İranın Ermənistandakı səfiri Abbas Bədəxşan Zühuri Ermənistanın baş prokroru Anna Vardapetyanla görüşdə tarixi və elmi yanlışlığa yol verib. Bədəxşan “İran və Ermənistan arasında 3000 illik tarixi və mədəni bağlar var” iddiasını irəli sürməklə tarixi saxtalaşdırdığını açıq şəkildə ortaya qoyub.
“ İranla Ermənistanın 3 min illik əlaqələr tarixi var” deyən Zühuri yəqin ki, həmin dövrdə bu coğrafiyada, bütövlükdə tarixdə İran və Ermənistan adlı dövlətlərin ümumiyyətlə mövcud olmadığını unudub, ya da qondarma tarix düzəldib onların mövcudluğunu iddia etmək istəyir, amma yalan ayaq tutsa da, heç zaman yeriyə bilməz. Onu da yada salaq ki, Zəngəzur dəhlizi məsələsi gündəmə gələndən indiyə kimi İran rəsmiləri tez-tez Ermənistanla “min illik sərhədlərindən” danışırlar. O sərhədin nə zaman, haçan yarandığını kimsə bilmir.
“Bakı-Xəbər” qəzetinin baş redaktoru Aydın Quliyev rəsmi Feysbuk hesabında Bədəxşanın bu açıqlamasına belə şərh verir: “İran rejiminin Ermənistandakı səfiri Abbas Bədəxşan bu ölkənin baş prokuroru ilə görüşdə elə bir fantastik "elm yalanı" danışıb ki, bunun üstündən keçmək nəinki mümkün deyil, hətta məşhur "Sehrli xalat"da Xanın pioner Rəşidə ironiya ilə dediyi "Səni sarayımda baş gopçu təyin edəcəyəm" sözlərini Bədəxşan Abbasa da adamın deməyi gəlir...
Mən şəxsən İranda hansı rejimin mövcudluğundan asılı olmayaraq, bu ölkənin Azərbaycanla sülh ritorikasında olmasını istəyirəm. Qonşuyuq, kimsə köçüb getməyəcək, qonşularla sülh içində olmaq beynəlxalq münasibətlərin əlifbasıdır. O başqa mövzudur ki, İranda şiəliyi geosiyasi hegemonluq və əlahiddəlik alətinə çevirmiş teokratiya və fars şovinizmini qeyri-rəsmi ideologiya kimi işlədən indiki kimi rejimlərlə davamlı sülh ritorikasında olmaq nə qədər mümkündür…
Gələk səfirin söhbətinə... Deyib ki, İranla Ermənistanın 3 min illik əlaqələr tarixi var. 3 min il deyəndə, yəqin ki, 2 min il bizim, min il isə bizim eradan əvvəlki min ili nəzərdə tutur. Bu 3 min ildə bölgəmizdə hansı dövlətlər olub? Heç "İran" adlı dövlət olubmu? Ermənistan dövləti deyilən bir şey olubmu? Səfir ağayi Abbasın tarix bilgilərinə əlavə edim ki, bu 3 min ildə bölgəmizdə tarixi ardıcıllıqla -Assuriya, Urartu, Manna, Midiya, Əhəmənilər, Makedoniyalı İsgəndər, Parfiya, Selevkilər, Misir Ptolomeyləri, Sasanilər, Atropatena, Albaniya, Ərəblər, Şəddadilər, Rəvvadilər, Sacilər, Salarilər, Şirvanşahlar, Atabəylər, Qaraxanilər, Misir Fatimiləri, Xarəzmşahlar, Hülakülər, Ağqoyunlular, Qaraqoyunlular, Səfəvilər, Osmanlılar, Azərbaycan xanlıqları, Qacarlar, Əfşarlar, Zəndilər, 1925-ci ildən Pəhləvilər və 1936-cı ildən İran dövləti olub...
Cənab Abbas Bədəxşan, bu saysız dövlətlərin arasında Ermənistan dövləti gördünmü? Görə bilməzsiniz, çünki olmayıb...
