Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyi (XİN) Mosula bağlı Başika düşərgəsində türk əsgərlərini istəməyən və əsgərləri "işğalçı güc" adlandıran İraq Məclisini qınayıb. Baki-xeber.com BBC-yə istinadən xəbər verir ki, İraqın Ankaradakı səfiri Hişam Ali Ekber İbrahim el-Allavi bu səbəblə XİN-ə çağırılıb. Bundan sonra isə Türkiyənin Bağdaddakı səfiri Faruk Kaymakçı İraq XİN-ə çağırılıb, lakin o, Ankarada olduğundan, onun əvəzinə məsləhətçisi nazirliyə dəvət edilib.
İraq XİN-i bildirib ki, Türkiyə səfirinin nazirliyə çağırılmasının səbəbi Ankaranın türk əsgərlərinin Qərbi İraqda mövcudluğu ilə bağlı "provokativ" bəyanatlar verməsi olub.
Türkiyə Böyük Millət Məclisi İraq və Suriyaya görə düşərgədə qalmaq zamanını uzadıb. İraq Məclisi srağagün bildirib ki, parlamentin bu qərarını qəbul etmir.
"Verdiyimiz qərara Türkiyənin Bağdad səfirinə nota verilməsi, türk əsgərlərinin "işğalçı güc" hesab edilməsi və İraq torpaqlarından çıxarılması üçün lazımi işlərin görülməsi, türk güclərinin İraqa girməsini tələb edənlərin mühakimə edilməsi, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın bəyanatlarının qınanması və qəbul edilməməsi, Türkiyə ilə ticarət və iqtisadi münasibətlərin nəzərdən keçirilməsi, Türkiyə güclərinin ölkədən çıxarılması üçün hökumətin Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasına təcili müraciət etməsi və ölkənin suverenliyinin qorunması üçün siyasi və diplomatik yollar axtarılması tələbi daxildir", İraq XİN-i açıqlayıb.
Türkiyə XİN isə bəyan edib: "İraq Təmsilçilər Məclisinin 4 oktyabr 2016-ci il tarixində verdiyi qərarı qınayırıq. Xüsusən də cənab prezidentimizə yönələn çirkin ittihamların olduğu hissəyə şiddətlə etiraz edirik və qəbuledilməz hesab edirik".
Türkiyə baş nazirinin müavini Numan Kurtulmuş da İraq Nümayəndələr Məclisinin İraqda olan Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin "işğalçı qüvvələr" olduğu qeyd edilən qərarına münasibət bildirib. N.Kurtulmuş bu qərarı anlamaqda çətinlik çəkdiklərini deyib: "Türkiyə həm İraqın, həm də Suriyanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi baxımından bütün öhdəliklərini yerinə yetirir".
Baş nazirin müavini qeyd edib ki, Türkiyə İraqın mərkəzi hökuməti ilə terrorçulara qarşı mübarizə üzrə hər cür əməkdaşlığa hazırdır: "Mosul mosullulara aiddir, İraq iraqlılarındır".
Bu arada İraqdakı beynəlxalq koalisiya qüvvələrinin mətbuat katibi, polkovnik Con Dorrian İraqdakı türk ordusu ilə bağlı skandal yaradacaq açıqlamalar verib. O bildirib ki, İraq ərazisində olan Türkiyə ordusu rəsmi icazə ilə gəlməyib və qanunsuzdur. Onun sözlərinə görə, bu hərbçilər İraq hökumətinə İŞİD-lə mübarizədə dəstək verən beynəlxalq koalisiya qüvvələrinə daxil deyil: "Məlum olduğu kimi, bəzi ölkələr İraq hökumətinin icazəsi ilə beynəlxalq koalisiya qüvvələrinin tərkibində əməliyyat aparır. Bu qüvvələr İŞİD-lə mübarizədə İraq ordusuna havadan və qurudan dəstək verir".
Qeyd edək ki, Ərdoğan 1 oktyabrda parlamentdəki çıxışında Mosulda keçiriləcək hər bir əməliyyatın Telaferə (İraqda türkmənlərin yaşadığı ərazi - hazırda özünü "İslam Dövləti" adlandırın qrupun işğalı altındadır) təsir edəcəyini xatırlatmaq istədiyini bildirib: "Mosulun İŞİD-dən qurtarılacağına inanırıq. Türkiyə olaraq kənarda qala bilmərik. Digərlərinin belə bir sərhədi yoxdur. Amma onlar orada nəticə görmək istəyir, biz buna tamaşa edə bilmərik. Bunun qərarı burada veriləcək. Türkiyə olaraq öz sərhədlərimiz içində hüzurlu və təhlükəsiz şəkildə yaşamaq istəyiriksə, belə irəliləməliyik".
