Rusiya və ABŞ arasında Suriya böhranı fonunda dərinləşən ziddiyyətlər bu nüvə nəhənglərini hər keçən gün müharibəyə daha da yaxınlaşdırır. Artıq beynəlxalq miqyasda da bu xüsusda edilən xəbərdarlıqların sayı artıb və yaranmış durumun yeni dünya savaşına səbəb ola biləcəyi də açıq vurğulanır.
Bu arada Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov ABŞ-la münasibətləri şərh edib. Baş diplomat ABŞ-ın Rusiyanın təhlükəsizliyini təhdid edən addımlar atdığını deyib: "Biz buna uzun müddət səbr etdik. Ancaq iki ölkənin münasibətlərində kökündən dəyişikliklər yaşandığını etiraf etməyin vaxtıdır. ABŞ siyasətinin təməlini Rusiyaya qarşı qərəzli addımlar təşkil edir. NATO isə Rusiyanın və müttəfiq ölkələrin sərhədlərinə yaxınlaşır. ABŞ-Rusiya münasibətləri qarşıdurmalara gedir. Rusiya və prezident Vladimir Putin çox hörmətlə davranır. Qərb ölkələrində Rusiya prezidenti haqqında pis danışmaq normal hal alıb. Ancaq Putinin bir dəfə də olsun həmkarları ilə bağlı hörmətsiz danışdığını xatırlamıram. Rusiya - ABŞ münasibətlərinin pozulmasının əsas səbəbi isə Suriya böhranıdır".
Lavrov bildirib ki, ABŞ-ın birtərəfli qaydada Rusiya ilə münasibətləri pisləşdirməsi Ukrayna hadisələrinə qədər baş verib. Lavrov Vaşinqtonun Moskvadan incikliyinin əsas səbəbinin ABŞ-ın ən güclü fövqəldövlət statusunu itirməsini tədricən dərk etməsindən qaynaqlandığını bildirib. O deyib ki, ABŞ nə isə etmək istəsə, yaxud nə isə etməyə cəhd etsə, alınmır və tədricən ən güclü dövlət olmadığını dərk etməyə başlayır. Lavrov bildirib ki, bu proses Qərb üçün ağrılıdır, çünki demək olar bir əsr dünyanı idarə ediblər. Rusiya xarici işlər naziri SSRİ-nin qlobal proseslərə qapalı olduğunu, SSRİ-nin süqutundan sonra Qərbin XVI-XVII əsrlərdəki kimi dünyada qayda və nizamı müəyyənləşdirmək fikrində olduğunu bildirib: "Görürsünüz, onlar səhv ediblər. Onlar fikirləşirdilər ki, Rusiya 1992-ci ildən sonra onların "cib"ində olacaq. Onların gözləntiləri özünü doğrultmadı. Rusiya prezidenti Vladimir Putinin də Dövlət Dumasında çıxışı zamanı dediyi kimi, Rusiya güclü olmaq hüququna malikdir və bu hüququnu heç vaxt heç kimə güzəştə getməyəcək". İndi belə vəziyyətdə Suriya böhranı Rusiya - ABŞ münasibətlərinin daha kəskin xarakter almasına gətirib çıxarıb. Almaniyanın xarici işlər naziri Frank-Valter Ştaynmayer isə bildirir ki, Suriya konfliktinə görə Rusiya ilə ABŞ arasında yaranan ciddi gərginlik "soyuq müharibə" dövründən daha təhlükəlidir. O bildirib ki, gərginlik uzun müddət davam edərsə, iki supergüc arasında münaqişə risqinin yaranması ehtimalı artır: "Yaşanan xəyal qırıqlığı və güvənsizliyə baxmayaraq, Suriyada özbaşınalığa son vermək üçün yollar axtarmalıyıq. Rusiya və ABŞ bununla bağlı müzakirələri davam etdirməlidir. Yerli qüvvələr də Hələbdə savaşan qüvvələr üzərindəki təsirini göstərməlidir".
