Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

Tarixdən əvvəlki çağlarda türklər

Image


Türklərin tarixdən əvvəlki dövrlərdəki yaşayışları, siyasi həyatları və neçə dövlət qurmuş olduqları dəqiq olaraq bilinmir. Bununla bərabər, tarixin təsbit etdiyi türk dövlətlərindən əvvəl də türklərin əhəmiyyətli bir varlıq nümayiş etdirdiklərinə və dünya tarixində böyük rol oynadıqlarına dair bir çox izlər vardır. Türklərin tarixi dövrlərdə görünən həyatları, sosial və mədəni mərhələləri bu millətin çox qədim bir varlığa sahib olduğunu göstərəcək səviyyədədir.
Müxtəlif əsərlərin və araşdırmaların nəticəsində ortaya çıxan məlumatlar bu yazdıqlarımızı təsdiq etməyə yetər.
Türklərin ana yurdunun Orta Asiya olduğunu və bunların tarixdən əvvəlki çağlarda yer üzünün müxtəlif ölkələrinə yayılmış olduqlarını bir az əvvəl qeyd etdik. Bu köçlərdən sonra insanlığın böyük-böyük çevriliş keçirdiyi və bu çevrilişlərdə Orta Asiyalı köçərilərin böyük rol oynadıqları bütün elm dünyası tərəfindən qəbul edilməkdədir. Bunun ən əhəmiyyətli tərəfi də bu köçərilərin istər dil, istərsə də antropoloji baxımdan türk xüsusiyyətlərini göstərmələridir. Orta Asiyada olduğu qədər Orta Asiya xaricində də aparılan araşdırmalarda ən keçmiş türk həyatına aid müjdələr vardır. İstər Orta Asiyada, istərsə də Orta Asiya xaricində aparılan tarixi araşdırmaların verdiyi nəticələrə görə, bir çox elm adamları buralarda yaradılan mədəniyyətlərdə türklüyün izləri olduğunu fikir birliyi ilə qəbul edirlər. Odur ki, türklərin tarixdən əvvəlki həyatlarını həm Orta Asiyada, həm də Orta Asiya xaricində axtarmaq lazımdır. Biz burada türklərin tarixdən əvvəlki çağlardakı varlığını Orta Asiyada türklər və Orta Asiya xaricindəki türklər olmaqla iki ayrı bölümdə nəzərdən keçirəcək və türklərin Orta Asiya xaricindəki görünüşlərini müəyyən etməyə çalışacağıq.
Orta Asiyanın tarixi dövrlərini açan tüklərin tarixdən əvvəlki həyatlarını da, əlbəttə, yenə buralarda axtarmaq lazımdır. Əslində buranın türklərin ana yurdu olduğu qətiləşib. Orta Asiya sahəsində aparılan araşdırmalarda türklərin burada keçən dövrlərdə mühüm bir mədəniyyət yaratdıqlarına dair dəyərli tapıntılar vardır. Türklərin ana yurdu olan Orta Asiyada, Qərbi və Şərqi Türküstanda çox qədim bir mədəniyyətin yaşadıldığı bu gün elm dünyası tərəfindən qəbul edilən bir həqiqətdir. Buralarda, hətta Sibirin bəzi bölgələrində yer-yer görünən bir çox yığma təpələrin, qalaların içərisindən çıxan müxtəlif əsərlər bu həqiqəti tanıdan bir mükafatdır. İndiyə qədər aparılan araşdırmalardan diqqətəlayiq olanı Anav qazıntılarıdır. Xəzər dənizinin şərqində, bugünkü Türkmənistanda Aşqabad yaxınlarında Anav qazıntılarını aparan Amerikanın arxeoloji heyəti m.ə. 9000-4500-cü illər arasında bu bölgədə mühüm bir mədəniyyətin qurulmuş olduğunu açıqlayıbdır. Ələ keçən əsərlərdən buralarda kənd təsərrüfatı işlərinin çox keçmişdən başladıldığı, heyvanların əhliləşdirildiyi, kərpicdən evlər tikildiyi, müxtəlif əl sənətləri və toxuculuğun irəlilədiyi, mədən sənətlərinin meydana gətirildiyi öyrənilib. Anav qazıntılarını idarə edən heyətin rəhbəri Pumpellyinin qənaətinə görə, Orta Asiyada buğda əkini m.ə.8000-ci illərdə, heyvanların və bu arada atın əhliləşdirilməsi 8000-6800-cü illər arasında, mədənçiliyin başlaması da m.ə. 6000-ci illərdə olub.
