Azərbaycan ərazisində müvəqqəti yerləşdirilmiş Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin vəzifələrinin öhdəsindən gələ bilmədiyi artıq beynəlxalq miqyasda da bilinən həqiqətdir. Qarabağdakı rus hərbçiləri sülh yaratmaqdan başqa hər işlə məşğuldurlar. Elə son günlərdə Qarabağda gərginləşən vəziyyətdə də rus sülhməramlı qüvvələrinin rolu az deyil.
Artıq sirr deyil ki, Qarabağdakı qanunsuz erməni dəstələri məhz Rusiya əsgərinin arxasında gizlənərək Azərbaycan hərbçilərinə atəş açırlar. Təbii ki, burada ermənilərin əsas məqsədi Qarabağda gərginliyin davam etməsi görüntüsü yaradaraq sülhməramlıların mövcudluğuna ehtiyac görüntüsü formalaşdırmaqdır. Buna da Rusiya sülhməramlıları hər cür dəstək göstərir.
Beləliklə, Rusiya sülhməramlıları 10 noyabr üçtərəfli bəyanatının müddəalarının həyata keçirilməsinə dəstək vermir. Xatırladaq ki, üçtərəfli bəyanatın 4-cü bəndinə əsasən, sülhməramlı kontingent Azərbaycanın Qarabağ bölgəsinə yerləşdiriləndə paralel olaraq qanunsuz erməni silahlı qüvvələrinin çıxarılması təmin edilməli idi. Lakin iki il keçməsinə baxmayaraq, ortada hələ də konkret nəticə yoxdur. Rusiya sülhməramlıları da 10 noyabr bəyanatına uyğun olaraq qanunsuz erməni silahlı dəstələrini Azərbaycan ərazilərindən çıxarmağa çalışmır.
Əksinə, bu silahlı dəstələrə Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti nəzarətində olan yollarla silah-sursat, o cümlədən minalar daşınır. Ermənistan Qarabağa silah göndərmək üçün Laçın yolundan istifadə edir ki, bu, əvvəllər əldə edilmiş razılaşmalara ziddir. Artıq faktdır ki, 2021-ci ildə Qarabağda basdırılan minalar oraya Laçın dəhlizi ilə çatdırılıb. Bu fonda Azərbaycan sözügedən dəhlzin bağlanmasını istisna etmir. Amma Rusiya sülhməramlılarının yarıtmaz fəaliyyəti təkcə qeyd edilənlərlə məhdudlaşmır. Azərbaycanın yaşayış məntəqələrinin qondarma erməni adları ilə təqdim edilməsi bu qüvvələrin daha bir ciddi qüsurudur. İndiki halda Ağdərə və Xocavənd rayonlarının Rusiya Müdafiə Nazirliyi tərəfindən “Mardakert” və “Martuni” kimi qeyd olunması ermənilərin Azərbaycan xalqının tarixi toponimlərini dəyişdirmək cəhdlərinə dəstək verməklə yanaşı, iki ölkə arasında müttəfiqlik münasibətlərinə kölgə salır. Bu, həm də Rusiyanın rəsmi mövqeyi ilə ziddiyyət təşkil edir. Artıq Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi bu məsələyə bir neçə dəfə etirazını bildirib. Sonuncu etirazda bu xüsusda qeyd olunur: “Təəssüf edirik ki, Rusiyanın sülhməramlı kontingenti müraciətlərimizə hələ də etinasız yanaşır. Azərbaycan Respublikası ərazisindəki yaşayış məntəqələrimizin adlarının uydurma erməni toponimləri ilə qeyd olunması, o cümlədən "Dağlıq Qarabağ ərazisi" ifadəsinin işlənməsinin yolverilməz olduğunu bir daha xatırladırıq. Yenə də Rusiya Federasiyasının sülhməramlı kontingentini rəsmi məlumatlarında qeyd etdiyimiz yanlış ifadələrdən istifadə etməməyə çağırırıq. Bir daha israrla bildiririk ki, Rusiya Federasiyasının Müdafiə Nazirliyinin rəsmi internet səhifəsində dərc olunan Rusiya Federasiyasının sülhməramlı kontingentinin 30.11.2022-ci il tarixli rəsmi məlumatında “Dağlıq Qarabağ ərazisi” kimi qeyd olunan ərazi Qarabağ iqtisadi rayonudur, “Mardakert” və “Martuni” kimi adlandırılan Azərbaycan yaşayış məntəqələrinin rəsmi adları isə müvafiq olaraq Ağdərə və Xocavənddir”.
