Qulamhüseyn Əlibəyli: “Rusiya bunları yerinə yetirməsə, Ermənistan dəmiryol xətlərini geri ala bilər”
Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan dəmir yollarını Rusiyadan geri almaq istəyir. Paşinyan dekabrın 25-də Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə keçirdiyi görüşün yekunlarını şərh edərkən deyib ki, Ermənistanın Yerasx, İcevan və Axurik istiqamətində dəmir yolu hissələrini Rusiyanın konsessiya idarəçiliyindən almağa hazır olduğunu bildirib.
Onun sözlərinə görə, erməni tərəfi Tavuş rayonunda İcevan stansiyasına qədər, Azərbaycanla sərhəddən Yerasxa, həmçinin Türkiyə ilə sərhəddən Axurik stansiyasına qədər olan hissələrdə bərpa işlərinin aparılmasını prioritet sayır: “Əgər hər hansı maneə və ya başqa suallar yaranarsa, bilirsiniz ki, bu ərazilər Rusiyanın konsessiya idarəsindədir. Birdən bu ərazilərin lazımi qaydada bərpası ilə bağlı Rusiyanın hər hansı probleminin olduğu üzə çıxarsa, mən Ermənistan hökumətinin bu əraziləri konsessiya idarəçiliyindən geri almağa və dövlət vəsaiti hesabına bərpa etməyə hazır olduğunu bildirdim”.
Diqqəti çəkən məqam odur ki, Paşinyan bu sözlıri Putunlə görüşdən sonra deyib. Deməli, Putindən bu məsələ ilə bağlı müsbət reaksiya görməyib.
“Hesab edirəm ki, burada Azərbaycanın mütləq iştirakı olmalıdır”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən sabiq millət vəkili, hüquqşünas Qulamhüseyn Əlibəyli hesab edir ki, əslində Paşinyanın bu gedişi bir qədər maraqlı gediş kimi qiymətləndirilməlidir: “Bir tərəfdən Paşinyan dəmir yollarının bərpasını, Azərbaycanla əlaqələrin qurulmasını istəyir. İstəyir ki, dəmir yollarının bərpa edilməsini Rusiyanın üzərinə qoysun. Çünki həmin dəmir yolları işlək vəziyyətdə deyil. Digər tərəfdən Rusiyanın Zəngəzur dəhlizindən yararlanmaq niyyətinə bir növ kömək etmiş olur. Ancaq maraqlı məqamlardan biri odur ki, bütövlükdə, Ermənistanın dəmir yolu xətləri Rusiyanın konsessiya idarəçiliyinə verilib. Ona görə də həmin müqaviləyə daha dəqiq baxmaq lazımdır ki, orada işlək olmayan dəmir yollarının bərpası kim tərəfindən həyata keçirilməlidir - Ermənistan, yoxsa Rusiya tərəfindən? Ancaq ondan sonrakı məsələ daha maraqlıdır. Paşinyan bildirib ki, əgər Rusiya bundan imtina edərsə və yaxud da bunu etməzsə, onda bütövlükdə dəmiryol xətlərinin Rusiyanın balansından çıxarılıb, Ermənistanın balansına qaytarılması məsələsinə baxıla bilər. Bununla bağlı yenə də həmin müqavilənin mətninə baxmaq lazımdır. Fikrimcə, Rusiya bunları yerinə yetirməsə, Ermənistan dəmir yol xətlərini geri ala bilər. Bundan başqa, Azərbaycanla Ermənistan arasında olan dəmiryol xəttinin müəyyən bir hissəsi Azərbaycanın dəmiryol balansında olub. Bu mənada hesab edirəm ki, Ermənistan həmin dəmir yol xətlərini hüquqi cəhətdən Rusiyanın nə idarəçiliyinə verə bilər, nə də həmin yolların bərpasını tələb edə bilər. Hesab edirəm ki, burada Azərbaycanın mütləq iştirakı olmalıdır. Çünki SSRİ dövründə də bu yol Azərbaycanın mülkiyyətində idi. Ona görə də həmin mülkiyyətin bərpa edilməsi Azərbaycanla razılaşdırılmalıdır. Hətta Azərbaycan özü həmin dəmiryol xəttinin bərpasını Zəngəzur dəhlizi xətrinə həyata keçirə bilər. Ancaq hər halda Paşinyan bu məsələdə daha uduşlu, əlverişli mövqedə görünür. Çünki hər iki halda Ermənistan müəyyən nəticələr əldə edə bilər. Birinci halda dəmiryol xətlərini Rusiya hesabına bərpa elətdirə bilər. İkinci halda həmin dəmiryol xətlərini geri ala bilər”.
Vidadi ORDAHALLI
