Son günlərdə, demək olar ki, Azərbaycan cəmiyyətində bütün diqqətlər Naxçıvana yönəlib. Muxtar Respublikadan gələn həbs xəbərləri cəmiyyətdə geniş müzakirələrə səbəb olub. Bunun hansısa siyasi proses olduğunu düşünənlər də az deyil. Amma ortada həbsləri lazımi edəcək ciddi faktlar varsa, bu məsələdə əlavə məqsədlər axtarmaq yersiz görünür.
Yayılan rəsmi məlumatlara istinad etsək görərik ki, təkcə Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin Gömrük tariflərinin tənzimlənməsi və ödənişlər şöbəsinin rəisi Əsgərov Mənsur Turan oğlu 132 milyon manat dövlət vəsaitini mənimsəkdə ittiham olunur. Muxtar Respublikanın maliyyə naziri Rafael Əliyev də ondan geri qalmır. Nazir isə 144 milyon manatı mənimsəyibmiş.
Əgər sözügedən mənimsəmə faktları varsa, həbslər niyə təəccüblə qarşılanmalıdır ki? Naxçıvan Muxtar Respublikası da Azərbaycanın ayrılmaz bir hissəsidir. Ölkənin digər regionlarında olduğu kimi, orada da korrupsiyaya qarşı əməliyyatların keçirilməsi aidiyyəti dövlət orqanlarının vəzifə borcudur. Yəni Naxçıvandakı həbslər digər bölgələrdə və strukturlarda analoji pozuntularla bağlı tədbirlərdən heç nə ilə fərqlənmir. Bu, eyni zamanda ölkədə olan sosial sifarişdən qaynaqlanan amildir.
Keçmiş Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin təqaüddə olan polkovnik-leytenantı, təhlükəsizlik məsələləri üzrə ekspert İlham İsmayıl mediaya açıqlamasında qeyd edib ki, Naxçıvanda baş verən proseslər - maliyyə məsələləri, məmur özbaşınalığı ilə bağlı həddindən artıq şikayət var idi:
"Artıq DTX orada nazirlik səviyyəsində olan, müstəqil fəaliyyət göstərən qurumu baş idarə ilə əvəz edib. Yoxlama prosesləri də davam etdirilir. Gömrükdən maliyyəyə qədər harada vəsait yeyintiləri varsa, DTX orada öz işini görür. Səlahiyyətlərin azaldılması ilə bağlı islahatlara gedilir. Bunlar lazımdır. Həbslər də islahatların tərkib hissəsidir. Hazırda aparılan həbslərin sonuncu olacağına inanmıram. Orada indiyə kimi yeyintilər olub. İndi də kimin harada nəyi olduğu bəllidir. Bu vəsaitlərin mənbəyinə qədər gedib çıxılmalıdır. Bu, birdən-birə hansısa gəncin sürətli varlanması yox, dövlətin pulunun yeyilməsi deməkdir, maliyyə təhlükəsizliyi məsələsidir. Azərbaycana hazırda vəsait lazımdır ki, Qarabağı dirçəldək. Mənimsənilən pullar geri qaytarılmalı və Qarabağda quruculuq işlərinə yönəldilməlidir”.
Media üzərindən apardığımız araşdırmalar nəticəsində məlum olur ki, bundan əvvəl də Naxçıvanda yüksək vəzifəli şəxslərin ətrafında həbslər reallaşıb. Ancaq fərq burdadır ki, aşağıdakı siyahıda təqdim edəcəyimiz nazirlər mərkəzi hakimiyyət tərəfindən deyil, MR-in öz səlahiyyətləri çərçivəsində həbsə salınıblar.
Naxçıvan MR-in bundan əvvəl həbs olunan nazirlərinin siyahısına nəzər salaq.
Həbs edilən nazirlərdən biri polis general-leytenantı Əhməd Əhmədovdur. O, 2000-ci ildən 2017-ci ilədək Naxçıvan MR-in daxili işlər naziri olub. 2021-ci ildə isə barəsində olan korrupsiya əməllərinə görə həbs olunub və məhkəmənin hökmü ilə 11 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib.
Naxçıvanın sabiq milli təhlükəsizlik naziri Vəli Ələsgərov da həbs həyatı yaşayıb. Belə ki, general-leytenant V.Ələsgərov barəsində 2016-cı ildə həbs edilib. O, 14 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. Onun "general-leytenant" rütbəsi də geri alınıb. Bu ilin sentyabr ayında isə Ali Məhkəmədə Vəli Ələsgərovun kassasiya şikayətinə baxılıb. Ali Məhkəmənin qərarı ilə V.Ələsgərov barədə apellyasiya məhkəməsinin qərarı dəyişdirilərək 6 il 6 ay 20 gün azadlıqdan məhrum etmə cəzasının təyin edilməsi və 2016-cı ildən həbsdə olmaqla bu cəzanı çəkmiş olduğundan cəzaçəkmə müəssisəsindən azad edilməsi qərara alınıb.
Naxçıvanda həbs edilən nazirlərdən biri də Muxtar Respublikanın sabiq təhsil naziri Məmməd Qəribovdur. Sabiq nazir bir müddət həbs həyatı yaşasa da, 2021-ci ilin iyun ayında Naxçıvan Ağır Cinayətlər Məhkəməsində M.Qəribova şərti cəza verilib və o azadlığa buraxılıb.
