Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Sankt-Peterburqda keçirilən Ali Avrasiya İqtisadi Şurasının iclasında prezident İlham Əliyevə yüklərin Azərbaycan ərazisindən Ermənistan istiqamətində tranzitinin açılması və ikitərəfli ticarətin başlanması üçün şəraitin yaradılması ilə bağlı qəbul edilən qərara görə təşəkkürünü bildirib. Ermənistanın hökumət başçısı qarşılıqlılıq və bərabərhüquqluluq prinsipləri, habelə suverenlik və milli yurisdiksiyalar əsasında ticarət-logistika əməkdaşlığının inkişaf perspektivlərini qeyd edib.
Onun sözlərinə görə, baş verən müsbət və konstruktiv dəyişikliklər bu böyük regionun bütün ölkələri üçün yeni imkanlar yaradır, iqtisadi dayanıqlığın möhkəmləndirilməsinə və regional kommunikasiyaların genişlənməsinə töhfə verir: “Bu baxımdan, yüklərin Azərbaycan ərazisindən Ermənistan istiqamətində tranzitinin açılması, eləcə də ikitərəfli ticarətin başlanması üçün şəraitin yaradılması barədə qərara görə Azərbaycan Respublikasının prezidentinə minnətdarlığımı bildirirəm. Bu, regionda sülhün və sabitliyin bərqərar olunması çərçivəsində əldə edilmiş ilk və ən mühüm nailiyyətlərdən biridir”. Türkiyənin Karabük Universitetinin Beynəlxalq münasibətlər kafedrasının professoru Ali Asker bildirir ki, Azərbaycandan neft məhsulları daşıyan ilk yük qatarının Gürcüstan ərazisindən keçməklə Ermənistana göndərilməsi yalnız texniki və ya loqistik hadisə deyil: "Bu addım Cənubi Qafqazda formalaşmaqda olan yeni siyasi-iqtisadi reallığın aydın göstəricisidir və Azərbaycanın regionda sülh və əməkdaşlıq prosesinə verdiyi ardıcıl və məsuliyyətli töhfənin növbəti nümunəsi kimi dəyərləndirilməlidir. Analitik baxış bu prosesdə Azərbaycanın tam müstəqil və təşəbbüskar tərəf kimi çıxış etdiyini göstərir". O vurğulayıb ki, Azərbaycan regional enerji və nəqliyyat layihələrini heç bir xarici asılılıq olmadan həyata keçirmək gücünə malikdir: “Eyni zamanda, Ermənistan üçün bu əməkdaşlıq bir tərəfdən yeni iqtisadi imkanlar yaratsa da, digər tərəfdən uzun illər davam edən blokada siyasətinin formalaşdırdığı asılılıqları açıq şəkildə üzə çıxarır. Mövcud reallıq Ermənistanın regional kommunikasiya xətlərinə çıxışının və iqtisadi inteqrasiyasının Azərbaycanla münasibətlərin normallaşmasından birbaşa asılı olduğunu göstərir. Bu proses regionda iqtisadi qarşılıqlı asılılıqların yeni mərhələyə keçdiyini sübut edir”. Ekspert bildirib ki, sözügedən yük daşınması regional sülhün iqtisadi dayaqlar üzərində qurula biləcəyini nümayiş etdirir: "Sülh artıq yalnız siyasi bəyanatlar və diplomatik danışıqlar vasitəsilə deyil, konkret iqtisadi addımlarla təşviq olunur və bu yanaşma qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsinə xidmət edir. Zəngəzur dəhlizinin və ümumilikdə regional kommunikasiya xətlərinin açılması nə qədər tez reallaşsa, Cənubi Qafqaz üçün bir o qədər faydalı olacaq. Kommunikasiyaların bərpası iqtisadi inteqrasiyanı dərinləşdirir və regionda dayanıqlı sülh üçün real zəmin yaradır. A. Asker vurğulayıb ki, davamlı sülh birtərəfli güzəştlər hesabına mümkün deyil. Sülh prosesi qarşılıqlı, aydın və hüquqi öhdəliklərə əsaslanmalı, ədalət və ləyaqət prinsipləri qorunmalıdır: “Azərbaycanın mövqeyi bu baxımdan prinsipialdır. Bakı regionda sülh və əməkdaşlığı konkret və praktik addımlarla nümayiş etdirir, lakin bu prosesin beynəlxalq hüquqa və milli maraqlara zidd istiqamətdə inkişaf etməsinə razı deyil”. O əlavə edib ki, neft məhsulları daşıyan ilk yük qatarının Ermənistana göndərilməsi Cənubi Qafqazda yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər. Bu mərhələnin uğuru tərəflərin sülhə qısamüddətli deyil, uzunmüddətli strateji baxış prizmasından yanaşmasından asılı olacaq.
Amma görünən odur ki, Ermənistanda heç də hamı məsələyə real prizmadan yanaşmır. Məsələ ilə bağlı “armenianreport” portalı yazır: “Mühüm bir "tarixi" presedent baş verib: Azərbaycanda istehsal olunan benzin daşıyan qatar Ermənistana gəldi. Məlumatlara görə, onu hökumətyönlü deputat Xaçatur Sukiasyanın ailəsinə məxsus "Mega Trade" şirkəti satacaq. Köhnə rejim müharibə yolu ilə varlansa da (forma, ərzaq və bəli, yanacaqla bağlı çoxsaylı qalmaqalları xatırlayın), mövcud rejim "sülh" yolu ilə varlanır. Bəli, "sülh" sözünü dırnaq işarələri içərisində yazırıq, çünki ermənilər üçün aktual məsələlər həll olunmayıb: hərbi əsirlər, Azərbaycan qoşunlarının ərazilərimizdə olması məsələsi, azərbaycanlıların torpaqlarımıza qayıtması ilə bağlı spekulyasiyalara son qoyulmaması və TRIPP formatı ilə hər şey aydın olmadığı üçün. Sülh, birgəyaşayış prinsipləri barədə razılığa gəlmədiyimiz bir ölkə ilə ticarət etmək mümkündürmü? Deyəsən, bizə bu benzini bir-birimizi yandırmaq üçün gətiriblər. Şəxsən bizim üçün "Azərbaycan" və "benzin" sözlərinin birləşməsi 25 sentyabr 2023-cü ildə Xankəndidə yanacaqdoldurma məntəqəsində baş verən dəhşətli partlayışı xatırladır. Ermənistan seçki prosesinə xarici müdaxilənin qarşısını almaq üçün Aİ-dən pul alır. Görünür, Avropanın Ermənistanı kimin müdaxiləsindən qorumağa çalışdığına işarə edən Rusiya əsəbi şəkildə etiraz edir. Bizim müxalifətimiz də belədir. Vətənimizin yaşadığı çətin dövrlər bunlardır: bölünmüş cəmiyyət, bölünmüş siyasi elita, ölkənin güclər və regional ittifaqlar arasında siyasi mübarizə meydanına çevrilməsi, axmaqlıqla sərhəddə olan siyasi elitanın qeyri-kafiliyi, qan tökülməsi və itirilmiş hakimiyyət, revanşistlərin yırtıcı ambisiyaları”.
Tahir TAĞIYEV
