Bəhruz Quliyev: “Xüsusilə Naxçıvan kimi İranla sərhəddə yerləşən ərazi üçün bu, son dərəcə ciddi təhlükə...”
Azərbaycan ABŞ federal məhkəməsində İran və İsrail ilə münasibətlər haqqında saxta xəbərlər yayımladığına görə Amerika televiziya kanalı CNN-ə qarşı böhtan iddiası qaldırıb.
İstintaq kanalın 5 iyun tarixli nəşrlərinə əsaslanır. Həmin vaxt kanalda anonim mənbələrə istinadən İsrailin guya Azərbaycan ərazisindən kəşfiyyat fəaliyyəti, dronlardan istifadə və xüsusi təyinatlı qüvvələrin iştirakı da daxil olmaqla, İrana qarşı əməliyyatlar üçün platforma kimi istifadə etdiyi iddia olunurdu. Rəsmi Bakı bu iddiaları yalan, təhlükəli və ölkənin nüfuzuna xələl gətirən adlandıraraq rədd etmişdi.
Bakının iddia ərizəsində CNN-in nəşrlərinin dəyər mühakimələri və ya siyasi şərhlər deyil, həqiqət olduğunu iddia edən konkret iddialar olduğu izah olunur. Azərbaycan bu böhtanı qəti şəkildə rədd edir. Azərbaycan ənənəvi olaraq öz ərazisindən üçüncü ölkələrə hücum üçün istifadəyə icazə verməyəcəyini vurğulayıb. ABŞ-İran müharibəsindən əvvəl Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev açıq şəkildə öz ərazisindən İrana qarşı istifadəyə icazə verməyəcəyinə bəyan edib. İddia ərizəsində CNN-in nəşrinin Azərbaycanı "İranın hədəfinə" saldığı, mülki şəxslər və vəzifəli şəxslər üçün təhlükə yaratdığı və nüfuzuna ölçüyəgəlməz zərər vurduğu vurğulanır. Məhz bu əlaqə işin əsas mövzusunu təşkil edir. Yayılan məlumatlarla milli təhlükəsizlik üçün potensial nəticələr arasındakı əlaqədir. ABŞ-İsrail müharibəsi zamanı İran tərəfi Azərbaycanın Naxçıvan anklavına qarşı dronlar buraxdı. Buna görə də, CNN-in nəşrləri həqiqətən də təxribat rolunu oynaya və SEPAH-ın "qırğılar qanadına "əlavə dəstək verə bilərdi ki, yeni eskalasiya halında onlar Naxçıvana hücumları təkrarlaya və onları Azərbaycanın digər bölgələrinə də genişləndirə bilsinlər.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, CNN-nin yaydığı yalan məlumat İranla münasibətləri korlaya, Azərbaycanın mülkü şəxsləri üçün çətinlik, vəzifəli şəxslər üçün təhlükəli vəziyyət yarada, SEPAH-ın “qırğılar qanadı”nı qızışdırıb Azərbaycanın müxtəlif bölgələrini o cümlədən də Naxçıvana kütləvi zərbələrin vurulmasına sövq edə bilərdi. Yəni bu təhlükəli bir informasiya idi. Əgər doğrudanda da Azərbaycanın o vaxt müvafiq qurumlarının inandırma işləri olmasaydı və CNN-nin yaydığı bu yalan məlumat İran hakimiyyət orqanlarına təsir etmiş olsaydı, onlar həqiqətən Azərbaycanın Naxçıvan da daxil müxtəlif bölgələrinə dron, raket hücumları edə bilərdilər. Buna görə Azərbaycan bu xəbərdən narazı qalıb.
Əslində belə vəziyyətinin qarşısının alınmasında əsas rolu Azərbaycan diplomatiyası oynadı ki, İranı bunun yalan olduğuna inandırdı. CNN-in yazdıqlarının qondarma olduğunu bildi.
CNN-in bu ssenarisi əgər baş tutmuş olsaydı İran Naxçıvanla bərabər Azərbaycanın başqa yerlərini də vursaydı nə baş verərdi?
“Hesab edirəm ki, Azərbaycanın CNN-ə qarşı məhkəmə iddiasının ən mühüm tərəfi təkcə yayılmış məlumatın Azərbaycanın nüfuzuna zərər vurması deyil, onun yarada biləcəyi real təhlükəsizlik riskləridir.
CNN 5 iyun tarixli materialında Azərbaycan ərazisinin guya İsrail tərəfindən İrana qarşı hərbi və kəşfiyyat əməliyyatlarında istifadə edildiyini iddia edib. Azərbaycan tərəfi isə bu məlumatları əvvəlcədən CNN-ə rəsmən təkzib edib və öz ərazisinin üçüncü dövlət tərəfindən İrana qarşı istifadə edilməsinə icazə verilmədiyini bildirib. Buna baxmayaraq, material yayımlanıb.
