“Konsensus olmadan Ermənistana “ehtiyacların qiymətləndirilməsi missiyası”nın göndərilməsi bütün iştirakçı dövlətlərin kollektiv iradəsi ilə qəbul edilmiş mandatların açıq şəkildə pozulmasıdır”.
Mətbuatın yaydığı məlumata görə, bunu ATƏT-in Xarici İşlər Nazirləri Şurasının 29-cu iclasında çıxış edən xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov deyib.
Nazir bildirib ki, Azərbaycan təşkilatı mandatlarını kobud şəkildə pozduqlarını düzəltməyə çağırır.
“Ermənistanla 30 ilə yaxındır davam edən silahlı münaqişənin başa çatması ilə Azərbaycan indi onun mənfi nəticələrini aradan qaldırmağa başlayıb. Yüz minlərlə məcburi köçkünün təhlükəsiz və ləyaqətlə öz evlərinə qayıtmasına şərait yaratmaq, münaqişədən sonrakı ərazilərdə dinc həyatın təmin edilməsi Azərbaycan hökuməti üçün mütləq prioritetdir. Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş Zəngilan rayonunun “ağıllı kənd” konsepsiyası əsasında yenidən qurulan Ağalı kəndinə bu günlərdə ailələrin birinci qrupu qayıdıb”, - C.Bayramov qeyd edib.
XİN rəhbəri vurğulayıb ki, Azərbaycan, həmçinin münaqişədən sonrakı ərazilərdə yaşayan erməni əsilli vətəndaşlarını öz siyasi, sosial və iqtisadi məkanına yenidən inteqrasiya etməkdə qətiyyətlidir, bütün Azərbaycan vətəndaşları ilə eyni hüquq və azadlıqları təmin edir: “Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası bununla bağlı möhkəm hüquqi bazanı təmin edir. Azərbaycan hakimiyyəti ilə yerli etnik erməni sakinlər arasında son aylar ərzində artan dialoq və təmaslar təşviq edilməli və davam etdirilməlidir”.
Nazir əlavə edib ki, işğaldan azad edilmiş ərazilərin Ermənistan tərəfindən kütləvi şəkildə minalarla çirklənməsi yenidənqurma işlərinə və məcburi köçkünlərin geri qayıtmasına əsas maneədir: “Təəssüf ki, 2020-ci ilin noyabrında üçtərəfli bəyanatın imzalanmasından sonra 267 nəfər mina qurbanı olub. 35-i mülki şəxs olmaqla 45 nəfər həlak olub. Ermənistanın Azərbaycana işğaldan azad edilmiş bütün ərazilərin tam və dəqiq mina xəritələrini təqdim etməməsi yeni ölüm və xəsarətlər gətirir. Bütün mina hadisələrinin təxminən 55 faizi Ermənistanın heç bir mina sahəsi rekordu olmayan ərazilərdə baş verib. Ermənistan Azərbaycan ərazilərində heç bir fərq qoymadan minaları yerləşdirməyə davam edir. Son zamanlar Azərbaycan ərazisində 350 mina aşkar edilib. Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin komandanı və Türkiyə-Rusiya Birgə Monitorinq Mərkəzinin rəhbərliyi, eləcə də Azərbaycanda akkreditə olunmuş xarici hərbi attaşelər bu əraziyə gələrək, sözügedən mina sahəsinə baxış keçiriblər. Ümumilikdə Azərbaycanın suveren ərazilərində 2021-ci ildə Ermənistan istehsalı olan 2 728 mina aşkar edilib. Bu minalar Laçın yolu ilə köçürülüb. Bu, yalnız humanitar məqsədlər üçün nəzərdə tutulmuş yoldan açıq-aşkar sui-istifadədir”.
C.Bayramovun sözlərinə görə, Azərbaycan münaqişədən sonrakı genişmiqyaslı bərpa, yenidənqurma və reinteqrasiya işləri ilə yanaşı, Ermənistanla dövlətlərarası münasibətlərin normallaşdırılması prosesinə də təşəbbüs göstərib:
“Müharibə və işğalın dağıdıcı nəticələrinə baxmayaraq, Azərbaycan Ermənistana dövlət sərhədləri daxilində bir-birinin suverenliyi və ərazi bütövlüyünə qarşılıqlı tanınma və hörmət əsasında sülh təklif etdi. Son iki il ərzində Azərbaycan sülh gündəmini təşviq etmək üçün güclü siyasi iradə nümayiş etdirir”.
