Böyük Britaniyanın Azərbaycanda qızıl, gümüş və mis hasilatı ilə məşğul olan “Anglo Asian Mining” əməliyyat şirkəti Qızılbulaq yatağının Ermənistan tərəfindən qanunsuz istismarı ilə bağlı beynəlxalq məhkəməyə müraciət edəcək.
Bu barədə "Anglo Asian Mining"in maliyyə direktoru İlham Xəlilov deyib.
Onun sözlərinə görə, bu proses ya hökumət, ya da "Anglo Asian Mining" şirkəti tərəfindən həyata keçiriləcək:
“Erməni tərəfinin vurduğu zərərin miqdarını da dəqiqləşdirməli olacağıq”.
Qeyd edək ki, Ermənistan tərəfi Rusiya sülhməramlı kontingentinin müvəqqəti yerləşdiyi Azərbaycan ərazisindəki Qızılbulaq qızıl yatağı və Dəmirli mis-molibden yatağının qanunsuz istismarını davam etdirir.
2022-ci il dekabrın 3-də və 7-də Rusiya sülhməramlı kontingentinin komandanlığı ilə keçirilmiş müzakirələrin nəticəsi olaraq, dekabrın 10-da Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi, Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti və “AzerGold” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin mütəxəssislərindən ibarət heyət faydalı qazıntı yataqlarının qanunsuz istismarı, bundan irəli gələn ekoloji və digər törəmə fəsadlar ilə bağlı ilkin monitorinqə başlamaq üçün Rusiya sülhməramlı kontingentinin müvəqqəti yerləşdiyi Azərbaycan Respublikası ərazilərinə yola düşüb.
Monitorinq zamanı faydalı qazıntı yataqlarına, xüsusilə Qızılbulaq qızıl və Dəmirli mis-molibden yataqlarına yerində baxış və müxtəlif istiqamətlər üzrə monitorinq, əmlakın kadastr uçotunun təşkili, ətraf mühitə, yeraltı və yerüstü su mənbələrinə potensial zərərin və risqlərin qiymətləndirilməsi nəzərdə tutulmuşdu. Lakin heyət Rusiya sülhməramlılarının müşayiəti ilə sözügedən yataqların yerləşdiyi ərazilərə gəlsə də, hər iki istiqamətdə təxribatla üzləşib. Beləliklə, nəzərdə tutulan ilkin baxış və monitorinq baş tutmayıb.
Britaniyanın tanınmış şirkətinin Azərbaycanın Qarabağdakı ekoloji tələblərinə bu şəkildə dəstək ifadə etməsinin bizə nə kimi faydası ola bilər?
İqtisadçı Günay Hüseynova “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Azərbaycan 44 günlük Vətən müharibəsi nəticəsində erməni işğalından azad etdiyi ərazilərdə yerləşən qiymətli metal yataqlarının işlənməsi məsələsini öz nəzarətinə götürdü: “Ermənilər 30 ilə yaxın müddətdə istismar etdikləri bu yataqlardan milyardlarla dollar qazanıblar. Müharibədən dərhal sonra Azərbaycan hökuməti ilə Böyük Britaniyanın “Anglo Asian Mining” şirkəti arasında “Söyüdlü” (Zod), “Vejnəli” (Zəngilan) və “Qızılbulaq” (Kaşen, Ağdərə) qiymətli metal yataqlarında istismara başlanması barədə razılaşma əldə olunub. Müharibəyə qədər bu yataqlar “GeoProMining Gold” (Söyüdlü) və “Vallex Group” (“Vejnəli” və “Qızılbulaq”) şirkətləri tərəfindən istismar olunub. Həmin şirkətlər bu yataqların işlənməsinə 250 milyon dollara qədər investisiya yatırıblar. Azərbaycan Britaniya şirkətinə bu yataqlarda 30 illik istismar müddəti verib. Azərbaycanın məlumatına əsasən, 2019-cu ilin yanvarına Zod (”Söyüdlü", Kəlbəcər) yatağının ehtiyatlarının həcmi 74,7 ton qızıl təşkil edir ki, bu da 4,4 milyard dollar deməkdir. Bundan əlavə, Britaniya şirkətinin məumatına görə, “GeoProMining Gold” hazırda burada heç bir iş aparmır, çünki yatağın 75 faizindən çoxu Azərbaycan silahlı qüvvələrinin nəzarətindədir. Hələ iki il əvvəl “Anglo Asian Mining ” 1994-cü ildən bəri adları çəkilən yataqlarda aparılan istismar işlərini qanunsuz adlandırıb və gələcəkdə Ermənistana qarşı məhkəmə iddiasının qaldırılmasına zəmin hazırlayırladığını bəyan etmişdi. Hazırda yaranan vəziyyət isə bu məsələdə şirkətə əlavə əsas verdi. Müqaviləyə əsasən onların belə bir haqları var. Bu bizə ciddi dəstək deməkdir. Çünki Böyük Britaniya çox nüfuzlu ölkədir. Onun şirkəti ilə Ermənistanın məhkəmə davası aparması heç də asan olmayacaq. Artıq bu məsələ beynəlxalq skandala çevrilmiş olur”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
