İranda əxlaq polisi ləğv edilib. Bu barədə ölkənin Baş Prokurorluğu məlumat yayıb. İranın Baş prokuroru Məhəmməd Cəfər Montazerinin sözlərinə görə, bu, İslam Respublikasının hüquq-mühafizə sistemi ilə heç bir əlaqəsi olmadığı üçün ləğv edilib.
Qeyd edək ki, İranda əxlaq polisi tərəfindən Məhsa Əmininin həbs edilməsi və qəfil ölümündən sonra etiraz dalğası başladı.
Məlumat üçün bildirək ki, İranda 1979-cu il İslam İnqilabından sonra hicab qadınlar üçün məcburi olub. 2022-ci ilin iyul ayında isə İran hakimiyyəti düzgün şəkildə hicab taxmadığını hesab etdiyi şəxsləri hədəf alan qanunu qəbul edib. Qadınlardan saçlarını, boyunlarını və çiyinlərini örtən baş örtüyü taxmaları tələb olunub və əxlaq polisi yeni qaydanı pozanları saxlamağa başlayıb.
Sentyabrın sonunda İranda 22 yaşlı Məhsa Əminin hicabı “səhv” taxdığına görə əxlaq polisi tərəfindən saxlanıldıqdan sonra polis bölməsində ölüb. Onun ölümündən sonra İranda kütləvi etirazlar başlayıb və bugünə qədər davam edir.
Maraqlıdır, əxlaq polisinin ləğvi İranda qadınların geyim azadlığına şərait yaradacaqmı? Əxlaq polisinin ləğvi İranda hansı dəyişikliklərə səbəb olacaq?
“Kəskin etirazlar fonunda rejim məcbur qalıb əxlaq polisini ləğv etdi, ancaq hesab edirəm ki, İran rejiminə elə güvənmək olmaz”
Siyasi şərhçi Tural İsmayılov bildirdi ki, İrandakı sistemin ən radikal qanadlarından biri əxlaq polisi idi. Bu struktur nəticəsində uzun illərdir İranda insan hüquqları kobul şəkildə pozulurdu: “Adıçəkilən qurum əxlaq adı altında insanların azadlıqlarını əlindən alırdı. XXI əsrdə yaşamağımıza baxmayaraq, İranda dövlət orta əsr düşüncəsilə idarə olunur. Bu şüurla cəmiyyətə yanaşma böyük problemlərə səbəb olurdu. Əxlaq polisi adı altında fəaliyyət göstərənlər xalqın səsini boğmağa çalışırdı. Eyni zamanda, insanların azadlıq istəklərinin qarşısının alınması prosesində xüsusi rolu var idi. Bu səbəbdən də İran əhalisi əxlaq polisi adlı strukturdan ciddi şəkildə narazı idi”.
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, İranda yaranmış vəziyyət hakimiyyəti çıxılmaz vəziyyətə salıb: “Hakimiyyət xalq etirazlarının qarşısını ala bilmir. İran əhalisi ölkədəki hüquqsuzluğa, haqlarının tapdalanmasına kəskin etiraz edir. Kəskin etirazlar fonunda rejim məcbur qalıb əxlaq polisini ləğv etdi. Ancaq hesab edirəm ki, İran rejiminə elə də güvənmək olmaz. Çünki vəziyyəti özlərinə uyğun formada manipuliyasiya edib həmin sistemi aktivləşdirə bilərlər”.
T.İsmayılovun fikrincə, əxlaq polisinin yaradılması insanların geyim azadlığına müdaxilənin aradan qaldırılması demək deyil. Çünki həmin ölkədə müəyyən qüvvələr var ki, insanların həyatına müdaxilə etməyə çalışacaqlar. Lakin istənilən halda, İranda əxlaq polisinin ləğv olunması önəmli bir dəyişikliyin əsasını qoydu. Bu, xalqın kütləvi etirazları fonunda hakim qüvvələrin geriyə çəkilməsi deməkdir. İrandakı xalq üsyanı qələbələrindən birini qazanıb. Addım–addım digər uğurlara da nail olunacaq.
Günel CƏLİLOVA
