Sadəcə olaraq, Paşinyan Rusiya qarşısında götürdüyü öhdəliyi Avropa qarşısında götürdüyu öhdəliyə qurban vermək istəyir
Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan yerli mediada dərc edilən “Ermənistan və Azərbaycan arasında rabitə kanalları haqqında” məqaləsində təkrar yazır:
"... bir daha rəsmi şəkildə bildirmək istəyirəm ki, Ermənistan heç vaxt öz üzərinə heç bir yazılı və ya şifahi öhdəlik götürməyib, razılaşmayıb və hətta eyham vurmayıb ki, öz ərazisində təhlükəsizliyin təmin edilməsi, o cümlədən beynəlxalq və ya Azərbaycanın sərnişin və ya yük daşımaları başqa ölkəyə həvalə olunmalı və ya verilə bilər. Belə bir şey yoxdur, olmayıb da. Əksinə, Ermənistan tranzit təhlükəsizliyinə zəmanət vermək öhdəliyini öz üzərinə götürüb, biz bunu etməyə hazırıq.
Ermənistan heç vaxt yazılı və ya şifahi öhdəlik götürməyib, heç vaxt razılaşmayıb və hətta onun suverenliyinin, yurisdiksiyasının və ya ərazi bütövlüyünün hər hansı məhdudlaşdırılmasına, o cümlədən Ermənistan Respublikasının ərazisi vasitəsilə Qərbi Azərbaycandan Naxçıvan Muxtar Respublikasına əlaqə məsələsi ilə bağlı razılığa gələ biləcəyinə eyham vurmayıb".
Halbuki, Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan dövlət başçılarının 44 günlük müharibədə atəşkəsə nail olmaq üçün imzaladıqları 10 noyabr 2020-ci il tarixli Üçtərəfli Bəyanatın 9-cu bəndində yazılır: "Bölgədəki bütün iqtisadi və nəqliyyat əlaqələri bərpa edilir. Ermənistan Respublikası vətəndaşların, nəqliyyat vasitələrinin və yüklərin hər iki istiqamətdə maneəsiz hərəkətinin təşkili məqsədilə Azərbaycan Respublikasının qərb rayonları və Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında nəqliyyat əlaqəsinin təhlükəsizliyinə zəmanət verir. Nəqliyyat əlaqəsi üzrə nəzarəti Rusiyanın Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin Sərhəd Xidmətinin orqanları həyata keçirir".
Paşinyan kommunikasiyalar haqda yazdığı yeni məqalədə deyir ki, biz Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı heç bir öhdəlik götürməmişik. Halbuki, Azərbaycan prezidenti dəfələrlə bunun əksini deyib. Paşinyan öhdəliyi niyə danır və bunun sonu necə görünür?
Paşinyan əslində Zəngəzur dəhlizini Azərbaycanın üzünə açmaq niyyətındədir. Ona görə ki, bu, Ermənistanın da ciddi şəkildə marağına cavab verir. Çunki hazırda Zəngəzur dəhlizində dəmir yolu infrastrukturu mövcud deyil. Məsafə cəmi 43 km olsa da, bu, Ermənistan üçün boyük məbləğli kapital tutumlu layihə deməkdir. Ermənistan Zəngəzur dəhlizini Azərbaycanın köməyi ilə bərpa etmək, ardınca isə Arazdəyən-Mehri dəmir yolunu işə salmaq fikrindədir. Arazdəyən-Mehri dəmir yolu İran-Ermənistan yükdaşımaları üçün xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Arazdəyəndən Mehriyə qədər yüklərin ucuz nəqliyyat olan dəmir yolu ilə daşınması Ermənistandan İrana və geriyə yüklərin daşınma xərclərini xeyli azalda bilər.
Digər tərəfdən, Zəngəzur dəhlizinin açılması Ermənistanın həm də Naxçıvan və Türkiyə üzərindən Avropaya çıxışını təmin edir. Bu, Ermənistan üçün Avropaya daha ucuz və daha etibarlı çıxışdır. Çünki Gürcüstan üzərindən Yuxarı Lars sərhəd-keçid məntəqəsindən Rusiyaya, oradan isə Avropaya yol həm uzundur, həm də Yuxarı Lars sərhəd-keçid məntəqəsi qış aylarında keçilməz olur, mövsümün əksər vaxtı hava şəraiti üzündən bağlı olur.
Amma Ermənistanı bu məsələdə ilgiləndirən yeganə problem 10 noyabr bəyanatının 9-cu bəndindəki "Nəqliyyat əlaqəsi üzrə nəzarəti Rusiyanın Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin Sərhəd Xidmətinin orqanları həyata keçirir" tələbidir. Ermənistan məhz bu tələbi yerinə yetirmək istəmir. Amma Paşinyan Rusiyaya da açıq şəkildə deməyə cəsarət etmir ki, biz Zəngəzur dəhlizinə rus sərhədçilərinin nəzarət etməsini istəmirik. Sadəcə, bunu hansısa bir siyasi və ya kommunikasiya variantı ilə aradan qaldırmaq üçün vurnuxur.
Ermənistan hazırda Rusiyadan qoparaq Avropaya inteqrasiya xəttını götürüb. Daha doğrusu, bunu etməyə Avropa qarşısında öhdəlik götürüb. Ona görə də Paşinyan Rusiya hərbi kontingentini ölkədən tamamilə təmizləmək istəyir. Belə bir şəraitdə ölkəyə Zəngəzur dəhluzinə nəzarət məqsədilə rus sərhədçilərinin gətirilməsi Paşinyan iqtidarı üçün arzuolunmazdır. Məhz ona görə Ermənistan hakimiyyəti gah fərqli marşrutlar təklif edir, gah da Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı yazılı və şıfahi hansısa öhdəliklərin götürülmədiyini deyir.
Akif NƏSİRLİ
