Qərbin, xüsusən də Fransanın Ermənistanı Cənubi Qafqazda özünün forpostu etmək niyyəti heç kimə sirr deyil. Aktiv şəkildə Ermənistana siyasi dəstəyi ilə seçilən Fransa bu əməkdaşlığı daha da gücləndirmək və xüsusilə hərbi müstəviyə daşımaq üçün addımlar atır. Amma görünən odur ki, Emmanuel Makron iqtidarının Ermənistanla bağlı planları tezliklə alt-üst olacaq.
Baş verənlər Ermənistanın artıq Avropadan uzaqlaşaraq yenidən Rusiyanın təsir dairəsinə qayıtmaq niyyətində olduğunu göstərir. Bu ölkənin “Past” nəşri bildirir ki, Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan Avropa İttifaqına (Aİ) üzvlük prosesindən tamamilə geri çəkilmək istəyir. Qeyd edilir ki, parlamentin Avropaya İnteqrasiya Komitəsi tərəfindən Aİ-yə üzvlük prosesinin başlanması ilə bağlı layihənin ikinci oxunuşda səsverməsi iki aya qədər təxirə salınıb: “Səbəb texnikidir, daha dəqiq desək, komitənin məsələnin gündəliyə daxil edilməsi üçün müzakirə təşkil etməyə və nəzərdə tutulan müddətdə səsverməyə vaxtının olmaması göstərilib. Amma əldə etdiyimiz məlumata görə, Nikol Paşinyan bu mövzudan tamamilə geri çəkilməyə meyllidir və layihə gələcəkdə parlamentin müzakirəsinə çıxarılmayacaq. Qəzetin mənbələrinin bildirdiyinə görə, belə bir qərarın verilməsi üçün hazırkı təlatümlü geosiyasi dəyişikliklər əsas olub”.
Baş verənləri şərh edən siyasi strateq Vigen Akopyan vurğulayır ki, Ermənistan hakimiyyəti tədricən Rusiyaya münasibətinə yenidən baxır və az-çox konstruktiv məcraya qayıdır. Onun sözlərinə görə, münasibətləri yaxşılaşdırmaq cəhdləri həm Federasiya Şurasının sədri Valentina Matviyenkonun İrəvana gözlənilən səfəri, həm də İrəvanın rusiyalı tərəfdaşlarına qarşı ritorikasının bütövlükdə yumşalması ilə sübut olunur. Ekspert qeyd edib ki, son vaxtlar Ermənistan rəhbərliyinin nümayəndələri həqiqətən də bu və ya digər şəkildə Rusiya və ya Avrasiya İqtisadi İttifaqı (Aİİ) ilə bağlı olan hadisələrdə daha fəal iştirak edirlər. Bunun KTMT-yə aidiyyəti yoxdur, lakin Akopyan istisna etmir ki, mövcud dinamika qorunub saxlanılarsa, Nikol Paşinyanın çox tezliklə psixi transformasiyasını görmək mümkün olacaq: “Baş nazir, məsələn, deyə bilər ki, KTMT-yə üzvlüyün dondurulması barədə danışmayıb”. Ekspert bu tendensiyaları dünyada baş verən geosiyasi tektonik dəyişikliklərlə əlaqələndirir ki, bu da beynəlxalq münasibətlərin “qara” və “ağ” olmadığını göstərir: “Rusiya ilə Qərb arasındakı qarşıdurma indi ən azı Moskva ilə Vaşinqton arasında münasibətlər baxımından bir-birini tamamlayanlarla əvəzlənir. Paşinyanın ABŞ-a son səfəri istənilən nəticəni vermədi. Məqsəd həm də ekspert və siyasi dairələrin əhval-ruhiyyəsini anlamaq idi. Və görünür, o belə qənaətə gəlib ki, amerikalıları hazırda Ermənistan və Cənubi Qafqaz o qədər də maraqlandırmır. İstisna etmək olmaz ki, dünya sisteminin yenidən formatlaşdırılması zamanı ABŞ kompromis kimi Rusiyanın Cənubi Qafqazda hökmranlığına razı ola bilər və ya Moskvaya digər regional oyunçularla, məsələn, Türkiyə ilə danışıqlar aparmalı olduğunu söyləyə bilər. Mənə elə gəlir ki, Paşinyanın müşavirləri və analitikləri bunu başa düşərək, Rusiya ilə daha çox tarazlıq qurmağı məsləhət görürlər".
Ekspert Ermənistan parlamentinin Avropa İttifaqına üzvlük prosesinin başlanması ilə bağlı qanun layihəsinin qəbulunu təxirə salmasına da eyni mahiyyətlə yanaşır: “Təxirə salınma faktının özü artıq bir çoxları tərəfindən İrəvanın Qərb istiqamətində kəskin dəyişiklik etmək istəməməsi kimi qəbul edilir”. Matviyenkonun səfərinə toxunan Akopyan xatırladıb ki, bu, çoxdan planlaşdırılıb, lakin bütün bu müddət ərzində Federasiya Şurasının rəhbəri rusofobiyada ittiham olunan erməni həmkarı ilə görüşdən imtina edib: “Lakin davam edən dəyişikliklər və Ermənistanın ən azı müəyyən qədər balans saxlamaq istəyi səbəbindən səfərin təşkili barədə qərar qəbul edilib”. Qeyd edək ki, bundan əvvəl Ermənistan mətbuatında dövlət qurumlarına Rusiya ilə, rusiyalı həmkarları ilə əlaqələri mümkün qədər aktivləşdirmək tapşırıldığı barədə məlumatlar yayılıb. Bu fonda bəllidir ki, apreldə Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyan MDB Parlamentlərarası Assambleyasının təntənəli iclasında iştirak edəcək. Son 2-3 ildə Ermənistanla Rusiya arasında xüsusilə hərbi-siyasi sahədə münasibətlər nəzərəçarpacaq dərəcədə soyuyub. İrəvan Moskva ilə təmaslarını azaldıb, KTMT-yə üzvlüyünün dondurulduğunu bəyan edib, bir sıra inteqrasiya proseslərindən uzaqlaşıb. Amma indi bunların əksi qeydə alınır. Bundan əvvəl də Rusiyanın Ermənistandakı səfiri Sergey Kopırkin qeyd edib ki, Ermənistan eyni vaxtda Avrasiya İqtisadi İttifaqının və Avropa İttifaqının üzvü ola bilməz, ölkə seçim etməlidir: “Əvvəlcə Rusiya tərəfi bütün nöqtələri qoymuşdu: ya Aİ, ya da Aİİ, hər ikisində olmaq mümkün deyil. Bu, Rusiya tərəfinin mövqeyi deyil, obyektiv reallıq məsələsidir, çünki dövlət eyni vaxtda iki gömrük ittifaqının üzvü ola bilməz”. Səfir Rusiya baş nazirinin müavini Aleksey Overçukun “Ermənistanın Aİ-yə daxil olması Titanikə bilet almaq kimidir” sözlərini xatırladıb. Rusiya diplomatik missiyası rəhbərinin sözlərinə görə, Ermənistanın Aİİ və Rusiya ilə əməkdaşlığı ölkənin iqtisadi inkişafının əsas amillərindən biridir, bunu statistika da sübut edir: “Avropa İttifaqında nələrin baş verəcəyini gələcək göstərəcək. Hələlik Ermənistanla Aİ arasında ticarət dövriyyəsinin dinamikası mənfidir”.
Samirə SƏFƏROVA
