Yaxın Şərqdə İsrail və İran arasında gərgin münasibətlərin istənilən an müharibəyə səbəb olacağı barədə xəbərdarlıqların sayı yenidən artır. Elə verilən açıqlamalar, atılan addımlar da bu müharibə ehtimalının həqiqətən yüksək olduğunu deməyə əsas verir.
İran İnqilab Keşikçiləri Ordusunun (SEPAH) Hava və Peyk Qüvvələri komandanı, general-mayor Əmir Əli Hacızadə hökumətin 2 min kilometr məsafədən uzaq hədəfi vuran raketlərin istehsalını dayandırması barədə açıqlama verərkən bu xüsusda çox maraqlı fikirlər səsləndirib. General deyib ki, hazırda İranın həmin mənzilli raketləri kifayət qədər çoxdur: "Bizim əsas hədəfimiz İsraildir. Bu baxımdan da 2 min kilometrdən uzaq məsafəni vuran raket silahlarına ehtiyacımız yoxdur. Bu gün ehtiyacımız İsrailin işğal etdiyi torpaqlara qədər olan məsafədir ki, buna cavab verən lazımi silahlarımız var. Hazırda İranın İsraili vuracaq istənilən qədər müasir raket silahları mövcuddur. İsraili vuracaq raketlərə çoxdan sahibik. İstədiyimiz zaman İsraili bu məsafədən məhv edə bilərik".
İranın belə aqressiv davranış sərgiləməsinə əsas səbəb isə odur ki, İsrail ordusu yenidən Suriyaya aviazərbələr endirir. Qeyd edək ki, son günlər ərzində İsrail hərbi təyyarələri bir neçə dəfə Suriyaya zərbələr endirib. Rəsmi Təl-Əviv bundan öncə dəfələrlə bəyan edib ki, Suriyadan onun ərazisinə endirilən istənilən zərbə cavabsız buraxılmayacaq. Amma İran və Suriya bu zərbələrin məqsədli şəkildə endirildiyini bildirir. Bu durumda İran İsrailə müxtəlif yollarla təzyiqləri artırır. İlk məqam kimi yenə "Hizbullah"dan istifadə olunur.
Belə bir vaxtda "The Washington Times" nəşri də olduqca maraqlı bir iddia ilə çıxış edib. Qəzet yazır ki, "Hizbullah" İsraillə müharibəyə hazırlıq üçün Suriyadakı vətəndaş müharibəsindən istifadə edir. Bildirilir ki, "Hizbullah" İranın əlindəki oyuncaq quru hərbi gücü kimi qalmaqda davam edir. Qeyd olunur ki, daha əvvəllər kiçik hərbi əməliyyatlarda ixtisaslaşan təşkilat irimiqyaslı və mobil müharibənin aparılması üçün böyük təcrübə əldə edib: "Hizbullah"ın yəhudi dövləti ilə qaçılmaz münaqişəyə hazırlıq üçün vətəndaş müharibəsindən istifadə etməsi əlamətləri mövcuddur. "Hizbullah" qüvvələri İsrail sərhədinin yaxınlığında, Colan hündürlüklərində yerləşdirilir. Əsəd hakimiyyətdə qalmağı bacararsa, ehtimal ki, Colan hündürlükləri üzərində nəzarəti İrana və "Hizbullah"a güzəştə getmək lazım gələcək". O da qeyd edilir ki, Rusiya, kəşfiyyat məlumatlarına əvəz olaraq, Suriyadakı silah arsenalının əhəmiyyətli hissəsini "Hizbullah"a verib. Vurğulanır ki, Bəşər Əsəd, hakimiyyətdə qalmasına əvəz olaraq, İrana İsraili məhv etmək üçün vəd verə bilər.
İranın hərbi arsenalı isə İsrailə zərbə endirməyə kifayət edir. Bu durumda, önləyici tədbir kimi, İsrail hərbi-hava bazalarının birindən orbitə yeni hərbi casus peyki buraxıb. Yerli "İkinci kanal" telekanalı Müdafiə Nazirliyinə istinadən "Ofek-11"-in ölkədə bu tipdə indiyədək istehsal olunmuş ən təkmilləşdirilmiş peyk olduğunu qeyd edib. Məlumata görə, peyk ölkənin mərkəzi hissəsində yerləşən "Palmaxim" bazasından kosmosa buraxılıb.
Digər tərəfdən, bu günlərdə ABŞ və İsrail rəsmiləri təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığa dair yeni anlaşma memorandumu imzalayıb. İmzalanma mərasimi ABŞ Dövlət Departamentinin binasında keçirilib. Sənədə əsasən, 2018-ci ilin sonundan 2028-ci ilədək Amerika Birləşmiş Ştatlarının yəhudi dövlətinə ayırdığı yardımın ümumi məbləği 38 milyard dollar təşkil edəcək. Beləliklə, hər il İsrail ABŞ-dan 3,3 milyard həcmində maliyyə yardımı alacaq, əlavə 500 milyon dollar isə raket əleyhinə müdafiənin təminatına yönələcək. Lakin bunlar da İsrail-İran müharibəsinin önlənməsi üçün kifayət etmir. Hesab edilir ki, məsələnin birdəfəlik həlli Fələstin probleminin çözümündən keçir. İsrail Knessetinin sədr müavini Hilik Bar isə bildirir ki, Fələstin-İsrail münaqişəsinin yeganə mümkün həlli iki dövlət prinsipinə əsaslanır. Parlament üzvü deyib ki, bu prinsipə alternativ olan tək ölkə prinsipi uğursuz variantdır: "Belə olan halda İsrail dövlətində yəhudilərin əksəriyyətinin düşüncəsini əhatə edən sionizm arzusu yox olacaq. Buna görə də fələstinlilərin öz dövlətinin olmasını istəyirik. Hətta baş nazir Benyamin Netanyahu da bunu anlayır və iki dövlət prinsipini dəstəkləyir. Bu asan deyil, amma mümkündür". Bu prinsipin həyata keçirilməsi yolunda dayanan maneələrdən danışan Knessetin sədr müavini bildirib ki, fələstinli qaçqınların məsələsi və fələstinlilərin İsrail dövlətini tanımağı qəbul etməməsi bu cür məsələlərdəndir. Onun sözlərinə görə, İsrail güzəştə getməyə hazırdırsa, qarşı tərəfdən də güzəşt olmalıdır. Bar bu baxımdan İsrailin Qüdsün statusu məsələsində güzəştə getməyə hazır olduğunu deyib: "Şəhərdə 17 məhəllə var. Bəzi məhəllələri fələstinlilərə güzəştə getməyə hazırıq. Onlar sonradan bu ərazini gələcək Fələstin dövlətinin paytaxtı elan edə bilər. Amma müqəddəs yerləri verə biləcəyimizi düşünmürəm. Çünki İsrail onların təhlükəsizliyini təmin edə biləcək yeganə gücdür".
Nahid SALAYEV