Daha bir mühüm məqam ondan ibarətdir ki, Rusiya Müdafiə Nazirliyi informasiya bülletenlərində birtərəfli, qərəzli mövqe tutaraq, Azərbaycan Ordusunun atəşkəsi pozmasına dair böhtan xarakterli məlumatlar paylaşır. Qanunsuz erməni dəstələrinin atəşkəsi pozmasına dair Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin təqdim etdiyi faktları isə bülletenlərinə daxil etmir. Bu vəziyyətdə artıq Azərbaycan müvafiq addımlar atmağa məcburdur. Türkiyənin ölkəmizdəki keçmiş hərbi attaşesi, general Yücel Karauz da bunu istisna etmir. O bildirir: “Rusiya Müdafiə Nazirliyi yayımladığı bülletenlərdə Azərbaycan ərazilərini qəsdən saxta erməni adları ilə təqdim edir. Rus sülhməramlılar da nazirlikdən aldıqları direktivlərlə eyni şeyi təkrarlayırlar”. General mətbuata açıqlamasında Türkiyə və Azərbaycanın heç vaxt Rusiyanın 10 noyabr bəyannaməsinə zidd hərəkətlərini qəbul etməyəcəyini vurğulayıb: “Rus sülhməramlıların gözü önündə erməni terrorçu dəstələri Qarabağda xəndəklər qazır, istehkamlar düzəldir, eyni anda bir neçə yerdən Azərbaycan ordusuna atəş açırlar. Baş verənlər 10 noyabr bəyannaməsinə qəti şəkildə ziddir. Qarabağ Azərbaycan torpağıdır və Putin özü də bunu dəfələrlə təkrar edib. Rus sülhməramlıların himayəsində Ermənistanın Azərbaycanın ərazisi olan Qarabağa silah-sursat daşıması, orada erməni terrorçularının öz mövcudluqlarını davam etdirməsi qəbuledilməzdir. Təəssüflər olsun ki, rus sülhməramlılar Azərbaycan ərazisinə yerləşdirildikləri gündən etibarən öz missiyalarına zidd şəkildə neytral olmaq yerinə, tərəf tutur və ermənilərin vaxt qazanma taktikasına dolayı yolla dəstək verirlər. 10 noyabr bəyannaməsinin şərtlərinin pozulması və erməni terrorçuları ilə Ermənistan ordusunun hərbi birləşmələrinin Qarabağda qalmağa davam etməsi sözügedən sənədin qüvvədən düşməsi mənasına gəlir. Əgər vəziyyət belədirsə, Azərbaycan İkinci Qarabağ müharibəsində olduğu kimi, öz işini özü görəcək”. General bildirib ki, biz problemin mütləq şəkildə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü daxilində müzakirələr yolu ilə həll edilməsi gərəkir: “Vladimir Putinin “Qarabağ Azərbaycan torpağıdır, biz ora müdaxilə edə bilmərik” deməyinə rəğmən, Rusiya Müdafiə Nazirliyinin tam əksinə hərəkət etməsi, məsuliyyət zonalarında rus sülhməramlıların özlərini hökmran kimi aparması, öz mənfəətləri naminə erməni siyasətinə alət olması səmimiyyətsizliyin, ikiüzlülüyün göstəricisidir. Nə Azərbaycan, nə Ağdamdakı Türkiyə-Rusiya Birgə Monitorinq Mərkəzinin Türkiyə kontingenti, nə də Türkiyə Cümhuriyyəti bunu qəbul edəcək. Əgər Rusiya və Ermənistan normal dövlətdirlərsə və sülh istəyirlərsə, lazımi addımlar atmalıdırlar. Çünki normal dövlətlər hər zaman imzalarına sadiq olurlar. Yoxsa yenə Dəmir Yumruq Qarabağdakı üç-beş quldurun başına enəcək və onlara lazımi dərs veriləcək. Ağıllarını başlarına toplamalı, tərəfsiz şəkildə beynəlxalq hüququn tələblərinə uyğun formada problemlərin həllinə çalışmalıdırlar”. Beləliklə, son iki ildə Rusiya sülhməramlılarının davamlı olaraq anlaşılmaz mövqedən çıxış etməsi, ondan gözlənilənləri doğrultmaması Azərbaycana sülhməramlıların lazım olmadığını göstərir. Bu da Rusiya sülhməramlılarının vaxtından tez Azərbaycan ərazisindən çıxarılmasını aktuallaşdırır.
Samirə SƏFƏROVA
