Ağ Ev sahibi anlayır ki, qarşıdakı dörd il ərzində Rusiyanı parçalaya və diz çökdürə bilməyəcək, buna onilliklər gərəkir
Donald Tramp Ağ Evdə jurnalistlərlə söhbəti zamanı deyib ki, ABŞ-la təbii sərvətlərin birgə istismarına dair sazişin imzalanması müqabilində Ukrayna silah və Rusiyaya qarşı mübarizəni davam etdirmək hüququ qazanacaq. ABŞ prezidenti daha sonra bildirib ki, Kiyev onlarla razılaşsa, 350 milyard dollar, çoxlu texnika, hərbi texnika və döyüşü davam etdirmək hüququ əldə edəcək.
Ağ Ev sahibi vurğulayıb ki, ukraynalı əsgərlər çox cəsarətlidir, lakin ABŞ-ın maliyyə yardımı və hərbi texnikası olmasaydı, “bu müharibə çox tez bitərdi”.
Tramp Rusiyaya da mesaj verib ki, onlar Moskva ilə razılığa gələnə qədər Ukraynaya hərbi texnika tədarükü davam edəcək.
Tramp nə demək istəyir - bir tərəfdən Rusiya ilə sülh danışıqları aparır, digər tərəfdən Ukraynaya şirnikləndirici vədlər verir və Zelenskini Vaşinqtona dəvət edib? Bu bir-biri ilə uzlaşmayan kimi görünən siyasi gedişlərin arxasında nə durur?
Bu suallara cavab tapmaq üçün Trampın seçkiqabağı təbliğat vədlərini və seçkidən sonra - inauqurasiya mərasiminə qədər Rusiya-Ukrayna müharibəsini dayandırmağın üsulları barədə açıqlamalarını yada salmaq kifayətdir. Tramp birmənalı olaraq seçkiyə qədər deyirdi ki, müharibəni 24 saat ərzində dayandıracaq, əlbəttə, bu sadəcə təbliğat idi. Tramp seçiləndən sonra bu müddəti altı aya qədər "uzatdı". Bunun ardınca isə müharibəni dayandırmağın modeli haqda məlumat verdi. Ağ Ev sahibi bu barədə deyirdi ki, mən Rusiyaya təzyiq edəcəm müharibəni dayandırmasan, Ukraynanı silahlandıracam və nefti ucuzlaşdıracam. Ardınca isə o bildirirdi ki, Ukrayna müharibəni dayandirmağa razılaşmasa, ona silah tədarükünü dayandıracaq. Göründüyü kimi, Tramp həmin zehniyyətlə davam edir. Dərhal Rusiya ilə danışıqlara başlamaq hələ o demək deyil ki, Tramp Rusiyanın bütün istəklərini yerinə yetirəcək, onun nazı ilə oynayacaq. Tramp indiyə qədər bu müharibənin durdurulması planında yalnız bir elementi açıqlamamışdı, onu da məntiqlə anlamaq mümkün idi. Söhbət Amerıkanin mənafeyindən gedir. Əslində Bayden administrasiyasının da məqsədi Ukraynanın mineral təbii ehtiyatlarına sahiblənmək idi. Bu müharibə ona görə başlamışdı. Əgər Rusiya bir il də sakit dayansaydı, Ukraynaya hücum etməsəydi, Amerika şirkətləri Ukrayna təbii ehtiyatlarının hasilatına başlayacaqdı və bundan sonra Moskvanın Ukrayna sərhədlərinə əl uzatmaq imkanları itiriləcəkdi. Bu isə Vaşinqton üçün böyük mənfəət idi. Söhbət 26 trilyon dollar dəyərində sərvətdən gedir. Baydenin hədəfi ondan ibarət idi ki, tükəndirici mülaribələrlə Moskvanı diz çökdürsün, ardınca isə 26 milyardlıq bütün Ukrayna sərvətlərini, üstəgəl, Rusiya ərazisində yaranacaq yeni müstəqil dövlətlərin ərazisində yerləşən Ukraynadan yüz dəfələrlə çox sərvətə sahib çıxsın. Əslində Baydenin planı yalnız öz dönəmini deyil, Amerikanın uzunmüddətli strateji hədəflərini əhatə edirdi. Trampın isə məqsədi yalniz öz dönəminin hədəflərinə xidmət etməkdir. Tramp anlayır ki, o, qarşıdakı dörd il ərzində Rusiyanı parçalaya və diz çökdurə bilməyəcək, buna onilliklər gərəkir. Onun isə qarşıda duran yalnız dörd ili var. Yəni Tramp öz dönəmi ərzində bəhər götürmək istəyir, bu bəhər isə Ukraynanın işğal edilməmiş ərazilərindəki 15 trilyon dollarlıq miniral ehtiyatlar ola bilər. Tramp inansa ki, müharibəni dayandirmadan da o sərvətləri emal edə bilər, o halda o, hec müharibəni dayandırnaqda da maraqlı olmayacaq. Çünki Amerikanın "şeytani ağlı" (türklər buna "dərin dövlət" deyir) Rusiya-Ukrayna müharibəsinin dayanmasını istəmir. Ona görə ki, müharibənin dayanması Rusiyanı tükəndirmə planını axsada, Moskvanın yenidən güc yığmasına şərait yarada bilər. Rusiyanın tükəndirilərək dağıdılması Amerika və Avropanın uzunmüddətli perspektiv planlarına daxildir. Bu müharibənin davam etdirilməsi isə o perspektivi ertələyə, daha tez gəlişdirə bilər.
İndi bu baxımdan Tramp odla su arasında qalib - nə Ukraynanın real sərvətlərindən vaz kecə bilir, nə də Amerikanın "şeytani ağlı"nın hədəflərindən yayına bilir. Arada bir qulağındakı yara da ona nələrisə xatırladır. Əslində münaqişənin indiki şəkildə dondurulması həm Trampa, hən də "şeytani ağıl"a sərf edir. Çunki müharibəni dayandirmaqla Tramp ölkəyə trilyonlar gətirəcək. Münaqisəni isə istənilən vaxt aktivləşdirib, Rusiyanın qanaxmasını bərpa etmək olar. O vaxta qədər isə Avropa sanksiyaları ilə Rusiyanı daha ciddi şəkildə künçə sıxışdıra bilər.
Deməli, hazırda elə görünsə də ki, Tramp Putinin tələblərini yerinə yetirir, amma realliq bunun tam əksinədir. Tramp tələblərini Əl-Riyadda Putinə göndərdi. İndi isə mesajlar verir ki, tələblər yerinə yetirilənə qədər Ukraynaya silah tədarükü davam edəcək. Üstəlik, Rusiyaya bildirir ki, mənə sərvət lazımdı, o isə Ukraynada var, təhlükəsizliyini təmin edib sərvəti sümürəcəm...
Akif NƏSİRLİ
