Zərdüşt Əlizadə: "Tramp amerikalı rəqiblərinə münasibətdə iddialıdır, amma Amerikadan kənardakı siyasətçiləri adam saymır"
ABŞ prezidenti Donald Tramp gələn ayın əvvəlində Çinə səfər edə bilər. Bu barədə mənbələr South China Morning Post-a bildiriblər. Qeyd olunur ki, Amerika lideri Ağ Evə qayıtdıqdan sonra diqqətini Pekinlə razılığa gəlməyə cəmləyib.
Mənbələr bildiriblər ki, hər iki ölkənin prezidentləri qarşı tərəfin səfərini diplomatik zəfər kimi təqdim etmək istəyir, lakin ilkin müzakirələr Trampın Çinə səfəri üzərində qurulub. Mümkün səfərlə bağlı müzakirələrin nə qədər irəlilədiyi bəlli deyil. Çinli mənbələrdən biri bildirib ki, “Pekin rəsmilərinin indi Vaşinqtondakı həmkarları ilə ünsiyyət qurması Bayden administrasiyası dövründə olduğundan daha çətindir, çünki Vaşinqtonda köklü dəyişikliklər gedir”.
Tramp kimi eqoist və iddialı bir lider Si Çinpinin ayağına gedərmi?
Baki-xeber.com saytının sualına cavabında politoloq Zərdüşt Əlizadə bildirdi ki, Tramp daxili siyasətdə iddiali və eqoistdir: "Tramp amerikalı rəqiblərinə münasibətdə iddialıdır, amma o, Amerikadan kənardakı siyasətçiləri adam saymır. Bu səbəbdən də hansısa dövlət başçısının ayağına getmək onun üçün elə də çətin məsələ deyil, onun belə bir kompleksi yoxdur. Trampı əsasən nəticə maraqlandırır. Nəticə naminə o hara lazımdır gedər, kiminlə gərəkirsə görüşər.
Birinci prezidentlik dönəmində, Amerikanın 45-ci prezidenti kimi Tramp Si Cinpinin ayağına getmişdi. Onunla görüşdən sonra Tramp təntənəli şəkildə elən etdi ki, böyük qələbə qazanmışam, Şimali Koreya nüvə bombası hazırlamaq proqramından geri çəkilib. Kim Çen İn də bir müddətdən sonra nüvə bombası hazırladı və dedi ki, al, bu da sənin payın.
Trampın Çinə getməsi onunla bağlıdır ki, bu ölkə Amerikanin ən böyük ticarət tərəfdaşlarından biridir. Amerikanın ticarət tərəfdaşları sırasında birinci yerdə Cənubi Koreya, ikinci yerdə Çindir, ardınca Avropa, Mekska və Kanada gəlir. Amma Amerikanın Rusiya ilə ticarət dövriyyəsi çox azdır. ABŞ və Rusiya arasında ticarətin həcmi 2013-cü ildəki 38,2 milyard dollardan 2023-cü ildə 5,2 milyard dollara qədər azalıb. Ötən il isə bu göstərici 3,7 milyard dollara düşüb. Tramp Amerikanın iqtisadi mövqeini müdafiə etmək üçün Çinə də gedər, Si Cinpinlə müqavilə də bağlayar. Onun üçun bu işdə heç bir əskiklik yoxdur.
Çin güclü dövlətdir, sənaye istehsalına görə Amerikanı artıq üstələyib. ABŞ yalnız qeyri-sənaye sahələrinə görə (maliyyə xidmətləri, informasiya texnoligiyaları, kinofilim, musiqi və s.) Çindən irəlidədir. Sənaye istehsalına görə isə artıq bir neçə ildir ki, Çin Amerikanı ötüb keçib. Çin Amerikadan asılı dövlət deyil, amma həm də istəməz ki, Amerika ilə münasibətləri korlansın. Çünki Amerika Çinin ən böyük ticarət tərəfdaşıdır, ABŞ-dan idxal etdiyindən daha çox bu ölkəyə məhsul ixrac edir.
Bununla yanaşı, Çin Amerikanin ona nələrisə diqtə etməsini heç vaxt qəbul eləməz".
Dəniz NƏSİRLİ
