Xaqani Cəfərli: "İranla müharibənin əleyhinə olan Avropa ölkələrinin Trampa dəstək olmaları mümkün görünmür"
ABŞ prezidenti Donald Tramp İranla nüvə sazişi üzrə danışıqlar aparmaq istədiyini bildirib və İran liderlərinə danışıqlara razılıq verəcəklərinə ümid ifadə edən məktub göndərib.
Tramp məktubunda bildirir ki, bizim iki yolumuz var, ya müharibə, ya da diplomatik danışıqlar. O ümid ifadə edir ki, İran danışıqlar yolunu seçəcək. Ardınca isə bildirir ki, gəlin durumunuzu müharibədə məğlüb edilmiş kimi qəbul edərək saziş imzalayaq. Yəni ABŞ prezidenti İranı təhdid edir ki, müharibə olsa onsuz da məğlub olacaqsınız.
Əli Xamnei isə ABŞ prezidentinin nüvə danışıqlarına başlamaq təklifinə cavabında deyib ki, Tramp öz tələblərini qəbul etdirməyə çalışır, ancaq bunu qəbul etməyəcəyik.
Bu ondan xəbər verir ki, Trampın eyni vaxtda Rusiya ilə yaxınlaşmaq və İranla məsələni çözmək fikri var. Yəni Tramp Rusiyaya yaxınlaşır, İrana isə təzyiq göstərir. Bildiyimiz kimi, İran Rusiyanın bölgədə ən yaxın müttəfiqidir. Belə olan halda Trampın bu cür təzadlı siyasəti uğur qazana bilərmi? Rusiya buna razı olarmı?
Məsələ ilə bağlı baki-xeber.com-a açıqlamasında politoloq Xaqani Cəfərli bildirdi ki, rəsmi olmayan məlumatlara görə, Rusiya və ABŞ təmsilçilərinin Ər-Riyadda keçirilən görüşündə amerikalılar prezident Donald Trampın İranın Ali Rəhbərinə ünvanlanmış məktubunu rusiyalı həmkarlarına veriblər. Bir gün sonra Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov Tehrana səfər edərək məktubu İran tərəfinə çatdırıb. Ancaq İranın Ali Rəhbəri Seyid Əli Xamnei Amerika ilə danışıqlar aparılmasını rədd edib. İddiaya görə, prezident Məsud Pezeşkian danışqıların tərəfdarı olsa da, Seyid Əli Xamnei Tramp administrasiyası ilə danışıqları qadağan edib. Bunlar qeyri-rəsmi məlumatlar olsa da, reallığa yaxındır. İranda gözəl anlayırlar ki, Tramp administrasiyasının mövqeyi beynəlxalq aləmdə çox zəifdir. Çin, Meksika və Kanada ilə soyuq müharibə vəziyyətində olan, Avropa İttifaqının və Britaniyanın etimadını itirmiş ABŞ-ın bir neçə ay öncəyə qədər olduğu kimi güclü təsirə malik olmadığı hər kəsə aydındır. Belə bir vəziyyətdə İranın danışqılarla bağlı sərt mövqe tutması gözlənilən idi.
Avropalı müttəfiqlərinin etimadını itirmiş ABŞ-ın Rusiyaya da təsir gücü azalıb. Belə bir vəziyyətdə Rusiya da müttəfiqi olan İranın əzilməsinə razı olmayacaq. Rusiyada yaxşı bilirlər ki, Trampın Rusiyaya yönəlik siyasəti konyunktura xarakeri daşıyır və uzun müddət davam etməyəcək. Ona görə də, təbii müttəfiq olan İranın əzilməsinin qarşısını almağa çalışacaq.
Əlbəttə, ABŞ çox nəhəng hərbi gücə malikdir və İrana zərbə endirə bilər. Ancaq bu zərbədən sonra prosesləri idarə edə bilmək üçün müttəfiqlərinin dəstəyinə ehtiyacı var. İranla müharibənin əleyhinə olan Avropa ölkələrinin isə Trampa dəstək olmaları mümkün görünmür. Yəni İrana zərbə endirilsə belə, proseslər ABŞ-ın bölgədəki mövqelərini təhlükəyə ata bilər".
Akif NƏSİRLİ
