Əli Orucov: "Müharibə sanki Çinin xeyrinə prosesləri sürətləndirdi və Moskvanın Pekinin yumşaq ekspansiyadına qarşı müqavimətini zəiflətdi"
Rusiya və Çin tədricən viza rejiminin ləğvinə doğru irəliləyirlər, Çin səfirliyinin müvəqqəti işlər vəkili Çjan Vey TASS ilə söhbətində belə deyib. O izah edir ki, səfirliklərin vəzifəsi çinlilər və ruslar arasında əlaqələrin gücləndirilməsinə kömək etməkdir:
“Biz hər iki ölkənin vətəndaşlarının daha tez-tez görüşməsi və bir-birini ziyarət etməsi üçün səyahətləri daha rahat və faydalı etmək istəyirik. Düşünürəm ki, bu həm də Çin və Rusiyanın hər bir vətəndaşının arzusudur”.
Müvəqqəti işlər vəkili həmçinin əmin edib ki, hazırda viza rejiminin ləğvi məsələsi müzakirə olunur və bu məsələnin həllində ciddi irəliləyişlər var. Bununla belə, Çjan Vey aydınlaşdırıb ki, qərar qəbul etmək üçün vaxt lazım olduğundan nəticələr barədə danışmaq hələ tezdir.
Rusiyanin baş naziri Mixail Mişustin bildirib ki, hazırda Çinlə vizasız rejim yalnız Çinə 5-50 nəfərlik turist qruplarının bir hissəsi kimi 15 günə qədər müddətə daxil olan səyahətçilər üçün etibarlıdır. Bundan əlavə, bu ilin fevralında Rusiya hökuməti yük maşını sürücüləri üçün Çinlə sadələşdirilmiş viza rejimini genişləndirib.
Baş nazir daha sonra qeyd edib ki, yük maşını sürücüləri çoxdəfəlik giriş vizası ala biləcəklər və bu icazə yaşayış yerindən asılı olmayaraq etibarlı olacaq. Yük maşını sürücüləri üçün hər bir fərdi ziyarətin müddəti 30 günlə məhdudlaşdırılıb.
ABŞ Rusiyanı ələ alaraq Çindən ayırmaq fikrindədir. Hətta buna gorə Ukraynanı qurban verir. Goründüýü kimi, belədə isə Çinlə Rusiya daha sıx əlaqələr qurmaq, daha çox yaxınlaşmaq fikrindədir. Trampın bu istiqamətdə yürütdüyü siyasətin fiaskoya uğradığını demək mümkündürmü?
Baki-xeber.com saytınin sualını cavablandıran politoloq Əli Orucov bildirdi ki, Ukrayna-Rusiya müharibəsindən hazırda ən çox qazanan Çindir: "Çin fürsətdən yararlanaraq Rusiya ilə bütün sahələrdə əməkdaşlığını genişləndirdi, ticarət dövriyyəsini dəfələrlə artırdı. Qərbin tərk etdiyi bazarlar Çin istehsalı ilə dolduruldu, Rusiyanın zəngin təbii resursları çox ucuz qiymətə Çinə axdı. Eyni zamanda, Moskvaya siyasi təsir imkanlarını artırdı. Müharibədən əvvəl onsuz da Rusiyanın Uzaq Şərq regionu çinlilər tərəfindən "əridilməkdə" idi. Çinlilər həmin bölgənin təkcə iqtisadi ticari sferasına hökmranlıq etmirlər, həmçinin daimi məsnynlaşaraq demoqrafik balansı da dəyişməkdədir. Müharibə sanki Çinin xeyrinə prosesləri sürətləndirdi və Moskvanın Pekinin yumşaq ekspansiyadına qarşı müqavimətini zəiflətdi. Rusiya ilə Çin arasında vizasız giriş-çıxış məsələsi artıq masanın üzərindədir. Xarici İşlər nazirlikləri artıq sənədləşmə işlərini tamamlamaq üzrədir və yaxın müddətdə rəsmiləşdiriləcək. Pekin buna daha tez can atır. Çünki Rusiyada yüzminlərlə çinli yaşayır. Eyni zamanda çinlilər getdikcə Rusiyaya daha çox maraq göstərməkdədir. Rusiya sürətlə inkişaf edən Çin üçün böyük bazar, investisiya və potensial xammal məkanıdır.
Trampın məqsədlərindən biri də məhz Çinə bunları verməmək, Moskva-Pekin yaxınlaşmasının qarşısını almaqdır. Vaşinqtonun nəhəng layihəsi ilə müqayisədə Ukrayna sövdələşməsi ABŞ üçün elə də itki sayılmaz. Rusiya artıq zəiflədilib, beynəlxalq iddialarını reallaşdırmaq iqtidarında deyil və özünə gəlib bərpa olunması üçün illərlə vaxt lazımdır. Qərb öz təhlükəsizlik qayğısındadır, yekcins və yekdil fikirdə deyil. Lakin Çin texologiya nəhəngi və sürətlə inkişaf edən iqtisadiyyatı ilə ABŞ-a ciddi rəqibdir və onu tədricən sıxışdıra bilir. Trampın təzyiqlərinə baxmayaraq, göründüyü kimi, müharibəni qısa zamanda dayandırmaq mümkün olmayıb. Hətta deyərdim ki, əksinə, tərəflər cəbhədə daha da fəallaşıb, hücumları artırıblar. Ukrayna dünən gecə Rusiyaya qarşı misli görünməmiş dron hücumları gerçəkləşdirib. Fikrimcə, atəşkəsin, yaxud da sülhün əldə olunmasına böyük qüvvələr mane olduğundan, hələ ki, proses öz müsbət sonluğunu vermir.
Digər tərəfdən, mənə görə, Trampın Ukrayna-Rusiya müharibəsini sülhə gətirmək taktikası yanlış olduğundan kollektiv Qərb, hətta Çin buna qarşı çıxır. Lakin Çin aram-aram hədəflərinə doğru irəliləyir. Rusiya ilə Çin vətəndaşlarının vizasız giriş-çıxışına nail olur. Onların Rusiyada vizasız qalma müddətinin uzadılması orda yaşayan, əmək miqrantı kimi fəaliyyət göstərən soydaşlarımız üçün də yaxşı heç nə vəd etmir. Bu təhlükə orta asiyalı əmək miqrantları üçün də problemə çevriləcək".
Dəniz NƏSİRLİ