“Ermənistan özünün təcavüzkar, işğalçı mövqeyini sığortalamaq üçün konsensus olmadan yaradılmış “missiyadan” nə isə umursa böyük yanlışlığa yol verir”
“Bu məsələdə haqlı mənada etiraz ediləsi amil ondan ibarətdir ki, ATƏT-in Ermənistana göndərdiyi dırnaqrarası missiya birtərəfli qaydada fəaliyyət göstərir və tərəflər arasında yalnız Ermənistanın mövqeyindən çıxış edir”. Bu sözləri “SƏS” qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Bəhruz Quliyev mövzu ilə bağlı şərhini verərkən deyib.
Onun fikrincə, Ermənistana “ehtiyacların qiymətləndirilməsi missiyası”nın yaradılmasından tutmuş onun heyətinin müəyyən edilməsinə qədər bütün addımlar konsensus olmadan atılıb və ən əsası – əks tərəf olaraq rəsmi Bakının mövqeyi öyrənilməyib, ya da bu mövqeyə etinasızlıqla yanaşılıb. Ona görə də məsələ ondadır ki, bəhs edilən mövzu ədalətli olaraq bütün iştirakçı dövlətlərin kollektiv iradəsi ilə qəbul edilmiş mandatların açıq şəkildə pozulması kimi qiymətləndirilməkdədir.
Bəhruz Quliyev qeyd edib ki, "Ermənistanın ehtiyaclarının qiymətləndirilməsi" adı altında fəaliyyət göstərən “missiya” əslində müəyyən olunmamış sərhədlərdə atəşkəs rejiminin pozulması, yaxud eskalasiyaların qeydə alınması üçün yaradılıb və o da faktdır ki, Azərbaycan belə bir “missiyanın” öz ərazisində fəaliyyət göstərməsinə razılıq verməyib: “Çünki Azərbaycan 44 günlük İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra, Ermənistandan fərqli olaraq, əldə edilmiş bütün razılaşmalara dürüstlüklə əməl edir. Məhz bu məqamda Ermənistan tərəfinin adıçəkilən “missiyanın” çətiri altında qalmaq istəyi növbəti məsələləri aşkara çıxarmış olur. Bildiyimiz kimi, Ermənistan istər müəyyən olunmamış sərhədlərdə qəsdən, bilərəkdən atəşkəsi pozmaqla, sülh danışıqları, yaxud sülh razılaşması istiqamətində gedən prosesləri ləngitməklə məşğuldur. Bu kimi silahlı və s. təxribatlar hələ də Qarabağda qalmağa davam edən separatçı rejimin yerləşdiyi ərazilərdə də qeydə alınır. Məqsəd isə budur: Azərbaycanı yeni savaşa cəlb etmək və bu vasitə ilə beynəlxalq dairələrdə rəsmi Bakını “təcavüzkar” kimi tanıtmaq, hələ də işğal altında qalan əraziləri əldə saxlamaq və s. Lakin biz ümumilikdə beynəlxalq aləmin hüquqi və digər əhəmiyyətli faktlar baxımından Azərbaycanın haqlı mövqeyinin dəstəklənməsini də bilirik. Bəli, ola bilər ki, ATƏT-dəki ayrı-ayrı fərdlər, Avropa Parlamentindəki ermənipərəst şəxslər, bəzi ölkələrin qanunverici orqanları, həmçinin erməni lobbisinin təsiri altındakı bir sıra ayrı-ayrı dairələr İrəvanın maraqlarından çıxış etsinlər, amma bu bütövlükdə daha əvvəllər qəbul edilmiş və birmənalı olaraq ərazi bütövlüyümüzü tanıyan qərarlara təsir edə bilməz. Ona görə də hesab edirəm ki, hazırkı “missiya” da bu xüsusda fəaliyyət göstərir və onun Azərbaycana qarşı ata biləcəyi hər hansı addımı birbaşa qərəz kimi qiymətləndiriləcək”.
Siyasi ekspert sonda onu da qeyd edib ki, sülh razılaşması olmadan belə bir “missiyanın” sonrakı müddətdəki fəaliyyəti uğursuzluqla nəticələnəcək: “Ermənistan özünün təcavüzkar, işğalçı mövqeyini sığortalamaq üçün konsensus olmadan yaradılmış “missiyadan” nə isə umursa böyük yanlışlığa yol verir. Biz unutmamalıyıq ki, müxtəlif vasitəçilərin təşəbbüsləri ilə keçirilən görüşlərdə Azərbaycan tərəfi bir daha səbr, təmkin nümayiş etdirməklə Ermənistana vaxt verib və həmin vaxt da artıq başa çatmaq üzrədir. Prezident İlham Əliyev də öz çıxışlarında bu amilə toxunmaqla vurğulayıb ki, Azərbaycanın səbri tükənməz deyil və bu səbr tükəndikdən sonra heç bir “missiya” Bakının atacağı addımların qarşısını ala bilmək iqtidarında olmayacaq”.
İradə SARIYEVA
