Ramil Hüseynov: “İbrahim razılaşması”na qoşulmaq ölkəmizin beynəlxalq imicinə müsbət təsir edəcək”
ABŞ-ın 50-dən çox yəhudi ravvini “İbrahim razılaşması”nı (Abraham Accords) genişləndirilməsi və türk dövlətlərini (Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistan) ora daxil etməklə bağlı ABŞ prezidenti Donald Trampa müraciət edib. İkinci müraciət Azərbaycana qarşı 907-ci maddənin ləğv edilməsinin zəruriliyi ilə bağlıdır.
Qeyd olunur ki, ABŞ-dakı digər yəhudi təşkilatları, o cümlədən ultra-ortodoksal təşkilatlar da Amerika liderinə oxşar müraciətlər edəcəklər.
“İbrahim Sazişi” 2020-2021-ci illərdə imzalanmış İsrail və ərəb dövlətləri arasında münasibətlərin normallaşdırılmasına dair bir sıra müqavilələrdir. Onların adı yəhudilik, xristianlıq və islam ənənələrində eyni dərəcədə hörmət edilən İbrahim peyğəmbərə aiddir. 13 avqust 2020-ci ildə ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə verilən ilk normallaşma elanı yalnız İsrail və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri arasındakı razılaşmanı nəzrdə tuturdu. Lakin artıq həmin il sentyabrın 11-də İsrail və Bəhreyn arasında saziş elan olundu və 15 sentyabr 2020-ci ildə ABŞ Ağ Evində rəsmi imzalanma mərasimi keçirildi. Bundan sonra BƏƏ və Bəhreyn İsrailin suverenliyini tanıdı və tam diplomatik münasibətlər qurdu. 2020-ci ilin dekabrında Mərakeş “İbrahim Razılaşması”na qoşuldu. 2021-ci ilin yanvarında Sudan İsraillə münasibətləri normallaşdıran altıncı ərəb dövləti (İordaniya və Misir də daxil olmaqla) oldu.
Maraqlıdır, “İbrahim razılaşması”na qoşulmaq Azərbaycana nə verəcək?
“İsrail tərəfi hesab edir ki, Azərbaycanın iştirakı bu razılaşmanın həyata keçməsinə təkan verə bilər”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən “Yeni Xətt” Siyasi Tədqiqatlar Mərkəzinin rəhbəri Ramil Hüseynovun fikrincə, Azərbaycanın “İbrahim razılaşması”na qoşulması ölkəmizin beynəlxalq imicinə müsbət təsir edəcək: “Bu, Azərbaycana göstərilən etimadın, inamın göstəricisidir. Nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycan İsraillə çox yaxşı münasibətlərə malik olan azsaylı müsəlman ölkələrindən biridir. Azərbaycan eyni zamanda ərəb ölkələri ilə çox normal münasibətlərə malikdir. Ona görə də İsrail tərəfi hesab edir ki, Azərbaycanın iştirakı bu razılaşmanın həyata keçməsinə təkan verə bilər. Bu razılaşma Donald Trampın birinci dövründə irəli sürülüb. Tramp 2020-ci ilin noyabrında Baydenə seçkilərdə məğlub olandan sonra “İbrahim razılaşması”nın həyata keçirilməsi arxa plana keçdi. Tramp yenidən prezident olmasından sonra sözügedən razılaşmanın həyata keçirilməsi yenidən gündəmə gəlib. Planın iki əsas hissəsi var. Birincisi, Fələstin münaqişəsinin həlli və yeni Fələstin dövlətinin yaradılması, mövcud torpaqların BMT qərarlarından fərqli şəkildə bölüşdürülməsidir. İkinci hissəsi isə ərəb region ölkələri ilə İsrail arasında barışıq prosesidir. Sənədin adı da ona görə İbrahim seçilib ki, həzrət İbrahim ərəb və yəhudilərin atası hesab olunur. İslam dininə görə, ərəblər Həzrət İbrahimin oğlu İsmailin, yəhudilər isə İshaqın soyundan gələnlərdir. Yəni İbrahim sazişi ərəb və yəhudiləri barışdırmağa hesablanıb”.
Vidadi ORDAHALLI
