Xırdalanda aylardır davam edən antisanitar vəziyyət...
İnsanların sağlam və təhlükəsiz mühitdə yaşamaq hüququ Konstitusiya ilə qorunan əsas hüquqlardan biridir. Lakin Xırdalan şəhərinin Narınc Marketin arxasında, 120 nömrəli marşrutun son dayanacağının ("120-nin kruqu") yaxınlığında yaşayan sakinlərin gündəlik həyatı bu hüququn praktikada təmin olunmadığını göstərən növbəti nümunələrdən biridir.
Məhəllə sakinlərinin bildirdiyinə görə, artıq 2–3 aydır ki, yaşayış məntəqəsinin yaxınlığına kanalizasiya suları axıdılır. Ən narahatedici məqam isə çirkab sularının hansı mənbədən gəldiyinin və kim tərəfindən axıdıldığının məlum olmamasıdır. Bu vəziyyət təkcə xoşagəlməz mənzərə yaratmır, həm də ərazidə dözülməz üfunət iyinin yayılmasına səbəb olur.
Problemin miqyası sadəcə narahatlıq hissi ilə məhdudlaşmır. Sakinlərin sözlərinə əsasən, üfunət o qədər güclüdür ki, qapı və pəncərələr bağlı saxlanılsa belə, qoxu evlərin içinə dolur. İnsanlar gecələr rahat yata bilmir, gündəlik həyatlarını normal şəkildə davam etdirə bilmirlər. Bu isə yaşayış keyfiyyətinin ciddi şəkildə aşağı düşdüyünü göstərir.
Məsələnin daha təhlükəli tərəfi onun sanitariya və ictimai sağlamlıq aspektidir. Kanalizasiya sularının uzun müddət açıq ərazidə qalması müxtəlif infeksiya risklərini artırır, həşəratların və zərərvericilərin çoxalmasına şərait yaradır, ətraf mühitin çirklənməsinə səbəb olur. Belə hallarda operativ araşdırma aparılması, çirkab sularının mənbəyinin müəyyən edilməsi və problemin təxirəsalınmadan aradan qaldırılması aidiyyəti qurumların birbaşa vəzifəsidir.
Hadisənin aylardır davam etməsi isə başqa bir sualı gündəmə gətirir: niyə problem bu qədər uzun müddət həll olunmur? Əgər məsələ barədə aidiyyəti qurumlara məlumat verilibsə, niyə operativ tədbir görülməyib? Əgər məlumat verilməyibsə, niyə belə ciddi antisanitar vəziyyət müvafiq nəzarət mexanizmləri tərəfindən vaxtında aşkar edilməyib? Bu sualların cavabı ictimaiyyət üçün də maraq doğurur.
Müasir şəhər idarəçiliyində və kommunal xidmət sistemində belə problemlərin aylarla davam etməsi qəbuledilməz hesab olunur. Çünki söhbət təkcə kanalizasiya sularından deyil, insanların sağlamlığından, ekoloji təhlükəsizlikdən və dövlət qurumlarına olan ictimai etimaddan gedir.
Kütləvi informasiya vasitələrinin bu kimi problemlərin işıqlandırılmasında mühüm rolu var. Medianın ictimai nəzarət funksiyası sayəsində aidiyyəti qurumların diqqəti problemə yönələ, araşdırmalar sürətlənə və konkret nəticələr əldə oluna bilər. Bu baxımdan məsələnin geniş ictimai müzakirəyə çıxarılması və məsul qurumların mövqeyinin öyrənilməsi vacibdir.
Xırdalandakı bu hadisə bir daha göstərir ki, şəhər infrastrukturunda yaranan hər hansı nasazlıq vaxtında aradan qaldırılmadıqda, nəticədə ən böyük zərəri adi vətəndaşlar çəkirlər. İnsanların aylarla üfunət qoxusu içində yaşamağa məcbur qalması normal hal kimi qəbul edilə bilməz. Problemin səbəbləri şəffaf şəkildə araşdırılmalı, məsuliyyət daşıyan şəxslər müəyyən edilməli və ərazidə sanitariya vəziyyəti qısa müddətdə bərpa olunmalıdır.
Çünki sağlam mühitdə yaşamaq vətəndaşın tələbi deyil, onun qanunla qorunan fundamental hüququdur.
Akif NƏSİRLİ
