Abutalıb Səmədov: "Zelenskiyə verilən vədlər onu bu haddə gətirib çatdırdı - məni oyuna saldınız, indi də Rusiyanın dediklərini icra etməyə çalışırsınız!"
28 fevral 2025-ci ildə ABŞ prezidenti Donald Tramp və Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski Vaşinqtonda, Ağ Evdə ikitərəfli görüş keçirib. Görüş qətnamə və qəbul edilməli olan razılaşma olmadan başa çatdı.
Zelenski ilə vitse-prezident Ceyms Devid Vens mübahisə etməyə başlayandan sonra Tramp Vensın tərəfini tutdu və Zelenskini sərt şəkildə tənqid etməyə başladı. Bu da səslərin ucalmasına və ciddi mübahisəyə səbəb oldu. Vens Ukrayna hökumətinin Rusiya-Ukrayna müharibəsinə diplomatik həll tapa bilmədiyini söylədi, Zelenski isə Vensın məsələni səhv başa düşdüyünü iddia etdi.
Zelenski ilə olan qarşıdurma daha sakit məcrada idi. Onu reportyorun sualı deyil, vitse-prezidentə yaxın adamların dediyinə görə, Zelenskinin davranışlarını uyğun hesab etməyən Vensin buna qarşılıq vermək arzusu alovlandırıb.
Bu görüşdən əvvəl Zelenski ilə senatorlar arasında baş tutan müzakirədə iştirak edən senator Şeldon Uaythaus görüşün əslində çox mehriban şəraitdə keçdiyini bildirib. Daha sonra isə o, Ağ Evdə Zelenskinin səsini qaldırmasını “Vensi otağa buraxanda belə şeylər olur”, – sözləri ilə şərh edib.
ABŞ-Ukrayna danışıqları iflasa uğradı. Zelenski deyib ki, təhlükəsizlik qarantiyası olmasa, Rusiya ilə sülh sazişi bağlamaq olmaz. Nə qədər doğru mövqedir, hansını ki, Trampdan başqa hamı dəstəkləyir?
Baki-xeber.com-a məsələ ilə bağlı açıqlamasında Abutalıb Səmədov bildirdi ki, gərginliyin yaranmasına kim səbəb oldu, Zelenskinin Ağ Evdə dünyanın ən böyük dövlətinin prezidenti qarşısında özünü o şəkildə aparması nə dərəcədə düzgün idi, nədən bu qarşıdurma yarandı - biz əslində bu suallara cavab tapmalıyıq. Hər şeydən əvvəl münasibətlərin kəskinləşməsində Zelenskinin görüşə gecikməsi öz rolunu oynadı. Bu, təbii ki, Trampın xoşüna gəlmədi.
İkincisi, əvvəlcədən xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq, Zelenski görüşə rəsmi geyimdə (kostyum-qalustukda) gəlməkdən imtina etdi. Komandanın bəzi üzvləri kostyum geyinsə də, Zelenski ənənəvi geyimindən imtina etmədi. Görüşün gedişində isə Zelenski Trampı qıcıqlandıran bəyanatlar verdi. Onun tutduğu xəttin yanlış olduğunu, Avropanın yardımları barədə dediklərinin həqiqət olmadığını, təhlükəsizlik məsələsinin zəruri olduğunu və digər məsələləri dönə-dönə Trapmpın nəzərinə çatdırdı. Bu da Trampın xoşuna gəlmədi. Çünki bu adam özünü sülhyaratma missiyasına həsr edib. Sülhyaratma yolunu isə o, indiki şəraitdə Rusiya ilə atəşkəsin təmin edilməsi və sonrakı addımların atılmasında görür. Zelenski isə onu inandırmağa çalışır ki, sən yanlış yoldasan, Putinə inanmaq olmaz, biz ikimiz birlikdə Moskvaya təzyiq göstərməliyik. Bu tövsiyələr Trampı haldan çıxardı, amma o, uzun müddət dayandı. Lakin Zelenski deyəndə ki, sizin çox gözəl bir okeanınız var və siz hələ çox şeyi hiss etmirsiniz, biz azdan hiss edəcəksiniz, - Tramp dayana bilmədi və çox kəskin reaksiya verdi. Əslində Zelenski özünu belə aparmamalı idi. O başa düşməli idi ki, Tramp onun bu cür davranış tərzini qəbul etməyəcək. Zelenski nəyəsə nail olmaq istəyirsə, özünü Trampın istəklərinə uyğun aparmalı, ona təzyiq göstərmək yox, onu yola gətirmək cəhdini göstərməli idi. Zelenski bunu etmədi, çünki onu bu oyuna ABŞ salıb. Amma bu işi Tramp yox, Bayden edib. Dəfələrlə sülh yaratmaq şansının olmasına baxmayaraq, Bayden və Böyük Britaniyanın baş naziri imkan vermədi ki, Zelenski sülh razılaşmasına imza atsın.
