Xəyal Bəşirov: “Trampın bu addımı təhlükəli yanaşmalara yol aça, dünya üzrə media azadlığına da təsir göstərə bilər, qurunun oduna yaş da yanar”
ABŞ prezidenti Donald Trampın həm daxili, həm də xarici siyasətdə atdığı sərt addımların şahidi oluruq. Trampın növbəti hədəfi “anonim mənbələrdən” istifadə edən media qurumları və yazarlardır.
O, “anonim mənbələrdən” istifadə edən media qurumlarını və yazarları məhkəməyə verəcəyi ilə hədələyib. Tramp “Truth Social” hesabında verdiyi açıqlamada bildirib ki, son vaxtlar “anonim” və ya “qeyddən kənar” sitatlar olan saxta kitablar və hekayələr ortaya çıxıb.
Tramp deyib ki, sözügedən müəlliflər “uydurma”, “böhtan” və “açıq-aşkar fırıldaqçılığa” görə ağır bədəl ödəməlidir: “Bu anonim mənbələrin olub-olmadığını öyrənmək üçün nə vaxtsa bu fırıldaqçı müəlliflərdən və kitab nəşriyyatlarından bəzilərini, hətta ümumiyyətlə medianı məhkəməyə verəcəyəm”.
Tramp başqa bir paylaşımında isə “Wall Street Journal”ı (WSJ) hədəf alıb və qəzeti "yanlış" məlumatlar yaymaqda ittiham edib.
Bu arada, “Reuters”, “Associated Press” və “Bloomberg News” birgə bəyanat yayaraq, ABŞ hökumətinin "ABŞ prezidenti Donald Trampa çıxışı olan xəbər agentliklərinin sayını məhdudlaşdırmaq üçün atacağı mümkün addımları” tənqid ediblər.
Trampla bir sıra nəhəng media qurumları arasında belə gərgin münasibətlər bütün dünya üzrə media azadlığının perspektivinə necə təsir edə bilər?
“ABŞ prezidentinin qisasçılıq məqsədilə sərgilədiyi sərt mövqe dünya üçün təhlükəli, mənfi presedentə çevrilə bilər”
Siyasi və Hüquqi Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Xəyal Bəşirov “Bakı-Xəbər”ə şərhində “Donald Trampın bu addımı nəhəng media qurumlarına olan reaksiyasıdır, onlara olan münasibətidir. Tramp hakimiyyətə gələndən sonra 2020-ci ildə keçirilən seçkilər zamanı məğlubiyyətində rolu olan və sonrakı dönəmdə ona qarşı fəaliyyət göstərən şəxslərə, qurumlara, təsisatlara qarşı sanki intiqam hisslərini açıq şəkildə büruzə verir, onlardan qisas alacağını aydın formada bəyan edir. Düşünürəm ki, ayrı-ayrı media qurumlarına, beynəlxalq təşkilatlara, hətta müxtəlif şəxlərə münasibətdə ABŞ kimi dünyada söz sahibi olan fövqəl bir dövlətin rəhbərinin belə bir addım atması əslində Amerikanın özünün adına müəyyən mənada xələl gətirir. Çünki burda ümumi yanaşma tərzi ortaya qoymaq heç də ədalətli olmaz. Amma bir amili də unutmayaq, Tramp da öz addımlarında, öz fikirlərində haqsız deyil. Şünki bu media qurumlarının, beynəlxalq təşkilatların böyük əksəriyyəti ayrı-ayrı şəxslərin, siyasətçilərin maraqlarına xidmət edib. O şəxslər də beynəlxalq aləmdə nüfuz sahibləridirlər, onların addımları ədalətsiz, qərəzli olub. Onlar təkcə Trampa qarşı deyil, dünyada ayrı-ayrı proseslərə qarşı belə qərəzli addımları ilə seçiliblər. Bilirik ki, dünyada fəaliyyət göstərən böyük media qurumlarının bir çoxu deinformasiya yaymaqla məşğuldurlar. Heç bir əsası olmayan məlumatları yaymaqla ayrı-ayrı dövlətlərə, şəxslərə, ünvanlara təsir göstərmək üçün bu siyasətdən istifadə ediblər. İndi Trampın əlinə hakimiyyət keçib, əlində güc var, söz sahibidir və bunların əməllərini açıq şəkildə ifşa edir. USAİD-in fəaliyyətini ifşa etmək qərəzlilik, ədalətsizlik deyil, əksinə ədalətlilikdir. USAİD ayrı-ayrı dövlətlərdə çevriliş etmək, onların daxili işlərinə qarışmaq, xaos yaratmaqla, bir sıra xoşagəlməz addımlar atmaqla fəaliyyət göstərib. Müxtəlif dövlətlərin içərisində vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələrinə qrant ayırmaq adı altında özləri üçün qüvvələr, güclər saxlayıblar. Bu da, təbii ki, artıq ifşa olunmuş bir prosesdir. Düşünürəm ki, o media qurumlarının da əksəriyyəti zamanında ayrı-ayrı dövlətlərinin daxili işlərinə qarışan və qərəzli mövqe qurumları olub” - deyə bildirdi.
