Akif Nağı: "İndi Azərbaycan ya GUAM-dan imtina edib bu qurumdan çıxmalıdır, ya da GUAM-da formal şəkildə qalıb, heç bir öhdəlik götürməməlidir"
Azərbaycanın sədrliyi ilə GUAM Parlament Assambleyasının onlayn iclası keçirilib. Bu barədə Gürcüstan parlamentinin mətbuat xidməti məlumat yayıb.
Bildirilib ki, GUAM-a üzv ölkələrin parlamentarilərinin qatıldıqları tədbir çərçivəsində birgə komitə iclası və büro toplantısı keçirilib. Yekun sənədin son variantı təsdiqlənib.
Məlum oduğu kimi, Azərbaycandan başqa bu birlikdə olan digər dövlətlər arasında münasibət normal deyil. Ukrayna ilə Gürcüstan az qala müharibə vəziyyətindədir. Gürcüstanın baş naziri ABŞ prezidenti ilə savaşdan sonra Zelenskinin əleyhinə açıq-aşkar bəyanatlar verdi. Ukrayna ilə Moldova üzünü Avropaya tutub, Gürcüstan Avropaya müharibə elan edib. Belə bir şəraitdə bu təşkilatın qalmasının nə mənası var? Azərbaycanın GUAM-a daxil olan ölkələrlə münasibətləri yaxşı olsa da, onların bir-biri ilə münasibətləri gərgindir. Bu qurumda istirak etmək Azərbaycana nə qazandırır?
Baki-xeber.com saytına açıqlamasında politoloq Akif Nağı bildirdi ki, GUAM yaradılandan bəri heç bir ciddi rola malik olmayıb: "GUAM müstəqillik və demokratiya yolunu tutan bu dörd ölkə bir-birinə dəstək versin, dayaq olsun, deyə zühur etdi. O vaxt mıəyyən mənada buna ehtiyac var idi. GUAM daha çox Qərbə inteqrasiya məqsədi ilə yaradılmışdı. Yarandığı dövrdə birlik ölkələrinin müəyyən məsələlərə birgə münasibətləri oldu. Amma son 10-12 ildə GUAM-ın heç bir fəaliyyəti hiss edilmir. GUAM dövlətlərinin fəaliyyət və siyasi istiqamətləri də artıq bir-birindən ciddi surətdə fərqlənir. Ona görə də hazırda GUAM-ın fəaliyyət alanı da yoxdur. Hazırda Ukrayna Rusiya ilə Qərbin arasında qalıb. Əhali və siyasi elita Zelenskinin siyasi xəttindən narazıdır. Ölkə dağilib, iqtisadiyyat məhv olub, şəhərlər yerlə-yeksan edilib, 8 milyondan çox əhali ölkəni tərk edib. İndi Ukrayna hansı siyasətlə davam edəcək, hələ bəlli deyil. Avropadan bəyanatlar gəlir ki, Ukraynanın təhlükəsizliyinə ABŞ-siz təminat vermək mumkun deyil. Bu mesajdir ki, Ukrayna Vaşinqtonla munasibətləri nizama salmalıdır. Hazırda müharibəni davam etdirməyə gücləri yoxdur, Avropa isə təminat verə bilmir.
Moldova həmçinin problemlər içində boğulur. Onun Dinestryanı problemi hələ də qalmaqdadır. Bir tərəfdən Rumınya ilə birləşmək istəyir, digər tərəfdən Avropa İttifaqına daxil olmaq istəyir. Moldova iqtisadiyyatı bərbaddır, enerji daşıyıcıları problemləri var. Bu il onlar Aİ-dən çox çətinliklə qaz ala bildilər. Hazırda Aİ-nin öz qaz şəbəkəsi tələbatın 30 faizi həcmində qaz ala bilirsə, gələcəkdə onlar Moldovaya qaz verməyəcək.
Gürcüstanda da hazırda ağrılı proseslər gedir.
Azərbaycan öz siyasətini müstəqil şəkildə həyata keçirir. Turkiyə ilə səmimi dostluq-qardaşlıq ittifaqı yaradılıb. Eyni zamanda, Türkiyə ilə Azərbaycanın liderliyi ilə Turan dünyadı formalaşır. Azərbaycan prezidenti də vurğulayır ki, biz Turan ailəsiyik və həmişə birlikdə hərəkət edəcəyik. Türk Dövlətləri Birliyi artiq güc mərkəzinə çevrilərək dünyada gedən proseslərə ciddi şəkildə təsir edir. Regionda Türkiyənin təsiri böyükdür və Azərbaycan Cənubi Qafqazın lider dövlətinə çevrilib. Bu səbəbdən Azərbaycanın GUAM-a heç bir ehtiyacı yoxdur. Əslində GUAM artıq Azərbaycana yükdür, biz bu yükü nə üçün daşımalıyıq? Biz çətin gunlərimizdə bu ölkələrin heç birindən dəstək görməmişik. İndi biz Ukraynaya dəstək veririk. Amma Ukrayna heç vaxt bizə Qarabağ məsələsində ciddi dəstək verməyib, həmişə orta mövqe tutub. Gürcüstan da həmçinin, işğalçı ilə işğala məruz qalanı eyniləşdirərək, orta mövqe tuturdular. İndi Azərbaycan ya GUAM-dan imtina edib bu qurumdan çıxmalıdır, ya da GUAM-da formal şəkildə qalıb, heç bir öhdəlik götürməməlidir. İkinci yol daha səmərəlidir. Çünki GUAM-dan çıxmaq ən azı qalan üç dövləti narazı sala bilər. Yəni bu qurum münasibətlərin saxlanılması platformasına çevrilə bilər. Azərbaycanın bu qurumu dağıtmaq və ya ondan çıxmaq təşəbbüsü məqbul deyil. Əgər gələcəkdə bu dövlətlərdən biri təşəbbüs göstərsə, biz ona sadəcə mane olmamalıyıq".
Dəniz NƏSİRLİ
