Rusiya və Ermənistan arasında münasibətlərin getdikcə daha gərgin müstəviyə qədəm qoyması, tərəflərin bir-birinə yönəlik ittihamlarının artması müşahidə olunmaqdadır. Bu hal, xüsusən də Laçın yolunda azərbaycanlı ekofəalların davam edən etiraz aksiyaları fonunda özünü daha qabarıq büruzə verir. İndi Ermənistanda açıq çağırışlar səslənir ki, İrəvan Moskva ilə əməkdaşlıqdan imtina edib Qərbə yönəlməlidir. Ermənistanda rəsmi dairələr də artıq bu istiqamətdə açıq mövqe sərgiləyirlər.
Hazırda erməni rəsmiləri Rusiya sülhməramlılarının tənqidi fonunda Moskvadan narazılıqlarını daha çox qabartmağa cəhd edirlər. Ermənistan parlamentində müzakirələr vaxtı bu xüsusda Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan Laçın yolu ilə bağlı vəziyyətə görə məsuliyyətin Rusiyanın üzərinə düşdüyünü bildirib: “Hansı ölkənin məsuliyyət daşıdığı və nə baş verdiyi göz qabağındadır. Biz bu məsələdə Rusiya ilə işləyirik ki, dəhliz tez bir zamanda açılsın. Mən müxalifəti də bu istiqamətdə işləməyə çağırıram ki, Rusiya öz öhdəliklərini yerinə yetirsin və Laçın dəhlizində nəqliyyatın fasiləsiz və təhlükəsiz hərəkətini təmin etsin”. Moskva bu iddiaları dərhal rədd edir. Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov məsələ ilə bağlı bildirir: “Rusiya sülhməramlıları çalışdıqları ərazilərdə asayişin və əminamanlığın təmin edilməsi üçün əlindən gələn hər şeyi edir və onlar yalnız tərəflər arasında imzalanmış sənədlərin ruhuna və hərfinə uyğun hərəkət edirlər". Ermənistanın “Past” nəşri yazır ki, Kreml və İrəvan arasında söz dueli tərəflər arasında ziddiyyətlərin artmasının göztəricisidir. Nəşr qeyd edib ki, bu yaxınlarda hakimiyyətə bağlı bəzi partiya liderləri də ruslarla bağlı olan “fleşmoba” qoşulublar. Bildirilib ki, sözügedən partiya liderləri qərbpərəstlikləri, anti-rusluqları ilə məşhurdurlar və parlamentdənkənar qüvvələr klubu çərçivəsində mütəmadi olaraq Paşinyanla görüşürlər: “Xüsusilə söhbət səs-səsə verərək “Laçın dəhlizini Azərbaycan bağlamayıb, ruslar bağlayıblar” qeyd edən Tiqran Xzmalyan, Davit Sanasaryan və Levon Şirinyandan gedir. Rəsmi mənbələrimiz bildirir ki, bu heç də müstəqil hərəkət deyil. Nikol Paşinyan parlamentdənkənar həmkarlarına Ermənistanla Qarabağı birləşdirən yolu bağladıqlarına görə “günah oxlarını” yalnız ruslara tuşlamağı tapşırıb. Bir çox ekspertlər qeyd edir ki, bütün bunların məqsədi nəhayət Rusiya sülhməramlı missiyasının fəaliyyətini gözdən salmaq və gələcəkdə hər iki tərəfdən sülhməramlıları Qarabağdan, daha sonra isə bütün Rusiya hərbi kontingentini Ermənistandan çıxarmaq çağırışları ilə çıxış etməkdir. Amma Qərbdə də Ermənistan istədiyi dəstəyi alımır. BMT Təhlükəsizlik Şurasının Laçın dəhlizindəki vəziyyətlə bağlı iclası bunun təsdiqidir. Bu iclasla bağlı hakimiyyətin və hakimiyyətə yaxın çevrələrin piar hərəkəti heyrət doğurur. Məsələ burasındadır ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasında heç bir qətnamə qəbul edilməyib, sadəcə problemin həlli üçün praktiki tövsiyələr olmadan bəyanatlar səslənib. Buna paralel olaraq bildirilib ki, BMT Laçın dəhlizində və Rusiya sülhməramlılarının məsuliyyəti altında olan ərazidə yoxdur. Bir sözlə, fetişləşmək və ifrata varmaq üçün heç bir səbəb yoxdur”. . Elə “armenianreport” portalı da məsələyə eyni prizmadan yanaşır: “Azərbaycana qarşı BMT-də ilk növbədə Rusiya çıxış etməli idi. Amma Kreml bunu etmir, üstəlik, rəsmi Bakının diqtəsinə oynayır. Bəli, indiki vəziyyət hamıya məlumdur. Amma Ermənistanın bu çətin vəziyyətində onu dəstəkləyən dövlətlər də var. Məsələn, İran Qərbin sanksiyaları altındadır. Bu da Tehrana Azərbaycanın atdığı addımları pisləməyə və Ermənistanı dəstəkləməyə şərait yaradır. Rəsmi Bakı hazırda rus sülhməramlılarının