Elm dünyasının əlində çox mühüm bir abidə sayılan bu qədim mədəniyyətin sahiblərini axtarmaq üçün irəli sürülən fikirlərdə haqsız mənimsəmələr olub. Bunu arilərə şamil edən və ilk aryani mədəniyyəti olaraq göstərmək istəyənlər vardır. Toqanın dediyi kimi: "Orta Asiyanın keçmiş və tarixdən əvvəlki zamanı ilə məşğul olan alimlərin çoxu türklərin tarixi dövrlər həyatını və etnoqrafiyasını az bilən və ya heç bilməyən şəxsiyyətlərdir". Buna görədir ki, keçən dövrlərə aid hökmlərdə səhv nəticələrə varırlar. Son zamanlarda aparılan araşdırmalar nəticəsində Qərbdən gələn aryani istilasının m.ə. 2000-1500-cü illər arasında meydana gəldiyi bilindiyinə görə bu mədəniyyəti aryanilərə şamil etmənin yersiz olduğu aydındır.
Orta Asiyanın tarixdən əvvəlki və tarixi dövrlərində subar, abar, kang, çigil, tık (türk), uğur - oğuz, saka və başqaları kimi bir çox türk boylarının çox yayğın olaraq adları keçir. Keçmiş yunan və Çin mənbələrində bunlara aid qeydlər müşahidə olunur. Aryanilər gəlməzdən əvvəl də türklərin buralarda çox mühüm bir siyasi varlıq nümayiş etdirdikləri, hətta mədənçiliyi bildikləri qəbul edilir.
Aryanilər gəldikləri zaman Orta Tyan-Şanda və Çu sahəsində bir türk dövlətinin varlığından bəhs edilir. Bu dövlətin başında da Şu və ya Çu sülaləsi var idi. Aryanilərin sıxışdırmaları nəticəsində Şu (Çu) və Sakaların Şərqə və Şimala çəkildikləri haqda söyləntilər olduğu kimi, Çində dövlət quran Çuların Çinə buralardan getdikləri və Şuların bir qolu olduqları aydın olur.
Türklərin istila ənənəsi, çoxalma və iqlim kimi səbəblər üzündən keçmişdən bəri Orta Asiya xaricinə çıxaraq bir çox ölkələrlə münasibətlərdə olduqlarına dair müxtəlif qeydlər və izlər vardır. Bu istiqamətdə araşdırmalar aparan mütəxəssislərin verdikləri məlumatlara əsaslanaraq, bunları bildirməyə çalışacağıq.
Türklərin qədim Misir mədəniyyətini meydana gətirən kəslər olduqları və ya bu mədəniyyətin meydana gəlməsində böyük rolları olduğu istiqamətində irəli sürülən müxtəlif fikirlər vardır. Qədim Misir tarixi mütəxəssislərindən V.Chmidt və Sohebesta kimi alimlər m.ə. 2000-ci illərə aid Nil boylarındakı Nomat quruluşunun Orta Asiyadan gələn təşkilatçı köçərilər tərəfindən meydana gətirildiyini irəli sürüblər. Yenə Czermak adında bir alim də Nubi dili ilə türk dilini qarşılaşdıraraq çox mühüm bənzəyişlər tapıb, beləcə, türklərin keçmiş Misirlə münasibətlərinə dair olan iddiaları gücləndirib. Ümumiyyətlə, Misir tarixilə məşğul olan mütəxəssislər bura Orta Asiyadan təşkilatçı bir qövmün gəldiyini və qədim Misir mədəniyyətinin formalaşmasında əhəmiyyətli rol oynadığını qəbul edirlər. Bu elm adamlarının düşüncələrinə görə Orta Asiyadan bura gələn köçərilər yerlilər üzərində hakimiyyət quraraq onları təşkilatlandırıblar və əsərləri zamanımıza qədər gələn böyük bir mədəniyyətin formalaşmasında mühüm rol oynayıblar.
Türklərin qədim Ön Asiya mədəniyyətilə olan əlaqələri qəti bir şəkildə aydınlaşıb. Ön Asiyada şumer, elam və hurri kimi qədim mədəniyyətləri quranların da ana yurdlarından ayrılaraq buralara qədər gələn türklər olduqları ortaya çıxır. Ön Asiya tarixi mütəxəssisi, tanınan elm adamı Hommel şumerləri qəti olaraq türk millətinə mənsub sayır. Buna görə türklərin ən keçmiş qruplaşmalarından bir qol m.ə.5000-ci illərdə Orta Asiyadan ayrılaraq Ön Asiyaya gələn, Mesopotamiyada (Dəclə və Fərat çaylarının arası) yerləşən şumerləri meydana gətirib. Bu elm adamı şumer dilində çox sayda türkcə kəlmələr tapıb.
