"Fərat Qalxanı" əməliyyatı ilə Suriyada böyük uğurlar qazanan Türkiyə bu istiqamətdən gələn terror təhdidinin əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına səbəb olub. Hazırda Ankaranın xüsusi maraq dairəsində olan digər məqam İraqın şimalından gələn kürd yaraqlıları və İŞİD probleminin də həllinə nail olmaqdır. Amma son dövrlərdə bu istiqamətdə ciddi problem yaranıb və burada təkcə İraq yox, həm də ABŞ Türkiyəyə qarşı, belə demək olarsa, xəyanətkar mövqe nümayiş etdirir.
Qeyd edək ki, İraq parlamenti ölkənin Mosul əyalətinə bağlı Başıka bölgəsində Türkiyə hərbçilərinin mövcudluğunun yolverilməz olduğu haqqında qərar qəbul edib. İraq parlamenti türkiyəli hərbçilərin ölkə ərazisində qalması müddətinin uzadılması ilə bağlı Türkiyə Böyük Millət Məclisinin qəbul etdiyi qərara etiraz edib və buna dair sənədi təsdiqləyib. Sənəd Türkiyənin Bağdaddakı səfirinə təqdim edilib. Qərarda türk hərbçilərin "işğalçı güc" kimi tanınması, İraq torpaqlarından çıxarılması üçün lazım olanın edilməsi, Türkiyə ilə ticarət əlaqələrinin nəzərdən keçirilməsi kimi müddəalar öz əksini tapıb. Buna cavab olaraq İraqın Ankaradakı səfiri Əli Əkbər İbrahim əl-Ələvi Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılaraq, ona qərarla bağlı etiraz notası təqdim olunub. Eyni zamanda, Türkiyənin Bağdaddakı səfiri Faruk Kaymakçı İraq Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb və ona ölkə parlamentinin oktyabrın 4-də qəbul etdiyi sənəd təqdim olunub.
Ümumiyyətlə, Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin hərbçiləri 3 ildir terrorçulara, o cümlədən terrorçu İŞİD qruplaşmasına qarşı mübarizə aparmaq üçün İraqın Şimalındakı Kürd Muxtar Bölgəsinin silahlılarına təlim keçir. Amma nədənsə, Türkiyənin buradakı fəaliyyəti İraq hökumətiən və ona böyük təsir güjünə malik Vaşinqtonun narazılığına səbəb olmaqdadır. Bu səbəbdəndir ki, İraqdakı beynəlxalq koalisiya qüvvələrinin sözçüsü, polkovnik-leytenant Con Dorrian deyib ki, İraq torpaqlarındakı türk hərbçilərin koalisiyaya aidiyyəti yoxdur: "Türkiyə ordusu bura İraq hökumətinin rəsmi icazəsi ilə gəlməyib. Bəzi ölkələr İraq hökumətinin rəsmi icazəsi ilə beynəlxalq koalisiya gücündə yer alıb. Bu güclər İŞİD-lə mübarizədə İraq ordusuna havadan və qurudan dəstək verir. Türkiyə ordusu İraq torpaqlarına İraq hökumətinin rəsmi icazəsi ilə gəlməyib və qanunsuzdur". Maraqlıdır ki, Türkiyə ordusu 3 ildir İraqda fəaliyyət göstərdiyi halda, məhz indi onun fəaliyyətinə qarşı geniş kampaniya başlayıb. Hesab olunur ki, əslində ABŞ Türkiyənin, Suriyada olduğu kimi, İraqda da uğur qazanacağından ehtiyat edərək bu mövqeni sərgiləyir. Türkiyə İraqda da uğur qazanarsa, burada ABŞ-ın mövqeyi xeyli zəifləyəcək. Vaşinqton isə bunu istəmir. Amma Türkiyə də geri çəkilmək niyyətində deyil. Türkiyə Baş nazirinin müavini, hökumət sözçüsü Numan Kurtulmuş Başıka ilə bağlı İraq parlametinin qərarına münasibətində bildirir ki, Türkiyə İraq və Suriyanın ərazi bütövlüyünün qorunması baxımından üzərinə düşən öhdəliyi yerinə yetirir: "Bu qərarı anlamaqda çətinlik çəkirik. Başıkanın müzakirə mövzusu olmasına icazə vermərik. Bununla belə, orada İraq hökuməti ilə əməkdaşlıq etməyə hazırıq. Şimali İraq regional kürd rəhbərliyinin Başika məsələsində Türkiyədən yardım istədiyi lap əvvəldən məlumdur. Türkiyə Başikanın müzakirə mövzusu olmasına icazə verməyəcək". Amma İraq baş naziri Heydər Abadi iddia edir ki, Türkiyə qoşunlarının İraqın şimalında qalması regional müharibəyə səbəb olacaq. Onun sözlərinə görə, Bağdad bundan öncə Türkiyəni İraqın daxili işlərinə qarışmaması ilə bağlı dəfələrlə xəbərdar edib. O, İraqın Ankara ilə hərbi qarşıdurmaya girmək istəmədiyini bildirib.
Hələlik isə məlumdur ki, Türkiyə bu ayın sonuna qədər Mosul əməliyyatına başlayacaq. Çünki ABŞ və Rusiyanın Suriyada sülh müzakirələrinin dayanması Rakka əməliyyatını təxirə salıb. Türkiyənin müdafiə naziri Fikri İşıq bildirib ki, Mosul əməliyyatında mütləq iştirak edəcəklər: "Suriyada isə Əl-Baba qədər gedəcəyik".
Hərbi mənbələr isə Türkiyənin Mosul əməliyyatının oktyabrın 20-dən sonra başlayacağını bildirir. Türkiyə İraqdakı Başika düşərgəsində iki min peşmərgəyə və Mosulun keçmiş valisi Nuceyfiyə bağlı olan sünni qrupu Haşdi Vataninin 3 min döyüşçüsünə təlim keçib. Ankara Mosul əməliyyatında təlim keçdiyi bu 5 min əsgərin də yer almasını istəyir.
Türkiyənin Suriyadakı kimi hərbi texnika ilə birlikdə əməliyyata qatılması üçün iki yolu var: 1. BMT-nin qaydalarına uyğun olaraq Bağdad hökumətinin müraciət etməsi lazımdır. Bağdad hökuməti isə buna qarşı çıxır. 2. Mosul əməliyyatı üçün koalisiya formalaşmalıdır. Lakin hazırkı vəziyyət bu koalisiyanın formalaşmadığını göstərir. Ankaradakı mənbələr Türkiyənin üçüncü bir varianta əl atacağını açıqlayıb. Adı açıqlanmayan mənbələrdən biri deyib: "Şimali İraq Kürd Muxtariyyətinin lideri Məsud Bərzaninin dəvəti ilə Mosula girəcəyik. Bərzaninin keçmişdə Bağdadla yaşadığı problemlər Mosul əməliyyatından sonra daha da artacaq. Onun Türkiyədən başqa alternativi olmadığı üçün bütün şərtlərdə dəvəti göndərəcək". Beləliklə, bütün maneələrə rəğmən, Türkiyənin Mosul əməliyyatını gerçəkləşdirəcəyi gözlənir. Amma ABŞ və İraq buna müqavimət göstərir. İstisna deyil ki, bu məsələdə Türkiyə Rusiya ilə əməkdaşlığa getsin.
Nahid SALAYEV
