Rusiya Müdafiə Nazirliyi gündəlik bülletenlerində Qarabağdakı bütün yer adlarını Azərbaycanın tarixi toponimləri ilə əvəz edib. Məlum olduğu kimi, Rusiya Müdafiə Nazirliyinin 25 oktyabr tarixli bülletenində Qarabağ “Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonu”, "Stepanakert" isə Xankəndi kimi təqdim olunub.
Rusiyanın Müdafiə Nazirliyinin saytında Qarabağ bölgəsində müvəqqəti fəaliyyət göstərən Rusiya sülhməramlı kontingentinin gündəlik bülletenində Azərbaycanın Xankəndi şəhərinin adının böyük hərflərlə yazılması nəzərə çarpıb. Bülletendə deyilir:
"Rusiyanın sülhməramlı kontingenti Azərbaycan Respublikasının Qarabağ İqtisadi Rayonu ərazisində tapşırıqları yerinə yetirməyə davam edir.
Rusiya sülhməramlı kontingentinin məsuliyyət daşıdığı ərazidə atəşkəs rejiminin pozulması qeydə alınmayıb.
2023-cü il sentyabrın 19-dan etibarən Rusiya sülhməramlılarının Ağdərə, Xocavənd, Xocalı və Şuşa rayonlarında səkkiz müşahidə məntəqəsi və 16 müvəqqəti müşahidə məntəqəsi bağlanıb.
Sentyabrın 24-dən etibarən XANKƏNDİ şəhəri və ətraf ərazilərdə elektrik enerjisinin verilişi bərpa edilib. Azərbaycandan ibarət birgə qrup rus sülhməramlı kontingentin hərbi qulluqçularının müşayiəti ilə əhalinin məskunlaşdığı ərazilərə elektrik enerjisinin verilməsinin bərpası istiqamətində fəaliyyəti davam etdirir.
Yollarda hərəkətin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün, ikisi Azərbaycan tərəfi ilə birgə post olmaqla, altı post quraşdırılıb".
Rusiya Müdafiə Nazirliyinin Qarabağa yönəlik növbəti jestinin əhəmiyyətini şərh edən ekspertlər qeyd edirlər ki, bu, Azərbaycan toponimlərinin Rusiya tərəfindən qəbul edilməsi anlamı daşıyır.
“Rusiya arxivlərində saxlanılan XIX-XX əsrlərə aid arxiv sənədlərində Qarabağdakı yer adları Azərbaycan dilindədir”
AMEA-nın A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun baş elmi işçisi, tarix elmləri doktoru Vaqif Abışov “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, bu, tarixi reallığın qəbul edilməsidir. “Əslində tarix özü bunu tələb edirdi. Bütün tarixi sənədlərdə, xüsusilə Rusiya arxivlərində saxlanılan XIX-XX əsrlərə aid arxiv sənədlərində Qarabağdakı yer adları Azərbaycan dilindədir, Azərbaycana aiddir. Yəni bütün toponimlər Azərbaycan dilindədir. Lakin müəyyən dövrlərdə ələ düşmüş fürsətdən istifadə edən işğalçı ermənilər Azərbaycana məxsus şəhər, kənd, qəsəbə, çay, tarixi abidələr və s. adları dəyişdirmişdi”.
V.Abışov hesab edir ki, Rusiya Müdafiə Nazirliyinin ermənilər tərəfindən vaxtilə saxtalaşdırılmış yer-yurd adlarını yenidən Azərbaycan dilində ifadə etməsi təbiidir. “Mən məsələnin "Rusiya MN Qarabağdakı bütün yer adlarını Azərbaycan toponimləri ilə əvəzlədi" formasında qoyuluşu ilə razılaşmıram. Əslində məsələ belə qoyulmalıdır: "Qarabağdakı Azərbaycana məxsus bütün tarixi yer adları bərpa olundu"-deyə V.Abışov əlavə etdi. V.Abışovun fikirindən belə qənaətə gəldik ki, Rusiya etməli olduğunu edib və o yerlərin adlarını öz ilkin variantlarında səsləndirib.
Əlbəttə, V.Abışov bir tarixçi kimi məsələyə çox obyektiv yanaşır. Bəli, uzun əsrlər Qarabağdakı bütün toponimlər Azərbaycan türkcəsində olub və bunlar sonrakı çağlarda saxtalaşdırılıb. O yerlərin tarixi adları isə Rusiya arxivlərində Azərbaycan dilindədir, bütün sənədlərdə Xankəndinin adı Xankəndi, Şuşanın adı Şuşa kimi qeyd edilir. Bütüövükdə XIX əsr mənbələri də daxil olmaqla, Qarabağdakı toponimlərinin bir dənəsi də başqa dildə deyil, məhz bu torpaqların əzəli və əbədi sakinləri Azərbaycan türklərinin, yəni bizim dilimizdədir.
İradə SARIYEVA