geri çəkilməsi prosesini sürətləndirməyi qarşıya məqsəd qoyub. Amma bütün bunlara rəğmən, Rusiyanın BMT-dəki nümayəndəsinin müavini Anna Yevstiqneyeva “Azərbaycanlı ekoloqların Qarabağdakı filiz yataqlarına səfərlərinin parametrlərinin müzakirə olunduğunu” bəyan edir. Yəni o, Bakının tərəfinə keçərək, Qarabağın Azərbaycana aid olduğunu bildirir. Bununla da Bakının tezislərini təkrarlayıb. Bu, Rusiya və Ermənistan arasındakı uçurum prosesini sürətləndirəcək”. “Milli müdafiə” jurnalının baş redaktoru, tanınmış rusiyalı hərbi ekspert İqor Korotçenko isə qeyd edir ki, Kreml İrəvanın xəyanətlərini unutmur. O, Laçın yolundakı aksiyalar fonunda İrəvanın üç üzünün tam açıldığını vurğulayır: “Bildiyiniz kimi, Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonu ərazisinin hələ də separatçıların nəzarətində olan hissəsində qanunsuz qızıl hasilatı faktlarına diqqət çəkmək istəyən azərbaycanlı ekoloqların və ictimai təşkilatların nümayəndələrinin dinc aksiyası keçirilir. Ermənilər tərəfindən Azərbaycanın yeraltı sərvətlərinin qanunsuz mənimsənilməsi ilə yanaşı, bu proses ciddi ekoloji ziyan və irimiqyaslı ekoloji pozuntularla da müşayiət olunur. Əslində, geniş ictimaiyyətin diqqətini bu problemə cəlb etməyə çalışan azərbaycanlı ekoloqların aksiyasının kökündə məhz erməni şirkətlərinin xüsusi yırtıcılıqla istismar etdiyi mədənlərin monitorinqi tələbləri dayanır. Eyni zamanda, Laçın dəhlizi humanitar yüklərin, təcili yardım maşınlarının, eləcə də Rusiya sülhməramlılarının nəqliyyatının hərəkəti üçün açıq qalır. Söhbət yalnız qızıl və digər qiymətli metalların qanunsuz xaricə çıxarılmasının qarşısını almaq üçün digər yükdaşımalara nəzarətdən gedir. Aksiyanın dinc xarakter daşımasına diqqət yetirilməlidir. Bu, heç bir “humanitar böhrana” gətirib çıxarmadı, çıxara da bilməz – qeyd etdiyimiz kimi, humanitar yüklər Laçın dəhlizi ilə problemsiz daşınır. Amma Azərbaycan ərazisindən faydalı qazıntıların ixracı, daha əvvəllər olduğu kimi, mümkünsüz görünür. Baş verənlərə İrəvanın və Qarabağdakı separatçıların hədsiz əsəbi reaksiyası başadüşüləndir və izahı var: qanunsuz qızıl hasilatından əldə olunan gəlirlər on milyonlarla dollar təşkil edir və bu transmilli mütəşəkkil cinayətkar dəstənin bütün üzvləri hər gün külli miqdarda pul itirirlər. Buna görə də “qızıl mafiya” dünyadakı yüzlərlə lobbisti və media resursunu “tam blokada” təbliğatı ilə hay-küy salmaq üçün “doldurub”. Hətta səhnələşdirilmiş təbliğat tamaşalarında uşaqlardan da istifadə olunur. Effekti artırmaq üçün erməni tərəfi hətta dünən “iri çaplı artilleriya”dan da istifadə edib: Ermənistan hökumətinin iclasında baş nazir Nikol Paşinyan Rusiya sülhməramlılarını tənqid edərək bildirib ki, guya onlar Laçın dəhlizi boyu öz öhdəliklərini yerinə yetirmirlər. Düzdür, o, dərhal cavabını aldı: əvvəlcə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Mariya Zaxarova, sonra isə Rusiya Prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov Paşinyanı dərhal yerinə oturtdu. Heç kimə sirr deyil ki, Ermənistanın rəsmi hakimiyyəti həm üçtərəfli bəyanat, həm də ən yüksək səviyyədə bütün sonrakı razılaşmalar üzrə öhdəliklərini yerinə yetirməkdən yayınır - buna görə də Paşinyan Rusiyaya mühazirə oxuya bilməz. Və ən əsası: Rusiya-Azərbaycan münasibətlərinə zərbə vurmağı, Moskva və Bakını üz-üzə qoymağı kimsə bacarmaz. Çünki prezidentlər Vladimir Putin və İlham Əliyevin uzun illər uğurlu qarşılıqlı fəaliyyəti var, onların arasında etimad, tərəfdaşlıq və bir-birinə həqiqi hörmət münasibətləri mövcuddur. Bu isə o deməkdir ki, istənilən vəziyyətdə Rusiya və Azərbaycan xalqlarımızın daha yaxşı gələcəyi naminə uğurla irəliləmək üçün ortaq məxrəc və birgə həll yolları tapacaq”.
Samirə SƏFƏROVA
