Günel Fərhadqızı: "Prosesin uğurla başa çatması üçün ölkələr arasında mövcud olan ikitərəfli münasibətlər tam nizama salınmalıdır"
"Türkdilli ölkələr arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün iqtisadi ittifaq yaratmaq, azad ticarət rejiminə keçmək və gömrük güzəştlərini artırmaq lazımdır". Bunu Bakıda keçirilən Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasına üzv dövlətlərin iqtisadiyyat nazirlərinin altıncı iclası çərçivəsində jurnalistlərə Türkiyənin iqtisadiyyat naziri Nihat Zeybekçi deyib.
Nazirin sözlərinə görə, türkdilli ölkələr arasında iqtisadi əlaqələr mövcud potensiala cavab vermir. N.Zeybekçi deyib: "Türkdilli dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasına daxil olan ölkələrin əhalisinin sayı 115 milyondur. Bu ölkələrin milli gəlirinin ümumi həcmi 1,2 trilyon dollar təşkil edir. Türkdilli ölkələrin xarici ticarət dövriyyəsinin ümumi həcminin 600 milyard dollara bərabər olmasına baxmayaraq, bu ölkələr arasındakı qarşılıqlı ticarət həcmi bu gün yalnız 2 faiz təşkil edir. Biz bu göstəricini 5-10 faiz həddinə çatdırmalıyıq."
Türkiyəli nazir qeyd edib ki, türkdilli dövlətlər iqtisadi münasibətləri möhkəmləndirsələr, siyasi və digər sahələrdə də əlaqələr genişlənəcək.
Türkdilli ölkələrin yeni birlik modelinin yaranması reallaşsa, bundan ölkələr hansı faydanı görər?
İqtisadçı Günel Fərhadqızı qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, bunun üçün problem yoxdur: "Ölkələrin hər biri müstəqil mövqeyə malikdir. Bundan əlavə, deyilən ölkələr təbii sərvətlərlə zəngindir. Orta Asiyadakı türkdilli ölkələrin təbii sərvətlərinin xarici bazara çıxarılması üçün Azərbaycan və Türkiyə mühüm tranzit rolunu oynaya bilər. Verilən statistik məlumatlara görə, Azərbaycanın Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurası ölkələri ilə 2016-cı ilin yanvar-oktyabr aylarında ticarət dövriyyəsi 1,9 milyard dollar təşkil edib. Bu məbləğin bir milyardını idxal, 0,9 milyardını Azərbaycan məhsullarının ixracı təşkil edib. Türkdilli Ölkələr Şurasının Azərbaycanın ümumi ticarət dövriyyəsində payı 14 faizə bərabərdir. Azərbaycanın ixracatında bu göstərici 13 faiz, idxalatında 5 faiz təşkil edir. Yeni modelin yaranması bu rəqəmlərin artması üçün münbit şərait yaradacaq. Çox təəssüflər olsun ki, türkdilli ölkələrin bu formatına heç də bütün ölkələr qoşulmur.
Qazaxıstan Bəyannaməyə qol çəksə də, həm də Avrasiya İttifaqında təmsil olunur.
Belə nəticə hasil olur ki, Rusiya türk dövlətlərini öz tərəfinə çəkməklə, iqtisadi və siyasi təzyiq altında saxlamaqla birliyin yaranmasının qarşısını alır.
Türkdilli dövlətlər arasında fikir birliyi və qəti anlaşmanın olmamasında İranın da rolu var. Xüsusilə də bu istiqamətdə Türkmənistana təzyiqlər edilir.
Amma proses gedir və müsbət haldır ki, artıq Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurası, Parlament Assambleyası, Türk Akademiyası və Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti Təşkilatı TÜRKSOY fəaliyyət göstərir. Prosesin uğurla başa çatması üçün ölkələr arasında mövcud olan ikitərəfli münasibətlər tam nizama salınmalıdır.
Türkdilli dövlətlər arasında əməkdaşlığın genişlənməsi Qarabağ münaqişəsinin həllində də istifadə edilə bilər. Acınacaqlı haldır ki, Qarabağ münaqişəsinin həllində türk dövlətlərinin aparıcı rolu yoxdur. Deyilən istiqamətdə inteqrasiyanın güclənməsi bu məsələyə də töhfəsini verə bilər".
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