Xatırladaq ki, Mosul əməliyyatının bu ayın sonuna qədər başlayacağı ehtimal edilir. Türkiyənin bu əməliyyata Bərzaninin dəvətilə peşmərgə ilə birgə qatılacağı bildirilir.
Türkiyə uzun müddətdir İraqdakı Başika düşərgəsində 2 min peşmərgə və keçmiş Mosul valisi Nuceyfiyə bağlı sünnilərin "Haşdi Vatani" qrupunun 3 min üzvünə təlim keçib. Bildirilir ki, Ankara Suriyadakı "Fərat qalxanı" əməliyyatındakı ÖSO-nun rolunu Mosulda sayı 5 mindən çox olan "Haşdi Vatani"nin oynamasını istəyir. Ancaq "Haşdi Vatani"nin rəqibi şiə "Haşdi Şabi" Mosul əməliyyatına onların da qoşulmasına qarşı çıxır və bunun türkmənlərin məskunlaşdığı Telaferdə problem yaradacağını deyirlər.
ABŞ isə Türkiyənin təlim keçdiyi "Haşdi Vatani"nin Mahmurdakı yerli qüvvələrə birləşdirilməsini istəyir. Bağdad isə Mosul əməliyyatında Türkiyəni görmək istəmir, hətta Başika kampının boşaldılmasını tələb edir.
Ancaq Türkiyə hökumətindəki mənbə bildirir ki, Türkiyə bu əməliyyata İraq Kürdüstan regional rəhbərliyinin lideri Bərzaninin dəvətilə qatılacaq. Məlumata görə, Bağdad və Vaşinqtonun əməliyyata Türkiyənin qoşulmaması fikrinə qarşı Bərzaninin dəvəti əsas götürülür. Bununla bağlı mənbə bildirir ki, Bərzaninin keçmişdə Bağdadla yaşadığı problemlər, Mosul əməliyyatı sonrası qarşılaşacaqları digər problemlər nəzərə alındıqda, onun Türkiyə xaricində alternativi yoxdur və bu amillərə görə Türkiyəni dəvət edəcək.
Digər tərəfdən, Ankara ABŞ və Bağdadın əksinə olaraq, Suriyadakı YPG-nin İraqdakı qolu Şenqal Müqavimət Birliyinin (YBS) Mosul əməliyyatına qatılmasına qarşı çıxır, onların PKK-nın bir parçası olduğunu bildirir. ABŞ və Bağdad isə YBS-nin küçə döyüşlərində təcrübəli olduğunu deyərək Mosul əməliyyatına qatılmasını planlaşdırır.
Ancaq bütün bu maneələrə baxmayaraq, Ankara Mosul əməliyyatına Başika kampında təlim keçdiyi qüvvələrlə qatılmaqda qərarlı görünür. Bunu reallaşdırmaq üçün isə Ərbilin dəvətini gözləyir.
Ankara üçün digər narahatlıq doğuran məqam isə Mosuldan çəkilən terrorçuların Suriyaya toplaşmasıdır. Bunu nəzərə alan Türkiyə ABŞ-ı Mosulda atdığı addımların Suriyada Bab mahalına yaxınlaşan "Fərat qalxanı" əməliyyatı əleyhinə çevrilməməsilə bağlı xəbərdarlıq edib.
Ankara hesab edir ki, İraqda əməliyyatlardan qaçan terrorçuların Suriyaya axınını önləmək üçün Mosul əməliyyatı ilə eyni vaxtda Rakka əməliyyatı da başlamalıdır. Ancaq ABŞ və Rusiyanın Suriyada atəşkəsi təmin etmək üçün başlatdığı danışıqları dayandırması qərarı Suriyadakı planları, demək olar ki, tam dəyişib. Əvvəlcədən planlaşdırılan Rakka əməliyyatı da təxirə salınır.
Onu da qeyd edək ki, Türkiyənin İraqın Başika düşərgəsindəki əsgərləri əsasən təlimlər keçməklə məşğuldur.
Tahir TAĞIYEV
