Azərbaycana qarşı daim xəyanət yolu tutan İran hələ də bu siyasətini davam etdirir. Cənub qonşumuz, əvvəlki kimi, Ermənistanın yanında yer almaqla, ona ən müxtəlif sferalar üzrə yardımlar göstərməklə anti-Azərbaycan mövqeyini davam etdirir. Bunun nəticəsi olaraq, artıq məlumat verildiyi kimi, İran növbəti dəfə Ermənistana gizli yollarla silahlar göndərib. Belə ki, oktyabr ayında İran gizli yolla Ermənistana İran istehsalı olan 600 ədəd raket çatdırıb.
Göndərilən raketlər Ermənistana satılmayıb, hədiyyə kimi, qarşılıqsız verilib. Verilən raketlərin 500 ədədi "Dehlaviyeh”, 100 ədədi isə “Almas” tipli tank əleyhinə idarəolunan raket (TƏİR) kompleksidir. Qeyd edək ki, “Dehlaviyeh” TƏİR 2012-ci ildə İranın Müdafiə və Silahlı Qüvvələrə Dəstək Nazirliyinin sifarişi ilə, “Almas” kompleksi isə 2021-ci ildə İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun Quru Qoşunlarının sifarişi əsasında hazırlanıb. İranın özündə bu komplekslər demək olar dünyada analoqu olmayan, ən əsası isə molla rejiminin əsas rəqibləri hesab etdiyi ABŞ və İsrail silahlı qüvvələrinə qarşı effektiv silahlar kimi qəbul edilir. Təbii ki, İran perspektivdə bu silahların Azərbaycana qarşı istifadə edilməsində maraqlıdır. Lakin o da həqiqətdir ki, belə silahlaral Ermənistan Azərbaycan qarşısında qətiyyən duruş gətirə bilməz. Bunu həm İran, həm də Ermənistan yaxşı bilir. Məhz bu vəziyyətdə tanınmış rusiyalı politoloq, PolitRUS ekspert-analitik şəbəkəsinin rəhbəri Vitali Arkov olduqca maraqlı açıqlama verib. O, “axar.az” portalına bildirib ki, İrandan Ermənistana göndərilən raketlər sonda Rusiyaya çatacaq: “Güman edirəm ki, İranın Ermənistana hədiyyə etdiyi raketlər Rusiya arsenalına keçəcək. Ermənistan KTMT-nin üzvüdür və Moskvanın razılığı olmadan İrəvan gizli silahlanma ilə məşğul ola bilməz. Kremlin bu raketlərdən öncədən xəbəri olub”. Arkovun fikrinə əsasən, Azərbaycanla sülh müqaviləsinin imzalanmasının bir addımlığında olan Ermənistan bu cür silahlara əslində ehtiyac duymamalıdır: “Bu onlara yalnız danışıqlarda öz mövqelərini gücləndirmək üçün lazım ola bilər. Bunun üçün də sadəcə İranın hədiyyəsi haqqında məlumat kifayətdir. Əslində Ermənistana gələn bu raket kompleksləri indi daha çox ehtiyacı olan Rusiya Federasiyasına gedəcək. Və bu bir “hədiyyə” olduğundan, heç bir müqavilə və sənədlə təsdiqlənmir. İrəvan da bir-iki gün sonra rəsmi olaraq bəyan edəcək ki, guya belə bir məlumat düzgün deyil”. İran raketlərinin Ermənistan vasitəsilə Rusiyaya çatdırılması o deməkdir ki, İrəvan Ukraynaya qarşı müharibədə ruslarla bir yerdədir. Erməni türkşünas Hakob Çakryanın sözlərinə görə, əslində, Ermənistanın başqa seçimi də yoxdur. O qeyd edir ki, Rusiya Ukraynada öz planlarından əl çəkmir və belə bir vəziyyətdə Ermənistana da başqa seçim imkanı vermir. Ekspert bildirir