Qardaş Türkiyə ətrafındakı ölkələrlə mehriban qonşuluq siyasətinə uyğun siyasət yürütmək istəsə də, görünür, müəyyən qüvvələr vəziyyətin tamam fərqli məcrada inkişaf etməsini istəyir. Elə həmin qüvvələr bir vaxtlar Türkiyəni Rusiya ilə müharibə həddinə çatdırmışdılar.
İndi isə Türkiyə və İraq arasında münasibətlər olduqca gərgin müstəviyə qədəm qoyub və hətta rəsmi Bağdad açıq təhdidlərdən belə çəkinmir. Belə bir vaxtda İraqın baş naziri Heydər Abadi Türkiyə əleyhinə açıqlamalar verməkdə davam edir. Abadi "Rudav" telekanalına verdiyi müsahibədə Başikadakı türk əsgərinin Mosul əməliyyatında iştirak etməyəcəyini deyib: "Türkiyənin Mosul əməliyyatına qatılmasına heç bir şəkildə imkan verməyəcəyik. İraq sərhədləri daxilində olan türk əsgərinə bir məsləhətim var: yerindən tərpənməsin. Türkiyənin İraqda qalmaq üçün bu qədər israr etməsinə sadəcə təəccüblənirəm. Türkiyənin heç bir şəkildə Mosul əməliyyatına qatılmasına icazə verməyəcəyik".
İraqın Türkiyədəki səfiri Hişam Əli Əkbər də eyni mövqe sərgiləyir: "Türkiyə suveren haqlarımıza hörmət etməlidir. Əks halda, bizim münasibətimiz fərqli olacaq. Türk ordusunun Başikada yerləşdirilməsi qanunsuzdur. Türkiyə PKK və İŞİD-i bəhanə edərək, bölgədə mövcudluğunu saxlamaq istəyir. Lakin bu səbəb deyil. Rəsmi Ankara Mosul valiliyi və Kürdüstan muxtariyyəti ilə razılaşdığını desə də, sözügedən məqam bizim üçün keçərli deyil". Amma Türkiyə həm Mosul əməliyyatlarında iştirak etmək, həm də əsgərlərini Başikada saxlamaq nyyətindədir. Türkiyənin baş naziri Binali Yıldırım bu xüsusda bildirib: "İraq tərəfinin nə deməsindən asılı olmayaraq, türk hərbçiləri Başikada qalacaq".
Onun sözlərinə görə, bölgədə İŞİD-ə qarşı mübarizə aparmaq üçün türk hərbçilərinin həmin ərazilərdə qalması vacibdir: "63 dövlət İŞİD terror qruplaşmasına qarşı mübarizə aparmaq məqsədilə İraqa hərbçi göndərib. Odur ki, İraq tərəfinin Türkiyəyə qarşı belə çıxış etməsi gülüncdür və bizim haqqımızda cəfəngiyyat danışmağa İraq hökumətinin həddi çatmaz".
Bundan başqa məlumdur ki, Türkiyə Mosula hücum üçün böyük əməliyyat planı hazırlayır. Başika düşərgəsindəki Türkiyə hərbçiləri əməliyyat üçün Şimali İraq Kürd Muxtariyyəti ilə təmaslarını sıxlaşdırıb. İraqın şimalında kürd muxtariyyəti hökumətinin sözçüsü Sefin Dizayi bildirib ki, Başika və Duberdan bölgələrində Türkiyənin hərbi düşərgəsi İraq hökuməti və Müdafiə Nazirliyinin razılığı ilə qurulub. Onun sözlərinə görə, türk hərbçiləri terrorçu İŞİD qruplaşmasına qarşı mübarizə aparmaq üçün Mosul polisi və könüllü qüvvələrə təlimat verir. O, İraqın müdafiə nazirinin türk hərbçilərinin düşərgələrinə baş çəkdiyini vurğulayaraq, bundan artıq məlumata sahib olmadıqlarını deyib.
İndilikdə isə kürdlər sünni tayfalar və qruplar vasitəsilə Bağdad və ABŞ üzərində təzyiqi artırır. Türkiyə sünni tayfalarını təmsil edən Mosulun keçmiş valisi Asil Nucayfi və ona bağlı "Haşdi Vatani" silahlı qrupun üzərindən Mosul əməliyyatına qatılmaq niyyətindədir. İranın dəstəklədiyi "Haşdi Şabi" güclərinin Mosul əməliyyatına qatılmayacağı deyilsə də, İraq ordusunda şiələrin çoxluğu sünnilərdə narahatlıq yaradır. İŞİD-in Mosulu ələ keçirməsindən sonra şiələrin müqəddəs yerləri sayılan Kərbəla, Nəcəf üçün təhlükə yaranıb. Şiələr məhz bu faktora görə əməliyyatda iştirak etmək istəyirlər. Sünnilər isə "Haşdi Şabi"nin əməliyyatda iştirakına qarşı çıxır. Buna görə də daha çox peşmərgələrdən dəstək istəyir. Əməliyyatda 10 min peşmərgənin iştirak edəcəyi gözlənir.
Məlumatlara görə, əməliyyatdan sonra Mosul üç hissəyə bölünəcək. Mosulun şimalında yerləşən yezidi kürdlərin yaşadığı Şengal ayrıca vilayət olacaq. Mosulun şərqi və qərbi kürdlərə veriləcək. Cənub hissəsi isə sünni tayfaların olacaq. Hazırda bu plan üzərində müzakirələr gedir. Türkiyə isə, bütün vasitələrdən istifadə edərək, koalisiya güclərinin həyata keçirəcəyi Mosul əməliyyatında iştirak etmək niyyətindidir. Ankara bunun üçün bir sıra səbəb irəli sürür. Əvvəla, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qəbul etdiyi yeganə beynəlxalq koalisiya qüvvələri var və Türkiyə bu qüvvələrin tərəfindədir. Türkiyə İŞİD-dən ən çox zərər çəkən ölkələrdəndir. Başda Lozanna və 1926-cı ildə imzalanan Türkiyə-İraq sərhədinin müəyyənləşdirildiyi Ankara sazişi Türkiyəyə bu əməliyyatda iştirak haqqı verir. Çünki anlaşmada "Mosul və Kərkük torpaqlarına təhlükə yaranacağı halda, veriləcək bütün qərarlarda Türkiyənin söz haqqı tanınacaq" deyilir. Amma İraqa təsir edən böyük qüvvələr Türkiyənin Yaxın Şərqdə güclənəcəyindən ehtiyat edərək Ankaranı proseslərdən kənarda saxlamağa çalışır.
Tahir TAĞIYEV