İndi isə sözüm öz tarixçi alimlərimizədir, AMEA-nın prezidentinədir, cənablar, niyə buyurub bu tarix saxtakarlarının cavabını vermirsiniz? Elə bu Bədəxşanın məhz həmin sözlərinin üstündə sanballı bir beynəlxalq elmi tarix konfransı düzənləmək olmazmı?..”
“…Biz burada nə İran, nə də Ermənistan adına rast gəlirik”
AMEA Qafqazşünaslıq İnstitutunun Qafqaz siyasəti şöbəsinin müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Elnur Kəlbizadə “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, biz İrandan və Ermənistandan zaman-zaman bu tip açıqlamalar eşitməkdəyik: “Təbii ki, bu cür açıqlamaların heç bir əsası yoxdur. İranın Ermənistandakı səfiri Abbas Bədəxşanın 3 min il əvvəl guya İranla Ermənistan arasında “tarixi əlaqələrin” mövcudluğu ilə bağlı iddianı əgər bilməyərəkdən söyləyibsə, bu savadsızlıqdan, bilərəkdən deyibsə saxtakarlıqdan başqa bir şey deyil. 3 min il əvvəl biz tarixə geri döndükdə görürük ki, eramızdan əvvəl I minillikdə bölgədə olan dövlətlərin adları Mannadır, Assuryadır, Urartudur, Midiyadır, ən yaxşı halda Əhəmilər və yaxud Haxamanişilərdir, biz burada nə İran, nə də Ermənistan adına rast gəlmirik. Nəinki həmin dövrlərdə, hətta 1918-ci ilə qədər Qafqazda, xüsusən də Cənubi Qafqazda heç bir zaman “Ermənistan” adlı dövlət olmayıb. Ermənilər XIX əsrin 20-ci illərindən əvvəl heç bir zaman Qafqazda kütləvi halda yaşamayıblar. İranın bir dövlət adı olaraq istifadəsinə gəlincə isə, bilirik ki, bu, 1925-ci ildən etibarən Pəhləvilər sülaləsi tərəfindən düşünülmüş və dövlət adına çevrilmiş bir coğrafi addır. Yəni tarixdə Pəhləvilərə qədərki dövrdə heç bir zaman rəsmi adı İran olan heç bir dövlət yoxdur”.
E.Kəlbizadənin sözlərinə görə, Persiya, Sasani adına rast gəlmək mümkündür, amma İran adına rast gəlmək mümkünsüzdür, çünki yoxdur. O qeyd etdi ki, İran bir coğrafiyanın adıdır və İran coğrafiyasında bu gün bir çoxlarının nəzərdə tutduğu anlamda heç də farslar yaşamayıblar, indiki İran ərazisi böyük bir türk coğrafiyasıdır, türklərin məskun olduğu başlıca ərazilərdən biridir. “Ermənistanla bağlı məsələlər isə cəmiyyətimizə yetərincə aydındır. Cənubi Qafqazda Ermənistan adlı dövlət 1918-ci ildə xarici güclərin məqsədlərinə uyğun olaraq tarixi Azərbaycan ərazilərində yaradılıb. Bu baxımdan İranla Ermənistan arasında 3 minillik bir tarixi, mədəni əlaqələrin olması ilə bağlı iddialar, bir daha qeyd etmək lazımdır ki, ya savadsızlıqdan, ya da saxtakarlıqdan başqa bir şey deyil. Digər dövlət rəsmiləri “İran və Ermənistan arasındakı 3 min illik sərhədlərdən” danışırlar, guya İranla Ermənistan arasında hansısa sərhədlər olub. Eramızdan əvvəl I minillikdə, nəinki o dövrlərdə, bütövlükdə orta əsrlərdə belə hansısa dövlətlər üçün dəqiq sərhəddlər, sərhəd xətləri müəyyənləşdirmək absurd yanaşmadan başqa bir şey deyil”-deyə E.Kəlbizadə vurğuladı.
İradə SARIYEVA
