. Sevinirik ki, neçənci yer qazanmasından asılı olmayaraq, Çingiz çox parlaq çıxış nümayiş etdirdi. O yarışmanı öz siyasi məqsədləri üçün istifadə edənlər də gördülər ki, Çingiz yaxşı çıxış etdi, sadəcə, siyasi oyunlar başqa şeylər tələb etdiyi üçün, bunu etiraf etmədilər. Gerçəklik bundan ibarətdir ki, “Avroviziya” siyasi məqsədlərin həyata keçirilməsi üçün istifadə edilən bir meydandır” - deyə B.Vəziroğlu bildirdi.
İradə SARIYEVA