Burada söhbət adi bir informasiya səhvindən getmir. Söhbət regionda onsuz da son dərəcə həssas olan Azərbaycan–İran münasibətlərinə birbaşa təsir göstərə biləcək iddiadan gedir. Əgər belə bir məlumat İranın siyasi və hərbi qərarverici dairələrində həqiqət kimi qəbul edilsəydi, bunun nəticələri çox ağır ola bilərdi.
Təsəvvür edək ki, İran tərəfi CNN-in iddialarına inanaraq Azərbaycanın İsrailə hərbi əməliyyatlar üçün ərazi verdiyi qənaətinə gəlsəydi, belə halda Azərbaycan ərazisi İran tərəfindən legitim hərbi hədəf kimi qəbul edilə, raket və dron hücumları riski yarana bilərdi. Xüsusilə Naxçıvan kimi İranla sərhəddə yerləşən ərazi üçün bu, son dərəcə ciddi təhlükə demək idi." Bu fikirləri baki-xeber.com-a “Səs” qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Bəhruz Quliyev deyib.
Ekspert qeyd edib ki, Azərbaycanın məhkəmə iddiasında da bu cür məlumatların regional gərginliyi artırdığı və Azərbaycan vətəndaşlarını mümkün cavab tədbirlərinin hədəfinə çevirə biləcəyi vurğulanır.
Belə bir ssenaridə məsələ artıq media mübahisəsi çərçivəsindən çıxardı. Əgər İranın hərbi qüvvələri Azərbaycanın Naxçıvanına və ya digər ərazilərinə zərbə endirsəydi, ilk növbədə mülki əhali təhlükə ilə üz-üzə qalardı. Ardınca Azərbaycan özünümüdafiə hüququndan istifadə etmək məcburiyyətində qala bilərdi. Bu isə Azərbaycan–İran münasibətlərində çox ciddi böhran yaradaraq, daha geniş regional qarşıdurmaya yol aça bilərdi.
"Ona görə də burada Azərbaycanın diplomatiyasının rolunu xüsusi qeyd etmək lazımdır. Azərbaycan həmin həssas məqamda İran tərəfinə öz mövqeyini aydın şəkildə çatdıraraq, ölkə ərazisinin heç bir dövlət tərəfindən İrana qarşı hərbi məqsədlərlə istifadə olunmadığını izah etməli və bu informasiyanın yaratdığı təhlükəni diplomatik kanallarla aradan qaldırmalı idi. Azərbaycan XİN də CNN materialını əsassız adlandıraraq, onun regional sabitliyə və dövlətlərarası münasibətlərə mənfi təsir göstərə biləcəyini bildirib.
Məhz buna görə hesab edirəm ki, Azərbaycanın CNN-i məhkəməyə verməsi sadəcə hüquqi mübahisə deyil. Burada dövlətin informasiya təhlükəsizliyinin, milli təhlükəsizliyinin və vətəndaşlarının müdafiəsinin məsələsi də var.
Bu gün dünyada informasiya da silahdır. Bir xəbər, bir başlıq, bir anonim mənbəyə əsaslanan iddia bəzən raketdən də təhlükəli nəticələr doğura bilər. Çünki raket bir obyekti vurur, yanlış informasiya isə dövlətlər arasında etimadı, münasibətləri və siyasi sabitliyi hədəfə alır.
Azərbaycanın mövqeyi ondan ibarətdir ki, CNN-in yaydığı iddialar həqiqətə uyğun olmayıb və bununla bağlı əvvəlcədən verilmiş rəsmi təkziblərə baxmayaraq material yayımlanıb. İndi bu məsələyə hüquqi qiyməti məhkəmə verməlidir.
Əgər həmin informasiya İran tərəfindən yanlış qiymətləndirilib Azərbaycana qarşı real hərbi addıma səbəb olsaydı, bunun məsuliyyəti artıq təkcə jurnalistikanın peşə standartları müstəvisində müzakirə olunmazdı. O zaman söhbət insan həyatından, dövlətlərin təhlükəsizliyindən və regionda böyük müharibə riskindən gedəcəkdi”.
B.Quliyevin sözlərinə görə, bu baxımdan Azərbaycanın verdiyi mesaj çox aydındır ki, informasiya azadlığı məsuliyyətsiz informasiya yaymaq azadlığı demək deyil. “Xüsusilə, müharibə və regional gərginlik şəraitində yayılan hər bir məlumatın arxasında çox ciddi məsuliyyət dayanır." - deyə, B.Quliyev əlavə edib.
İradə SARIYEVA
