“Çox vacib və lazımlı bir məsələni qaldırmısınız. Şimali Azərbaycan Respublikası məsələsi bu gün aktuallaşdırılan, qaldırılan məsələ deyil. Mən respublikamızın adının Şimali Azərbaycan Respublikası adlandırılması təklifi ilə 1992-ci ildə Azərbaycanın mərhum Prezidenti Əbülfəz Elçibəyə müraciət etmişdim. O, bu müraciəti qəbul etmişdi. Bizim onunla bir neçə dəfə bu barədə yazışmalarımız olub. Elçibəy də bu məsələyə çox sıcaq baxırdı. Çünki bizim yaşadığımız, vətəndaşı olduğumuz müasir Azərbaycan Respublikası bütöv Azərbaycanın Şimal hissəsidir”.
Bu fikirləri “Bakı-Xəbər”ə Şimali Azərbaycan Araşdırma Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Mehman İsmayılov bildirib.
1992-ci ildə “Şimali Azərbaycan” adlı qəzet təsis edib, o qəzeti öz vəsaitləri hesabına bir neçə il yaşada bildiklərini deyən M.İsmayılovun sözlərinə görə, bu qəzeti nəşr etməklə bütöv Azərbaycan quruculuğundan, Cənubi, Qərbi Azərbaycanın problemlərindən söz açmağa başlayıblar: “Mən “Şimali Azərbaycan” adlı şirkət qurdum, uzun müddət o şirkət fəaliyyət göstərdi. Şimali Azərbaycan məfhumu olduqca aktualdır, amma Şimali Azərbaycan Respublikası ideyası yeni deyil. Bildirdiyim kimi, onu biz 1992-ci ildə qaldırdıq. Mən o vaxt respublikamızın adının Şimali Azərbaycan adlandırılması təklifini mərhum xalq şairimiz Xəlil Rza ilə, Azərbaycanın digər böyük ziyalıları ilə müzakirə etdim. Rəhmətlik Xəlil Rza da bu ideyaya çox isti yanaşdı və dedi ki, respublikamızın belə adlandırılması doğrudur. Hətta təklif də verdi ki, “Şimal” fars sözüdür onu işlətməyin, siz ona quzey deyin. O zaman bizim qəzetin adına görə Azərbaycanın çoxlu ziyalıları bizə müraciət etdilər və bu ideyanı çox bəyəndilər, bəli, bütün dünya bilməlidir ki, Azərbaycanı parçalayıblar. Qərbi Azərbaycan ərazisində Ermənistan respublikası yaradıblar, təəssüflər olsun ki, bu gün Tehran-fars rejiminin işğalı altındadır. Torpaqlarımızı bolşevik Rusiyası, kommunist rejimi param-parça edib dörd tərəfə paylayıb. Ona görə də, bütün dünya bilməlidir ki, bu dövlətin Cənubu da, Şimalı da, Qərbi də, Şərqi də var. Necə ki, Cənubi Koreya, Şimali Koreya var. Bütün dünya bilir ki, bir Koreya iki yerə bölünüb. Amma hər kəs Azərbaycanın tarixini bilməyə borclu deyil. Amma alman, ingilis, fransız, yapon bilməlidir ki, bu, Azərbaycanın Şimal hissəsidir və Azərbaycanı 3-4 yerə bölüblər. Bütün bunları insanlar bilməlidir. Təbii ki, bu gün bizim Milli Məclisdə deputatlar tərəfindən bu təşəbbüsün irəli sürülməsi bəyənilən məsələdir. Ancaq yeni deyil. Çünki biz bu yolu uzun müddətdir ki, gəlirik. Siz də şahidsiniz ki, Bakı Xəbər Televiziyasındakı bütün çıxışlarımda hər dəfə Şimali Azərbaycan sözünü rusdilli proqramlarımızda işlədirəm, “Severnıy Azərbaycan” deyirəm. Bunu davamlı təkidlə, israrla deyirəm ki, dünya bilsin. Bilsin ki, biz yaşadığımız bugünkü Azərbaycan Şimali Azərbaycandır. Çünki Azərbaycanın taleyini rusla fars erməni adlı aləti bizə qarşı işlədərək param-parça ediblər”.
M.İsmayılov vurğuladı ki, hazırda 30 min kvadrat kilomert ərazimiz erməni işğalındadır, 300 min kvadrat kilometr ərazimiz isə farsın işğalındadır. O qeyd etdi ki, indiki Azərbaycan Respublikası nə 12 oktyabr 1813-cü il Gülüstan, nə də 10 fevral 1828-ci il Türkmənçay müqaviləsini tanımalıdır. “Ermənistan bizim ərazimizdə qanunsuz yaradılmış bir qurumdur. Biz bu məsələləri qaldırmalıyıq. Bunu dəfələrlə qaldırmışam və buna verilişlər həsr etmişəm. Azərbaycan Gülüstan və Türkmənşay müqaviələrinin bizim qarşımıza çıxardığı problemlərdən imtina etməlidir. Azərbaycan Qacar imperiyası ilə Çar Rusiyası arasında bağlanmış Türkmənçay müqaviləsini tanımamalıdır. Çünki nə Qacar imperiyası var, nə də Çar Rusiyası var, amma onların imzaladığı Türkmənçay müqaviləsi Azərbaycanı iki yerə bölüb və Azərbaycanın da bir hissəsində Ermənistan adlanan süni dövlət yaradılıb. Bu səbəbdən də bu çox vacibdir ki, biz respublikamızı Şimali Azərbaycan respublikası adlandıraq və bütün dünya nəhayət Azərbaycanın necə parçalandığı barədə bilgi əldə etsin. Üstəlik də, dünyadakı 60 milyonlq Azərbaycan türkünün bizim ərazimizdə cəmi 10 milyonu yaşayır. 40 milyon azərbaycanlı isə Cənubi Azərbaycanın ərazisində yaşayır. Bizim güney Azərbaycanın taleyini gündəmə gətirmək hər birmizin mənəvi borcudur, hər birimiz güneyimiz və qərbimiz barədə düşünməliyik. Bizim torpaqlarımız nə qədər çoxdur ki, bolşevikin, kommunistin, rusun, farsın, ermənin bizdən qopardığı torpaqların itkisi ilə barışaq? Mən bu məsələni çox vacib hesab etdiyim üşün 1992-ci ildən üzü bəri durmadan, dayanmadan respublikamızın adının dəyişdirilib Şimali Azərbaycan qoyulmasını təkidlə irəli sürmüşəm. Fikrimin əvvəlində də söylədiyim kimi, mərhum Əbülfəz Elçibəy də bizimlə razılaşdı ki, zamanında bu məsələni gündəmə gətirib həll etmək mümkün olacaq. Azərbaycanın ziyalıları da hər zaman bunu dəstəkləyiblər. Yəni bizim qəzetin adının “Şimali Azərbaycan” olduğuna görə yüzlərlə ziyalı bizə təşəkkür edirdi, razılıqlarını bildirirdilər. Hesab edirəm ki, bu bu gün aktualdır, hətta biz gecimişik” - deyə Şimali Azərbaycan Araşdırma Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Mehman İsmayılov bildirib.
Qeyd edək ki, son günlər parlamentdə bəzi deputatlar tərəfindən Azərbaycan Respublikasının adının Şimali Azərbaycan Respublikası olaraq dəydirilməsi təklif edilib.
İradə SARIYEVA
