Qonşu Gürcüstan hökumətinin Rusiyanın qaz nəhəngi olan «Qazprom»la danışıqlar aparması, gözlənildiyi kimi, bu ölkənin özündə də böyük narazılığa yol açıb. Elə bu səbəbdən gürcü hökumətinin pərdə arxasından əsas idarəçisi sayılan milyarder Bidzina İvanişvilinin iqamətgahı önündə «Qazprom»la danışıqlara etiraz olaraq aksiya keçirilib. Aksiya iştirakçıları «Qazprom»un gürcü bazarına girməsinə icazə verməyəcəklərini bəyan edib.
Etiraz edənlər «Qazprom»un Gürcüstan bazarına daxil olmasının Gürcüstanın Rusiyadan asılı vəziyyətə düşməsi demək olduğunu bildirib. Onlar qeyd edib ki, bu planın həyata keçirilməsində Bidzina İvanişvili fəal iştirak edir. Yaranmış durumla bağlı Energetika Nazirliyində nazir Kaxa Kaladzenin gürcü ekspertləri ilə görüşü keçirilib. Nazir onları «Qazprom»la danışıqların şərtləri ilə tanış edib. Lakin tərəflər arasında heç bir razılıq əldə edilməyib. Gürcü ekspertlər də «Qazprom»un gəlişinin təhlükəli olduğunu bildiriblər. Kaladze isə iddia edir ki, Gürcüstan Rusiya qazından asılı olmayacaq: «Gürcüstanın Rusiyadan asılı vəziyyətə düşməmək üçün bir çox imkanları var. Bu məsələdə Gürcüstan üstün vəziyyətdədir». Nazirin sözlərinə görə, faktiki olaraq Gürcüstana tədarük diversifikasiya edilib, belə ki, ölkə qazı müxtəlif mənbələrdən - Azərbaycanın SOCAR şirkətindən, Cənubi Qafqaz qaz kəmərindən və tranzit üçün ödəmə kimi «Qazprom»dan alır: «Gələcəkdə yəqin ki, maraqlı olarsa, təbii qazı Türkmənistan, İrandan ala bilərik, təbii ki, rəqabət qabiliyyətli qiymət mövcud olarsa». O bildirib ki, Gürcüstanla «Qazprom» şirkəti arasında Ermənistana nəql olunan Rusiya qazının tranzit haqqı kimi təbii qaz şəklində deyil, pul şəklində ödənilməsi ilə bağlı danışıqlar aparılır:»Son iki ildə «Qazprom» şirkəti tələb edir ki, aldığımız qaza görə ödəniş xammal kimi deyil, pul şəklində olsun. Onlar bu məsələni öz beynəlxalq təcrübələrinə əsaslanaraq qaldırıblar. Bununla əlaqədar bizim bir neçə görüşümüz baş tutub, lakin müqavilə üçün razılaşma əldə olunmayıb». O qeyd edib ki, Energetika Nazirliyi «Qazprom»la hazırkı sazişin dəyişdirilməməsində maraqlıdır:»Bizim «Qazprom» şirkəti ilə əlaqələrimiz 2003-cü ildən davam edir və razılaşmaya yenidən baxılması, onun qeydiyyatı hər il aparılır». Qeyd edək ki, Gürcüstan Rusiyanın Ermənistana nəql etdiyi qazın ümumi həcmindən tranzit haqqı kimi 10% təbii qaz alır. Gürcüstan 2007-ci ildən birbaşa olaraq Rusiyadan təbii qaz almır. Bu ölkənin əsas qaz təchizatı Azərbaycandan həyata keçirilir.
İndi Azərbaycanın əvəzlənməsi gürcü ictimaiyyətini də narahat edir. Gürcüstan Milli Hərəkat Partiyası bildirir ki, hökumət «Qazprom» şirkəti ilə aparılan danışıqların detallarını dərhal açıqlamalıdır. Partiya yaydığı bəyanatda, bunu etməyəcəyi təqdirdə, hökumətə qarşı genişmiqyaslı aksiyalara başlayacağını bildirib: «Gürcüstan hökuməti gürcü xalqından gizli Rusiya ilə danışıqlar aparır. Bu danışıqlar «Qazprom»un Gürcüstan energetika bazarına girişini nəzərdə tutur. Hökumətin bunu diversifikasiya üçün həyata keçirdiyi tam yalandır. Qazın Gürcüstana verilməsi «Qazprom»un boru kəməri vasitəsilə «Qazprom»un nəzarəti altında həyata keçiriləcək. Bu, birbaşa Rusiyanın siyasi maraqları ilə bağlıdır. Bununla da Gürcüstan hakimiyyəti ölkənin suverenliyi və enerji azadlığına təhlükə yaradır. Bu kontrakt bizi uzun illər stabil şəkildə enerji ilə təmin edən Azərbaycanla da enerji əməkdaşlığımıza zərbə vuracaq. «Qazprom»dan asılılıq soyuq, donmuş Gürcüstan deməkdir. Rusiya bir dəfə bunu 2006-cı ildə Gürcüstana qarşı həyata keçirib».
Qeyd edək ki, Milli Hərəkat Partiyası eks-prezident Mixeil Saakaşvilinin partiyasıdır.
«SOCAR Energy Georgia» şirkətinin baş direktoru Mahir Məmmədov isə bildirib bildirib ki, Gürcüstanın Azərbaycan tərəfindən qaz təchizatı planlı şəkildə aparılır: «Son vaxtlar həm təzyiqi, həm də həcmi artırmağa ehtiyac olduğundan, həcm və təzyiq artırılıb. Ancaq qaz nəqli kəmərlərinin işində bəzən texniki problemlər yaranır. Məsələn, 2-3 gün əvvəl Gürcüstan tərəfdə 800 mm-lik magistral qaz boru kəmərində problem yaranıb və Gürcüstan məcburi qaydada müvəqqəti olaraq bir xətdən digər xəttə keçməli olub. Bu, iş əsnasında olan adi problemlərdir və hərdən baş verir. Bunlar həm Gürcüstan tərəfdən, həm də bizim tərəfdən dərhal aradan qaldırılır. Demək olar ki, nə Gürcüstan tərəfdə, nə də Azərbaycan tərəfdə uzunmüddətli problem olur». O qeyd edib ki, Qazaxdan Gürcüstana çəkilən SOCAR-a məxsus magistral qaz kəməri ilə qonşu ölkəyə gündəlik 6,2-6,3 milyon kubmetr qaz nəql edilir: «Bundan başqa, Bakı-Tiflis-Ərzurum boru kəməri ilə gündəlik təxminən 2,8-3 milyon kubmetr «Şahdəniz-1» qazı nəql olunur. Gürcüstanın qaz istehlakının müəyyən həcmi isə Rusiyadan Ermənistana qaz nəql edən «Şimal-Cənub» boru kəmərinin tranzit haqqı kimi verilir». M.Məmmədovun sözlərinə görə, Gürcüstanın hazırda qaza olan tələbatı 10,5-10,6 milyon kubmetrdən bəzən 11 ml milyon kubmertə qədər dəyişir. Azərbaycan bu tələbi tam ödəmək iqtidarındadır.
Tahir TAĞIYEV