X.Bəşirov hesab edir ki, o media qurumlarının Azərbaycana münasibətinə diqqət yetirməklə onların hansı əməllərlə məşğul olduğunu demək olar. Onların daim Azərbaycana qarşı qərəzli mövqe nümayuş etdirdiyini, Ermənistanın tərəfini tudtuğunu deyən X.Bəşirov qeyd etdi ki, o media qurumlarının heç biri keçmiş Qarabağ münaqişəsi ilə əlaqədar reallığı əks etdirən məlumatlar, informasiyalar paylaşmayıb, yaymayıb. “Sözümün canı odur ki, bu gün Trampın hədəfinə tuş gələn media qurumlarının heç də hamısı günahsız deyil və onlar şəffaf, ədalətli məlumatlar yayan media resursları deyil. Onların bir çoxu elə “anonim mənbələr” əsasında qərəzli informasiyalar yayıb. Bir çoxu təkcə Trampa qarşı deyil, dünyada gedən proseslərə yanaşmada informasiyaları öz maraqlarına uyğun şəkildə paylaşıb. İndi, necə deyərlər, daş qayaya rast gəlib. Vaxtilə onların dezinformasiyasına, yalanlarına tuş gələn, həqiqətləri əks etdirməyən hücumlarına məruz qalan şəxs artıq onlardan daha güclü olub, ABŞ kimi bir dövlətin rəhbəri seçilib. Təbii ki, onların fəaliyyətini ifşa etmək onun gücü daxilindədir. Onun səsləndirdiyi məlumatları bütün dünya eşidir. Bu prosesdə onlar daha zəif duruma düşür. Bu proses ciddi rezonans doğurub, bundan sonra da doğuracaq. Gələcəkdə kimin qalib gələcəyini deyə bilmərik. Amma biz bir sıra gizlinlərin açıldığının şahidi oluruq, bundan sonra da olacağıq”.
Trampın bu qərarına bir neçə rakursdan yanaşan X.Bəşirovun sözlərinə görə, həm də ABŞ prezidentinin qisasçılıq mövqeyindən atdığı bu addımların dünya mediası üçün mənfi presedentlər yaratma ehtimalı da az deyil. “Trampın bu addımı təhlükəli yanaşmalara yol aça, dünya üzrə media azadlığına da təsir göstərə bilər, qurunun oduna yaş da yanar. Uzağa getməyək, Fransa və onun kimi ölkələr də bu addımları təkrarlaya bilərlər. Fransanın söz və mətbuat azadlığına, jurnalistlərin sərbəst fəaliyyətinə qarşı qərəzli addımlarını bütün dünya bilir. Yadınıza gəlirsə, keçən ilin əvvəllərində Yeni Kaledoniyada baş verən prosesləri şəffaf formada işıqlandırmaq üçün AzərTAc-ın müxbiri ora səfər etmişdi. Emmanuel Makron administrasiyası ordan onu qanunsuz olaraq, heç bir əsas gətirmədən deportasiya etdi. Sonra Fransanın daxili işlər naziri, ardınca da xarici işlər naziri əsassız olaraq Azərbaycanı Fransanın daxili işlərinə qarışmaqda ittiham etdi. Yəni Tampın media ilə müharibəsi sui-istifadə hallarına yol aça bilər, Fransa kimi dövlətlər media qurumlarına, informasiya sahəsində çalışan şəxslərə qarşı addımlar ata bilər. Bu baxımdan, hesab edirəm ki, bu tendensiya çox təhlükəlidir və necə deyərlər, yoluxucu xəstəlik kimi bütün dünyaya yayıla bilər. ABŞ prezidentinin qisasçılıq məqsədilə sərgilədiyi sərt mövqe dünya üçün təhlükəli, mənfi presedentə çevrilə bilər” - deyə X.Bəşirov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
