“Xalqımız əsrlər boyu öz hüquqlarını qorumaq üçün, öz tarixi torpaqlarında yaşamaq üçün böyük fədakarlıq göstərib. Ancaq buna baxmayaraq, tarixin müxtəlif vaxtlarında bizim xalqımız öz doğma torpaqlarından məhrum edilib”. Bu fikirləri Prezident İlham Əliyev Qərbi Azərbaycandan olan bir qrup ziyalı ilə görüşündə söyləyib.
“XX əsr bu baxımdan xalqımız üçün çox böyük faciələr gətirmişdir. 1918-ci ildə təzə yaradılmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti özünün ilk qərarlarından birində bizim tarixi şəhərimizi – İrəvanı Ermənistana faktiki olaraq bağışlamışdır. Bu, bağışlanmaz bir addım idi, bu, xəyanət idi və cinayət idi. Bunu biz hamımız yaxşı bilirik, xalqımız da bunu bilməlidir. Biz heç vaxt tariximizi təhrif etməməliyik”, - deyə Prezident deyib.
Tariximizdə şanlı səhifələrin də, qara səhifələrin də olduğunu qeyd edən Prezident İlham Əliyev deyib: “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması, qısamüddətli fəaliyyəti haqqında mən dəfələrlə öz fikirlərimi bildirmişdim. Azərbaycan Demokratik Respublikasının qurucularının fəaliyyətini yüksək qiymətləndirmişdim. Bu, doğrudan da dünya miqyasında, müsəlman aləmində ilk respublika idi, baxmayaraq ki, cəmi iki il yaşadı. Ancaq, eyni zamanda, biz bu tariximizin qara səhifələrini də unutmamalıyıq, ört-basdır etməməliyik. Birincisi, tarixi həqiqət təhrif olunmuş formada təqdim edilməməlidir. İkincisi, bu faciəvi hadisə hamımız üçün dərs olmalıdır”.
İrəvanın ermənilərə verilməsi cinayətinin məsuliyyətini kimlər daşımalıdır?
“Hesab edirəm ki, cənab Prezidentin bu çıxışı özündə çox böyük strateji məqsədləri və mənəvi yükü ehtiva edir”
Məsələ ilə bağlı “SƏS” Media Qrupunun rəhbəri, politoloq Bəhruz Quliyev “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, İrəvanın ermənilərə güzəştə gedilməsi nəticəsində ərazimizin böyük bir hissəsi getdi. “Cənab Prezidentin də qeyd etdiyi kimi, İrəvanın ermənilərə verilməsi Azərbaycan tarixində ən ağrılı itkilərdən biridir. 1918-ci ildə yeni yaranmış respublikanın rəhbərliyi tarixi Azərbaycan torpaqlarını ermənilərə güzəştə getdi və böyük bir ərazimiz itirildi, orada yaşayan yüz minlərlə azərbaycanlı didərgin düşdü. Bu 9 min kv km-lik ərazidir- dünyanın təxminən 30 ölkəsindən böyükdür. 1919-cu ildə isə Müsavat hökuməti ordunu Zəngəzurdan çıxardı və ermənilər bundan istifadə edib oraya da birləşməyə başladılar. Yerli azərbaycanlıları oradan qovdular.
Sovet hökuməti qurulanda ərazidə ermənilərin daha çox yaşadığını və azərbaycanlıların demək olar ki, olmadığını rəsmi Moskvaya əsaslandıran ermənilər həmin ərazinin də Ermənistan respublikasına daxil edilməsinə nail oldular. Sonrakı dövrlərdə də respublika rəhbərliyinin yarıtmaz işi sayəsində ərazi itkilərinə, deportasiyalara məruz qaldıq. Keçən əsrin 40-cı illərdə Ermənistandan 200 mindən artıq azərbaycanlı deportasıya olundu”.
B.Quliyevin sözlərinə görə, sonralar Qarabağa da çox sayda ermənilərin yerləşməsinə gözə yumuldu. O, qeyd etdi ki, nəhayət, keçən əsrin 80-ci illərinin sonu, 90-ci illərin əvvəllərində aparılan səhv siyasət erməniərə Qarabağı ələ keçirmək imkanı verdi. “Nəticədə ərazimizin daha 20 faizi 30 il işğal altında qaldı.
2020-ci ildə müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında Azərbaycan ordusu ərazilərimizi azad etdi. Respublika tarixində ilk dəfə Azərbaycan itirdiyi torpağı geri ala bildi. Bu böyük zəfər, tariximizə qızıl hərflərlə yazıldı.
İndi beynəlxalq aləmdə saxta səs-küy salan ermənilərə cənab Prezident tarixi faktlar əsasında layiqli cavabı verdi və qeyd etdi ki, indiki Ermənistan dövləti Azərbaycan torpaqlarında qurulub. Və biz o torpaqlara qayıdacağıq. Bu bizim mənəvi haqqımızdır.
Ermənilərin Qafqaza köçülürməsinin cəmi 200 il tarixi var və onlar başqasının torpaqları üzərində dövlət qurub sonra da digər ərzilərinə iddia edə bilməz. Əksinə, iddianı biz edə bilərik, çünki bu torpaqlar xalqımızın tarixi mənəvi mülkiyyətidir. Hesab edirəm ki, cənab Prezidentin bu çıxışı özündə çox böyük strateji məqsədləri və mənəvi yükü ehtiva edir. Biz ata-babalarımızın yurdlarına qayıtmalıyıq. Bir az tez, bir az gec, bu baş verəcək. Artıq Böyük Qayıdışla bağlı konsepsiya da işlənilir.
Tarixi torpaqlarımızın itirilməsində isə birbaşa Çar Rusiyası, Azərbaycan Cümhuriyyətinin rəhbərliyi və Sovet rəhbərliyi məsuliyyət daşıyır” deyə B.Quliyev bildirdi.
Əli TURABOV
