Elşən Mustafayev: "İran amili həm də ABŞ üçün Səudiyyə ilə münasibətləri qaydaya salmaq baxımından manipulyasiya imkanları yaradır"
ABŞ Senatı prezident Barak Obamanın 11 sentyabr qurbanlarının ailələrinin Səudiyyə Ərəbistanını məhkəməyə verməsinə imkan yaradan qanun layihəsinə qoyduğu vetonu rədd etdi. Tək bir nəfər - demokratların lideri Herri Rid prezidentə dəstək verib. Nümayəndələr Palatasında da eyni addım atılıb. Beləliklə, bu, prezident Obamanın qoyduğu vetonun ilk dəfə rədd edildiyi deməkdir.
Bu qərar 2001-ci il sentyabrın 11-də terror hücumları zamanı həlak olanların ailələri üçün böyük qələbə hesab edilir. İndiyə kimi onların ABŞ məhkəmələrində ədalətin bərpası səyləri Səudiyyə Ərəbistanının hüquqi toxunulmazlığı ilə əlaqədar dalana dirənmişdi. Terrorizmin Sponsorlarına Qarşı Ədalət Aktı ABŞ torpağında terror hücumlarını sponsorlaşdıran xarici qurumların məhkəməyə verilməsinə imkan yaradır. Qanun layihəsində hansısa bir ölkənin adı qeyd edilməsə də, orada 11 sentyabr hücumlarının təşkilatçılarına hər hansı yardım göstərdiyinə görə Səudiyyə Ərəbistanının məsuliyyətə cəlb olunmasının nəzərdə tutulduğuna inanılır.
Obama administrasiyası qanunun əleyhinə lobbiçilik apararaq, bunun dünya miqyasında suveren immunitet anlayışına xələl gətirə və xarici ölkələrdə amerikalıları təhlükə altında qoya biləcəyini bildirib.
Xatırladaq ki, 11 sentyabr terror hücumları zamanı təyyarə qaçıran 19 nəfərdən 15-i Səudiyyə Ərəbistanı vətəndaşı olub. Lakin Səudiyyə Ərəbistanı hücumlarda hər hansı rol oynadığını rədd edib.
Ağ Ev xəbərdarlıq edir ki, mövcud qanun Səudiyyə Krallığı ilə Birləşmiş Ştatlar arasında əlaqələri zədələyəcək.
Belə bir vəziyyətin yaranacağı təqdirdə ABŞ-İran münasibətləri yaxşılaşa bilərmi?
Milli İstiqlal Partiyasının sədr müavini Elşən Mustafayev qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, Birləşmiş Ştatlar prezidenti də Konqresi qəbul etdiyi qərarla ölkəyə zərbə vurmaqda günahlandırıb: "Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin direktoru Con Brennan da etiraf edib ki, qanun layihəsi milli təhlükəsizlik üçün "ciddi nəticələrə" gətirib çıxaracaq.
Səudiyyə Ərəbistanı ilə Vaşinqton arasında ittifaq uzun illər neftə söykənsə də, bu gün onun istiqamətləri şaxəlidir. Barak Obamanın iqtidarı zamanı milli təhlükəsizlik məsələləri üzrə sözçü deyirdi ki, onlar enerjiyə tələbatlarını daha çox yerli mənbələr hesabına ödəməyə çalışır. Məhz bundan sonra Səudiyyə Krallığı ilə əlaqələrdə yeni çalarlar üzə çıxmağa başladı. Bu gün Səudiyyə Krallığı ilə ABŞ arasında tərəfdaşlıq neftdən daha çox siyasi-hərbi müstəvidə inkişaf etməkdədir.
Amerikalı bəzi müşahidəçilər münasibətlər zədələndiyi halda Birləşmiş Ştatların maraqlarına dəyəcək ziyanı bir çox sahələr üzrə rəqəmlərlə göstərir. Məsələn, onlar düşünür ki, son 50 ildə Səudiyyə Ərəbistanı Birləşmiş Ştatlardan 150 milyard dollarlıq silah-sursat alıb. Burada bir faktı da xatırladaq ki, 2013-cü ildə Konqresdə Səudiyyənin maraqlarına zidd qanun layihəsi gündəmə gələndə prezident Obama onlara Ər-Riyada satılacaq 42 milyard dollarlıq silahdan söz açmışdı.
Əslində ABŞ-ın Səudiyyə Ərəbistanı ilə birdəfəlik yollarını ayırmaq ABŞ-ın Yaxın Şərqdə mövqelərinin zəifləməsi anlamına gələ bilər. Çünki Səudiyyə Ərəbistanı 23 ərəb ölkəsi içərisində sanki ABŞ-ın forpostu rolunu oynayır. Təbiidir ki, belə olacağı təqdirdə ABŞ-ın yeni bir strategiyaya nəzər salacağı gözləniləndir. Bu da İranla daha yaxın olmağı özündə ehtiva edir. Çünki Yaxın Şərq regionunda əzəli rəqib olan Səudiyyə və İran bir-birini bu məsələdə əvəzləyə bilər. İran amili həm də ABŞ üçün Səudiyyə ilə münasibətləri qaydaya salmaq baxımından manipulyasiya imkanları yaradır. Ancaq Səudiyyə Ərəbistanı-ABŞ münasibətlərinin tam korlanacağı inandırıcı görünmür".
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