Amma indiki durumda ABŞ Suriyada Bəşər Əsəd ordusuna zərbə endirməyi düşünür. Moskva isə buna yol verilməyəcəyini bildirir, Suriyaya yeni hərbi texnika yerləşdirir. Elə bu da müharibə risqini artırır. Beynəlxalq Perspektivli Tədqiqatlar Mərkəzinin analitiki Yevgeni Yaroşenko bu xüsusda bildirir: "Suriya unikal yerə çevrilib. Ukraynadan təxminən iki dəfə balaca olan ölkə qlobal, regional və lokal ziddiyyətlər məkanına dönüb. Rəsmi olaraq bu müharibə ölkədaxili münaqişədir, amma həmçinin Rusiya, İran, ABŞ və Türkiyə öz hərbçilərini saxlayır. Buna görə də bu ölkələr arasında birbaşa toqquşma risqi var". Avroatlantik Əməkdaşlığı İnstitutunun hərbi eksperti İqor Koziyanın fikrincə, Yaxın Şərqdə münaqişə artıq çoxdan lokal miqyası keçib və Üçüncü Dünya Müharibəsi başlanıb: "Əslində müharibə artıq gedir. Suriya bunu göstərdi. Biz münaqişəyə cəlb olunan ölkələrin dəqiq sayını bilmirik".
Rusiyalı ekspert Arkadi Babçenko da yeni dünya müharibəsinin başlanacağını istisna etmir. Mütəxəssisin fikrincə, hələlik aparıcı ölkələrin liderləri növbəti qlobal qarşıdurmaya başlayacaq qədər ağlını itirməyib: "ABŞ və Rusiya arasında "soyuq müharibə" başlanıb. Bu, hələlik qızğın silahlanma və qarşılıqlı təcrid etmədir. Amma birbaşa silahlı qarşıdurmaya da apara bilər. Özü də bu, artıq nüvə və Üçüncü Dünya Müharibəsi olacaq". "İnternəşnl Biznes Tayms" qəzeti də Üçüncü Dünya Müharibəsi ilə bağlı anons verib. Qəzet rus mətbuatının müharibə proqnozları verdiyini xatırladıb. Nəşrin iddiasına görə, Kreml Suriya lideri Bəşər Əsədi vurmağa çalışan ABŞ-a cavab verməyə cəhd etsə, Üçüncü Dünya Müharibəsi qaçılmaz olacaq.
Baş verənləri şərh edən Böyük Britaniyanın müdafiə naziri Maykl Fellon Rusiyanın Qərbin rəqibi olmağa üstünlük verdiyini və daha aqressiv olduğunu bildirib. Fellon deyib ki, Rusiya Qara dənizdə güc nümayiş etdirir, Krımı hərbiləşdirir, Baltikyanı ölkələrə təzyiq göstərir. Belə bir vaxtda Rusiyanın "İsgəndər-M" raket kompleksini Kalininqrad vilayətinə yerləşdirməsi də Avropada ciddi etirazlara səbəb olub. Almaniya, Estoniya, Polşa, Litva Kremlin addımlarından narahatdır. Çünki Rusiyanın Baltik zastavasına yerləşdirdiyi raketlər 500 kilometr məsafədən hədəfə 100 faiz dəqiqliklə zərbə endirmək, üstəlik, nüvə başlığı daşımaq qabiliyyətinə malikdir. Litvanın xarici işlər naziri Linas Linkeviçus Rusiyanın Kalininqradda silah yerləşdirməsinin, regionda gərginliyi artırmaqdan əlavə, beynəlxalq razılaşmalara da zidd olduğunu deyib. Polşanın müdafiə naziri Antoni Makiereviç isə Rusiyanın son addımlarının olduqca narahatedici olduğunu qeyd edib. O, Polşa ordusunun ölkənin və müttəfiqlərin təhlükəsizliyini qorumağa hazır olduğunu bildirib.
Nahid SALAYEV