Bəzi alimlər də şumer dilində İlah mənasına gələn "dingir" sözü ilə türkcədə Tengri - Tanrı sözlərinin eyni olduğunu, bir çox əlavələrlə cümlə üzvləri sırasının hər iki dildə də eyni olduğunu görərək şumer-türk dil birliyi üzərində dururlar. Bunların arasında "balta" kəlməsinin də şumerlərcə eyni mənada istifadə edildiyi nəzərə çarpır. Bunlardan başqa, şumerlərin dəfn mərasimi ilə keçmiş iskit, hun və ya digər tarixi türk qollarının dəfn mərasimlərinin bir-birinə bənzəmələri də şumerlərin kökü haqqındakı düşüncələri gücləndirir. Qısaca qeyd etdiyimiz bu bir neçə nümunədən başqa daha bir çox şahidlər və dəlillərlə şumerlərin qəti surətdə türk olduqları isbat edilib.
Yeri gəlmişkən, bu mövzuya çox əhəmiyyətli bir xatirəni əlavə edək. 1936-cı ilin bir yaz ayında Böyük Atatürkün hüzurunda - İstanbulda, Dolmabaxça Sarayında toplanan Üçüncü Türk Dili qurultayına elm dünyasının müxtəlif çevrələrindən gələn 15 nəfər xarici elm adamları da qatılıb. İclasların birində söz alaraq elm uğrunda ağartdığı uzun saqqalı ilə alqışlar altında kürsüyə çıxan səlahiyyətli bir alimin şumerlərə dair ağzından çıxan sözlər bunlar olub: "Beş il bundan əvvəl Mesopotamiyada mücərrəd bir halda olan bu şumer söz kökləri, bu gün canlı türk dilində də eynən olmaqdadır. Beləcə, türklərlə şumerlərin bir nəsildən gəldikləri iddiasına uyğun yeni bir dəlil ortaya qoyulub. Sözsüz ki, əcdadının şərəfi bu gənc türk nəslinin iftixarına yol açar." Böyük Atatürkün hüzurunda, alim və ziyalıların qarşısında danışan bu elm adamı məşhur fransız şumeroloqu Hiliare de Barenton idi.
Türklərin Uzaq Şərq və Çin ilə olan münasibətləri də açıqdır. Bəzi elm adamları, xüsusilə finlandiyalı türkoloq Ramstedt kimilər türklərin ən qədim ana yurdlarını Uzaq Şərqdə Mancuriya və ya Monqolustanın cənubunda axtarmaq lazım olduğunu qəbul ediblər. Bu bölgə Şimali Çinin Şənsi və Kansu bölgələrilə Sarı çay boylarını da içinə alır. Bunlar əsassız fikirlər deyil. Türklərin bu yerlərdə keçmişdən bəri çox mühüm varlıqlar olduqlarını nümayiş etdirmələri buraların özlərinin ana yurdu olduğunu təlqin edəcək qədər irəli getmələri hesab olunur.
Prof.Eberhardın Çin tarixinə aid əsərlərində gördüyümüz qeydlərə görə, m.ə. 3000-ci illərdə Şimali Çindəki Kansu və Şensi bölgələrinə ilk əkinçilik, at bəsləmə və digər heyvanlardan istifadə etmə kimi yaşayış vasitələri türklərin əlilə gəlib və yaşadılıbdır. Bunlardan başqa, təbiət dinlərinin irəliləyən şəkli olan səmavi dinini də Çinə gətirən türklər olublar. Qədim Çin mənbələrində türklərin çinlilərlə davamlı münasibətlərinə dair qeydlər olduqca çoxdur. Tik adını daşıyan türklərin m.ə. XIV əsrdə Şimali Çində mühüm bir varlıq nümayiş etdirdikləri və bu tiklərin digər bir qolu sayılan Şu və ya Çuların Türküstandan gələrək m.ə. 1116-250-ci illər arasında Çində uzun bir hakimiyyət qurduqları məlumdur. Türklərin Çində daha sonrakı dövrlərdə də bir çox idarələr qurduqları tarixin qeyd etdiyi həqiqətlərdir.
Türklərin ən qədım dövrlərdə Hindlə olan münasibətlərinə dair də bəzi izlər vardır. Şimal-qərbi Hindistanda Sint çayı bölgəsində Harappa və Mohenjedaro deyilən yerlərdə aparılan qazıntılar nəticəsində bir çox qədim əsərlər əldə edilib. Bu əsərlərin tədqiqatından çıxan nəticəyə görə, buralarda Vedik aryanilərin gəlməsindən çox-çox əvvəl böyük bir mədəniyyət qurulub. Bu mədəniyyəti Türküstanda formalaşan Anav mədəniyyətinin davamı kimi görənlər də vardır. Yenə bu mədəniyyət Mesopotamiyada formalaşan şumer və elam mədəniyyətlərilə çox yaxın bənzərliklər göstərir. Burada olan heykəllərdə belə Orta Asiya türk tipini daşıyan xüsusiyyətlərin olması bu mədəniyyəti yaradanların çox qədimdən baş verən köçlər nəticəsində Hindistana enən türklər olduğu düşüncəsini ortaya qoyur. Türklərin daha sonrakı dövrlərdə də Hindistanla olan maraqları tarixə məlumdur.