Üstəlik, Zelenskiyə verilən vədlər onu bu haddə gətirib çatdırdı - məni oyuna saldınız, indi də Rusiyanın dediklərini icra etməyə çalışırsınız! Zelenski bu baxımdan, sözsüz ki, haqlıdır. Ancaq dövlət maraqlarını əsas götürsəydi, Ukraynanı düşünsəydi, o cür davranmazdı. O anlamalı idı ki, bu cür emosional davranış ona yaxşı heç nə vəd edə bilməz. Son nəticədə görüş yarımçıq başa çatdı, Zelenski Ağ Evdən qovuldu və dərin böhran yarandı. Vəziyyətdən çıxmağın yeganə yolu Zelenskinin hansısa formada üzr istəməsi və geri dönməsi ola bilər. Lakin imzalanacaq sülh sazişi artıq Ukraynanın xeyrinə olmayacaq. Zelenski bu vəziyyətlə barışmalıdır. Çünki ABŞ-nin köməyi olmadan Ukraynanın ayaqda qalması qeyri-mümkündür.
Zelenski anlamalıdir ki, Avropa Amerikanı əvəz edib, onun ölkəsinə təhlükəsizlik təminatı verə bilməz. Amerikanı əvəz etmək üçün yardımlar 2-3 dəfə artırılmalıdır. Avropa isə yardımları bu qədər artıra bilməz.
Üstəlik, ABŞ-nin yardımı olmadan dəstəyin artmasının da əhəmiyyəti yoxdu. Çunki ən mühüm silahları Amerika verirdi.
Eyni zamanda Avropa özünü Amerikaya qarşı qoymaz, çünki Avropanın özünun də təhlükəsizliyini Amerika təmin edir. Bu səbəbdən NATO-nun baş katibi Zelenskiyə təklif edir ki, Trampın zəhmətini qiymətləndirsin və unutmasın ki, tank vuran silahları Amerika vermişdi və onların hesabına rusların Kiyevə girməsinin qarşısını almaq mümkün oldu.
Bütün hallarda Zelenski özünə çox ciddi problemlər yaratdı.
ABŞ onu dəyişmək istəyərmi? Türkiyənin "Hürrüyet" qəzeti Trampa belə bir sual verib - Zelenskinin getməsini istəyirsinizmi? O isə cavab verib ki, mən sülhü imzalayacaq adam istəyirəm. Yəni bu Zelenski də ola bilər, o istəməsə, başqası da ola bilər. İndiki şəraitdə Ukraynada heç kim prezident olmaq istəməz. Çünki vəziyyət son dərəcə ağırdır. O sazişi imzalamaq çox böyük cəsarət tələb edir ki, bunu nə Zelenski, nə də başqa birisi edə bilər.
Hər halda, vəziyyət həddən ziyadə çətindir, Zelenski özünü də, Ukraynanı da çıxılmaz vəziyyətə saldı. Çox təəssüf ki, onun bu duruma düşməsində ABŞ-nin əvvəlki rəhbərliyi və Böyük Britaniya baş naziri əsas rolu oynadı. Ona vədlər verildi, "qrant veririk" deyildi, indi də Tramp tələb edir ki, sizə verilən pulları qaytarın. Zelenski belə bir ağır durumdadır və məncə, üzr istəməkdən başqa çarəsi yoxdur. O, hansısa formada Trampla münasibətləri sahmana salmalıdır. Vaşinqtonda imzalanması gözlənilən saziş artıq hazır idi. Zelenski də demişdi ki, bunu nazirlər imzalamalıdır, hər şey ABŞ-nin istəyindən asılıdır. Hələlik həm Tramp, həm də dövlət katibi üzr istəməyı tələb edir".
Dəniz NƏSİRLİ