Aydın Quliyev: “Orada özləri 2016-2017-ci illərdə cəmi 2 naziri tutdular, DİN və MTN”
“Bakı -Xəbər” Media Qrupunun rəhbəri Aydın Quliyev özünün sosial şəbəkə hesabında baş verən hadisələrə belə münasibət bildirib:
“Naxçıvandakı həbslər ətrafında geniş şərhlər verilir, çox-çox uzaqlara gedən siyasi və hətta geosiyasi nəticələr çıxarılır. Maraq böyükdü. Təsadüf deyil. 25 ildən çox kənarda toxunulmaz qalmış bir mühüm regiondakı korrupsiya araşdırılır. Elə bir regionda ki, oradan vaxtilə heç bir cümləni də rahatlıqla yazmaq mümkün deyildi.
Əslində qeyri-adi bir şey baş vermir. Azərbaycanda illərdi korrupsiya ilə mübarizə gedir, onun bir parçası olan Naxçıvan niyə də bu prosesdən kənarda qalmalı idi? Bir gün bu mübarizə Naxçıvanı da əhatə etməli deyildimi?Azərbaycanın nə qədər iri məmurları, biznesmenləri həbsə atıldı , Naxçıvanda həbs olunanlar "qaraqaş, qaragöz" deyildilər ki?!
Niyə bu əməliyyatların Azərbaycan DTX tərəfindən aparılmasının da aydın cavabı var.
İllər boyu Naxçıvanda bu mübarizənin yerli orqanların özləri tərətindən aparılacağına, aparılmalı olduğuna etimad edildi, arxayın oldular. Ancaq iş yarıtmaz icra edildi. Orada özləri 2016-2017-ci illərdə cəmi 2 naziri tutdular, DİN və MTN. Ancaq korrupsiya mexanizmi səngimədi, "maşın" yenə öz işində idi. Görəndə ki, Naxçıvanın yerli orqanlarının özləri korrupsiya ilə mübarizə aparan deyillər, mübarizə aparmalı orqan və şəxslərin özləri bu işə bulaşıblar, o zaman Azərbaycan mərkəzi hakimiyyətinin iradəsi ilə DTX özü işə başlamalı oldu. Məsələyə heç bir siyasi rəng qatmadan proseslərin sadə məzmununu bu cür görmək lazımdır.
Ancaq "Naxçıvanda korrupsiya niyə bu qədər geniş miqyaslı və dərin oldu" sualının da, təbii ki, öz izahı və cavabı var.
Birinci səbəb, Naxçıvanda yerli rəsmi idarəetmə səlahiyyətlərinin bu qədər genişlənməsi. Az qala içimizdə ikinci dövlət yaranır. Naxçıvanın ayrıca "Xarici Kəşfiyyat Xidməti" də var imiş.Təsəvvür edirsiniz?Rəhmətlik Heydər Əliyevin Ali Məclisə sədrliyi dövründə də orada yerli rəsmi idarəetmə səlahiyyətləri bu qədər geniş deyildi. Üstəlik o da var ki, Heydər Əliyevin sədrliyi dövründə Naxçıvanda yerli idarəetmə səlahiyyətlərinin (indikindən aşağı səlahiyyətlər) genişliyi səmərəli nəticələr verirdi, faktiki Naxçıvanı məhz bu xilas etdi. Ancaq hazırkı yerli idarəetmə səlahiyyətlərinin hədsiz genişliyi neqativ rol oynadı. Ən böyük neqativlik isə bütün Muxtar Respublika əhalisinin rəsmi Bakıdan incik düşməsi oldu. Bu şəraitdə korrupsiyanın çiçəklənməsi təəccüblü deyil.
İkinci səbəb, Naxçıvandakı bəzi məmurların Bakıda müxtəlif xətlərlə bağlı olduqları daha iri məmurlar tərəfindən himayə edilməsi...”
Dünən bəzi KİV-lər Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri Vasif Talbovun Naxçıvan Prokurorluğunda müavin vəzifəsini daşıyan qardaşı Məhərrəm Talıbov saxlanılması barədə xəbər yaydı.
Naxçıvan Muxtar Respublikası prokurorunun müavini, III dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri Məhərrəm Talıbov isə saxlanılması haqda xəbərlərin yalan olduğunu bildirib:
“Mənim saxlanılmağımla bağlı xəbərlər yalandır. Bunu yazanlar məqsədli şəkildə yazırlar. Mən uzun illər hüquq-mühafizə orqanlarında çalışmışam. Bu gün də çalışıram. Mən qanun adamıyam. Qanun nəyi deyirsə, onu da eləmişəm. Qaldı ki, dövlətimizin bu gün həyata keçirdiyi islahatlara heç kəsin iradı ola bilməz, onu müzakirə edə bilməz”.
Fəzail Ağamalı: “Ölkəmizin hər yerində olduğu kimi, Naxçıvanda da korrupsiya və rüşvətxorluq kimi qanunsuz hallara qarşı qanuni mübarizə aparılır”
Milli Məclisin deputatı Fəzail Ağamalının sözlərinə görə, Naxçıvanla bağlı baş verənlərdə kimlərinsə işdən çıxarılması və ya həbsi mövzusundan çox struktur dəyişiklikləri məsələsinə diqqətin ayrılması daha vacibdir: “Ölkəmizin hər yerində olduğu kimi, Naxçıvanda da korrupsiya və rüşvətxorluq kimi qanunsuz hallara qarşı qanuni mübarizə aparılır. Həbslər də bununla bağlıdır. Mən diqqəti daha çox struktur dəyişikliklərinə yönəltməyi düzgün sayıram. Naxçıvanın idarəçiliyi ilə bağlı struktur dəyişiklikləri aparılır. Bu da ölkəmizin Prezidenti cənab İlham Əliyevin xeyli müddətdir ölkəmizdə başlatdığı islahatların mahiyyətinə söykənir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