Türklərin Avropa ilə münasibətlərinə gəlincə, bu, tarixi dövrlərdə olduğu qədər tarixdən əvvəlki dövrlər üçün də əhəmiyyətli hadisələrdən sayılır. Yüzillər boyunca Avropanın hər hansı bir bölgəsində türk atlarının kişnərtisini, qəhrəmanlıq meydanlarında parıldayan qılıncların yüksələn səsini tarix inkar edə bilməz. Hələlik biz yenə tarixin çox yaxşı görmədiyi dərinliklərə doğru gedəcək, buralarda ən qədim türk izlərinə baxacağıq. Bu izləri görənlər, bizə də göstərirlər. Belə ki, tarixdən əvvəlki dövrlərdə cilalı daşdan başlayaraq bir neçə köçlərlə dağlı və ya alplı deyilən insanların Orta Asiyadan Avropanın daxilinə gələrək alplər ətrafına və Qərbi Avropaya yerləşmiş olduqları məlumdur. Bu köçlər az, lakin davamlı olub, daha sonralar çoxalıbdır. Bu köçərilərdən liqütlər Avropaya bürüncü, daha sonra gələn keltlər də dəmiri gətiriblər. Bunlardan, xüsusilə Avropanın ən qədim millətləri sayılan, bu gün belə həyatda olan keltlərlə basklar bizim üçün əhəmiyyətlidir. Onların dillərinin türk dilinə bənzəməsi bunların ən qədim türklərin babaları ola biləcəyi düşüncəsini gücləndirir.
Daha sonrakı dövrlərdə türklərin Jarmen qövmləri ilə münasibətlərini göstərən izlər daha açıq müşahidə edilir. Bu münasibətləri açıqlayan alimlərə görə, hindu-jarmenlər atı qurban etmə ənənəsini türklərdən götürüblər. İrəli sürülən düşüncələrə görə, türklər m.ə.2500-cü illərdə atçılığı inkişaf etdiriblər. Yenə hindu-jarmen dillərində olan bir çox türkcə kəlmələr və xüsusilə kənd təsərrüfatına aid terminlərin olması türklərlə hindu-jarmenlər arasındakı mədəniyyət münasibətlərinə dəlil sayıla bilər.
Köç səbəblərindən biri, bəlkə də hər hansı bir siyasi və ya əsgəri təzyiqlə türklərin bir qismi Şimali Sibirə gedərək oralarda məskən salıb. Bu gün oralarda istər dil, istərsə də xasiyyət baxımından türkün xüsusiyyətlərini davam etdirən yakutlar və dolqanlar vardır.
Türklərin qədim Orta Amerika mədəniyyətini yaşadan dövrlərlə təmasını göstərən şahidlər vardır. Bu bölgələrdə yaşayan yerlilərdən astek və mayaların dillərində türkçəyə bənzəyən və eyni mənaya gələn bir çox kəlmələrin olduğunu görürük. Qədim meksikalıların istifadə etdikləri on iki heyvanlı təqvim ilə ay və gün hesabları da diqqətə dəyər. Bunları Orta Asiyadan Amerikaya gələn mədəniyyətin açıq izləri olaraq qəbul etmək lazımdır. On iki heyvanlı təqvim sisteminin türkün kəşfi və türkün malı olduğuna şübhə yoxdur. Bunu Qaşqarlı Mahmudun "Diva-ni lüqət-it-türk" adındakı məşhur əsərində də görürük.
Orta Amerika yerlilərinin dillərində olan türkcə kəlmələri Türkiyənin keçmiş Meksika konsulu Tahsin Maya Tepek toplayıb və bunları İkinci Türk Dili qurultayına təqdim edib. Burada maya dilindən toplanan kəlmələrdən ən əhəmiyyətli gördüklərimizi nümunə olaraq qeyd edirik:
MAYA DİLİ TÜRKCƏ AZƏRİ TÜRKCƏSİ
Aşak Uşak Uşaq
Katak Katık Qatıq
Çak Çok Çox
Çakal Çakal Çaqqal
Çemçe Çömçe Çömçə
Çetun Çetin Çətin
Kin Gün Gün
Koş Kuş Quş
Kul Kul Qul
Tepek Tepe Təpə
Yaş Yaş Yaş
Yaşıl Yeşil Yaşıl