ki, Rusiya Ermənistan vasitəsilə Qərbin regionda möhkəmlənməsinə də imkan vermək niyyətində deyil. Çakryan qeyd edib ki, Rusiya bu səbəbdən ATƏT-in Minsk Qrupunun digər iki həmsədrini tamamilə prosesdən kənara çıxarmağı hədəfləyir: “Bu baş verərsə, Qərbin Cənubi Qafqazda mövcudluğuna son qoyulacaq. Rusiya Putinin geosiyasi planlarını həyata keçirə bilir? Düşünmürəm ki, həyata keçirə bilir. Heç bir sivil ölkə nə Rusiya ilə, nə də Putinlə iş görmək istəmir. Putin rus xalqını da fədakar kütləyə çevirib. Rusiyanın bir sıra şəhərlərində Putinə qarşı təhqirlərlə müşayiət olunan etiraz aksiyalarını xatırlayırıq. Hətta hərbi xidmətə çağırışdan sonra Ukraynaya göndərilən əsgərlər də Putinə bu cür sözlərlə müraciət edirlər. Ac olduqları üçün üsyan edirlər, nə silahları, nə də sursatları var, tanklar yolda qalıb, yanacaqları yoxdur. Əslində o insanlar ölməlidir, bəs nəyə görə? Müharibə bir məqsəd güdməlidir, məqsəd varmı? Putinin şıltaqlıqlarına görə ölmək bir az çox olar. Rusiyanın yanaşması Ermənistan üçün təhlükəlidir, amma bizim elə bir “müttəfiqimiz” var ki, ondan imtina etsək, başımıza yeni problemlər gətirəcək”. Digər erməni ekspertlərin də bir çoxu eyni fikirdədir. Onlar hesab edir ki, Rusiya Ermənistan arsenalından da Ukraynada məqsədləri üçün istifadə edir.
Xatırladaq ki, bundan əvvəl də Ermənistan Ukraynaya qarşı Rusiyaya yardım edib. Məsələn, məlumdur ki, bir neçə ay əvvəl 4 ədəd SU-30 tipli döyüş təyyarəsi Ermənistan aeroportundan havaya qalxaraq, Ukraynada istifadə üçün Rusiyaya göndərilib. Rusiya istehsalı olan döyüş təyinatlı təyyarələr xüsusi təlim almış erməni pilotlar tərəfindən idarə edildiyi bildirilir. Ermənistan bu hərəkəti ilə Moskvanın Ukraynada apardığı işğala ortaq olduğunu nümaiş etdirib. Ermənistanın F-14 və F-15 qırıcılarına rəqib kimi istehsal edilən 4 ədəd SU-30 döyüş təyinatlı təyyarəni hələ2020-ci ilin may ayında təhvil aldığı məlum idi. Qeyd edək ki, Azərbaycanın torpaqlarını işğaldan azad etmək üçün apardığı mübarizədə Ermənistan ordusu Rusiya qırıcılarından istifadə edə bilmədi. Çünki raket sifarişində gecikmişdi. Yəni Ermənistan həmin vaxt ən kritik silah alışını belə tam həyata keçirməyi bacarmadı. Azərbaycan Qarabağda müvəffəqiyyətli qələbə qazandığı zaman, istifadə edilə bilməyən Rusiya təyyarələri reaksiyaya səbəb oldu. Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan bu qalmaqalı etiraf edərək, günahı əvvəlki rəhbərliyin boynuna qoydu. Məhz bu mübahisə mövzusu olan təyyarələr yenidən Ermənistanın çirkli əməllərinə alət oldu, erməni pilotlarla birlikdə Rusiyanın istifadəsinə təqdim edildi. Bunun ardınca isə Ermənistan İran istehsalı olan silahları Rusiyaya çatdırmağa başlayıb. Bununla İrəvan İranı da beynəlxalq tənqid hədəfindən, eləcə də növbəti sanksiyalardanxilas etməyə çalışır.
Ramil QULİYEV
