Qulamhüseyn Əlibəyli: “Açıq hiss olunur ki, bununla bağlı Zelenskiyə güclü təzyiq göstərilir”
ABŞ-Ukrayna minerallar sazişində vacib məqamlar ortaya çıxıb. Sənəddə ABŞ-ın Ukraynaya təhlükəsizlik qarantiyaları nəzərdə tutulmayıb, baxmayaraq ki, bu, Kiyevin əsas tələbi idi. Həmçinin Birləşmiş Ştatların Ukraynaya hərbi texnika və sursat təchizatını davam etdirəcəyi də dəqiqləşdirilmir.
Təhlükəsizlik qarantiyaları yoxdur: Sənəddə Ukraynanın təhlükəsizlik təminatları istəməsinə dəstək ifadə olunur, ancaq təminat verilmir;
Resursların işlənməsi: Ukrayna və ABŞ Ukraynanın təbii resurslarını, o cümlədən vacib mineralları, neft və qazı birlikdə istehsal edəcəklər;
Yenidənqurma fondu: Birgə fonda Ukraynanın dövlətə məxsus resurslarının 50 faizi daxil olacaq;
Təkrar sərmayə: Fondun gəlirləri "azı illik əsasla" Ukraynanın iqtisadi bərpasına sərmayə olunacaq;
Sazişdə ABŞ tərəfdən qəti təhlükəsizlik vədləri yer almayıb. Ancaq deyilir ki, "Birləşmiş Ştatlar Ukraynanın təhlükəsizlik qarantiyaları əldə etmək səylərini dəstəkləyir".
Görünən odur ki, müəmmalı Ukrayna-ABŞ sazişinin arxasında bir sıra sürprizlər gizlənir.
“Tramp Ukraynaya ABŞ-ın göstərdiyi yardımın həcmini şişirdərək bu ölkənin sərvətlərini ələ keçirmək istəyir”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən sabiq millət vəkili, hüquqşünas Qulamhüseyn Əlibəylinin fikrincə, ümumiyyətlə, Tramp administrasiyası hakimiyyətə gələndən sonra daha çox Birləşmiş Ştatların kommersiya maraqlarından çıxış edir: “Onlardan biri də ABŞ-ın Rusiya ilə münasibətlərini yoluna qoymaqdır. Çünki Ukrayna müharibəsi səbəbindən ABŞ-Rusiya münasibətləri kəskinləşib. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, Rusiyanın özü də ABŞ üçün xammal bazası hesab olunur. O cümlədən, ABŞ bir zamanlar yardım etdiyi dövlətlərdən öz pulunu geri almaq istəyir. Bu sırada da birinci növbədə Ukrayna dayanır. Məsələnin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, Birləşmiş Ştatlar Rusiya-Ukrayna müharibəsindən özünün iqtisadi, geosiyasi maraqları üçün istifadə edir. Daha çox iqtisadi maraqlarını təmin etmək üçün istifadə edir. Bu da onunla əlaqədardır ki, Tramp alverçi təfəkkürünə malikdir. Daha çox bundan çıxış edərək addımlar atmaq istəyir. Necə deyərlər, hər şeyə kommersiya nöqteyi-nəzərindən yanaşır. O cümlədən, Rusiya-Ukrayna müharibəsinə də bu prizmadan yanaşır. Çalışır ki, vaxtilə Ukraynaya göstərdiyi yardımın əvəzini bu ölkənin sərvətləri hesabına çıxsın. Tramp Ukraynaya ABŞ-ın göstərdiyi yardımın həcmini şişirdərək bu ölkənin sərvətlərini ələ keçirmək istəyir. Bütün bu siyasi oyunlar məhz bununla bağlıdır. Açıq hiss olunur ki, bununla bağlı Zelenskiyə güclü təzyiq göstərilir. Bu cür siyasət beynəlxalq hüququ sarsıdır. Eyni zamanda bu, Putinin maraqlarına uyğundur. Yəni kim güclüdürsə, istədiyini edə bilər. ABŞ Ukraynanın sərvətlərini ələ keçirmək istəyir, amma əvəzində heç nə vermək istəmir. Təhlükəsizliyə zəmanət vermir. Guya Ukraynanın bərpası və yenidən qurulması ilə bağlı fondun yaradılması da bir növ baş aldatmaqdır. Çünki həmin fondun 50 faizi Ukraynanın hesabına formalaşacaq. Belə çıxır ki, Ukraynanın təbii sərvətlərini özününküləşdirəcəklər, digər tərəfdən bu ölkə hesabına bərpa işləri aparacaqlar. Bu, əslində ABŞ-ın bütövlükdə postsovet ölkələrinə münasibətdə yeritdiyi istismarçı siyasətin bir təzahür forması olacaq. Bu da Ukrayna üçün əlverişli olmayacaq. Ancaq istənilən halda son qərarı Ukrayna verəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