Fazil QARAOĞLU, professor



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

22.11.2026 / 14:43
WSJ: Tramp Epşteyn əlaqələri səbəbindən katib Lutniki işdən çıxarmağı düşünüb

22.11.2026 / 14:37
NATO Şurası 23 noyabrda Polşaya düşən raketlərlə bağlı hadisəni müzakirə edəcək

22.11.2026 / 14:28
"El Pais": Kallas Rusiya ilə danışıqlar aparmaq üçün real namizəd deyildi

22.11.2026 / 14:04
Qəribabadi: “ABŞ ilə diplomatiya pəncərəsi açıqdır”

22.11.2026 / 14:01
Rzayi: “ ABŞ artıq qalib deyil, məğlub dövlətə çevrilib”

22.11.2026 / 13:23
SEPAH: "ABŞ-a məxsus "MQ-1" tipli PUA Hörmüz boğazında vurulub"

22.11.2026 / 12:14
Cənubi Koreyanın təhsil naziri bu səbəbdən istefa verib

22.11.2026 / 11:39
Tramp artıq İranda rejim dəyişikliyinin baş verdiyini deyir - “Üçüncü eşelon” kim(lər)dir?

22.11.2026 / 10:42
Vidadi Qafarovun “Teatr sənət deyil” kitabı: düşüncənin konseptual axtarışları

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