Rusiya və Ukrayna arasında müharibə uzandıqca tərəflərin savaşa getdikcə daha çox qüvvə və vəsait sərf etdiyi müşahidə edilir. Bu məsələdə Qərb Ukraynaya yardımlarının miqyasını genişləndirməyə hazırlaşır. Rusiya isə əsasən daxili ehtiyatlar hesabına Ukrayna savaşını davam etdirir.
Kreml üçün qeyd edilən fonda əsas problem Ukraynada şəxsi heyət sarıdan ordunun təminatında özünü göstərir. Buna görə Rusiya qismən səfərbərliyə gedib. Amma səfərbərlikdən qaçan Rusiya vətəndaşlarının sayının sürətli artımı Moskvanı çətin vəziyyətdə qoyub. Ona görə Rusiya sərhəd zonalarında yerləşdirdiyi, müxtəlif ölkələrdə hərbi bazalarında olan ordusunu, ayrı-ayrı dövlətlərin ərazisindəki sülhməramlı qüvvələrinin əksər hissəsini Ukraynaya çəkmək məcburiyyətində qalıb. Bu mənada gözlənilir ki, Qarabağda olan rus sülhməramlı qüvvələrinin çox hissəsi, hətta mümkündür ki, hamısı çıxarılıb Ukraynaya aparılsın. Hər halda, Rusiyanın Finlandiya və Baltikyanı ölkələrlə sərhədyanı bölgədən ordusunu çəkməsi bu ehtimalı artırır. Nüfuzlu “Foreign Policy” dərgisi yazır ki, Rusiya Ukraynadakı müharibə üçün qoşunlarının 80 %-ni Finlandiya və Baltikyanı ölkələrlə sərhədyanı bölgədən çıxarır. Bildirilir ki, Ukraynanın işğalına qədər bölgədə 30 minə yaxın Rusiya hərbi qulluqçusu var idi, lakin Moskva ağır itkilərin əvəzini çıxmaq üçün onların əksəriyyətini müharibəyə göndərməli olub. Nəşrin istinad etdiyi adı açıqlanmayan iki Avropa müdafiə qurumu rəsmisi hesab edir ki, Kalininqrad və Baltikyanı regionda cəmi 6 minə yaxın Rusiya hərbçisi qalıb. Jurnal qeyd edib ki, Rusiyada elan edilən səfərbərlik nəticəsində bu rəqəm dəyişə bilər, lakin xidmətə çağırılan ehtiyatda olan hərbçilər, çox güman ki, zəif təlim keçib və təchiz olunub. Skandinaviya ölkəsinin adı çəkilməyən hərbi rəsmisi vurğulayıb: “Son yeddi ay ərzində bu regiondan hərbçilərin köçürülməsi çox əhəmiyyətli dərəcədə olub. Rusiya uzun onilliklər ərzində bizim yanımızda quru qoşunlarını saxlayıb, indi isə onlar, demək olar, buxarlanıb”. Eyni zamanda rəsmi qeyd edib ki, Rusiya regionda hələ də güclü hava varlığını qoruyub saxlayır və nəşrin “Rusiya dəniz gücünün mirvarisi” adlandırdığı Şimal Donanması praktiki olaraq Ukrayna müharibəsindən təsirlənməyib. Finlandiyanın “Yle” telekanalı bildirib ki, Moskva Sankt-Peterburq yaxınlığında yerləşən, hava hücumundan müdafiə sistemləri və raketlər də daxil olmaqla, bəzi hərbi texnikanı regiondan çıxarır. “Foreign Policy”nin məlumatına görə, Baltikyanı regiondan Ukrayna cəbhəsinə köçürülən hərbi qulluqçuların əhəmiyyətli bir hissəsi Rusiyanın Baltikyanı ölkələr və Finlandiya ilə sərhədlərinin mühafizəsinə cavabdeh olan 6-cı Ümumqoşun Ordusuna məxsus olub. Ukraynada bu orduya Rusiya qüvvələrinin bu yaxınlarda ciddi məğlubiyyətə uğradığı Xarkov vilayətində döyüşmək tapşırılmışdı.
Finlandiya hərbi kəşfiyyatının keçmiş rəhbəri, hazırda ölkənin müdafiə nazirliyinin müşaviri olan Harri Ohraahonun sözlərinə görə, quru qoşunların yerdəyişməsi təlim keçmiş hərbçilərin “katastrofik çatışmazlığı” səbəbindən zəruri olub: “Bunun NATO təhlükəsi ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Reallıqda bu təhlükə yox idi, yalnız Rusiya liderlərinin ritorikasında mövcud idi”. Eyni zamanda, hazırkı və keçmiş Avropa müdafiə qurumları rəsmiləri “Foreign Policy”yə deyiblər ki, Rusiya uzunmüddətli perspektivdə region, xüsusilə kiçik Baltikyanı ölkələr üçün təhlükə yaradır. Onlar gözləyirlər ki, Ukraynadakı müharibənin nəticəsindən asılı olmayaraq, Moskva Qərb Hərbi Dairəsində öz hərbi potensialını bərpa edəcək. ABŞ mərkəzli Yeni Amerika Təhlükəsizliyi Mərkəzinin əməkdaşı Cim Taunsend baş verənlərlə bağlı bildirib: “Bu gün Rusiyanın Baltikyanı ölkələr üçün təhlükəsi bir il əvvəlki kimi deyil, çünki Rusiya ordusu döyüş qabiliyyətini çox böyük ölçüdə itirib. Lakin kiçik Baltikyanı ölkələr yalnız ona görə rahatlaşa bilmirlər ki, Rusiya indi özünü yaxşı tərəfdən göstərmir”. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, baş verənlər Rusiyanın Qarabağda olan sülhməramlı qüvvələrinin taleyinə də təsirsiz ötüşməyəcək. Rus hərbçiləri döyüş hazırlığının bərpası və qoşunların yenidən qruplaşdırılması, həmçinin hücum əməliyyatlarının davam etdirilməsinə hazırlıq üzrə tədbirlər görür. Bu fonda rus qoşunlarının yenidən qruplaşdırılması zamanı Ukrayna ərazisində döyüş əməliyyatlarının aparılması üçün əlavə bölmələr hazırlanır. Məlumatlara görə, Cənub Hərbi Dairəsinin 102-ci Hərbi Bazasının (Gümrü, Ermənistan) daha bir neçə yüz hərbçisi döyüş bölgəsinə göndərilmək üçün Rusiyaya aparılıb. Gözlənilir ki, onlarla bərabər Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Qarabağdakı sülhməramlı kontingentin bir hissəsi də Ukraynaya köçürülsün. Sülhməramlı qüvvələr Rusiya Müdafiə Nazirliyinə tabedir və Moskva onlardan necə istəyirsə, istifadə edə bilər. Bu mənada sülhməramlı kontingentin Qarabağdan çıxarılmasına Ermənistanın hansısa narazılığı da əhəmiyyət kəsb etməyəcək. Qeyd edək ki, 2020-ci il noyabrın 10-da Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan liderlərinin imzaladığı bəyanat əsasında rusiyalı sülhməramlılar Qarabağa gəlib. Sülhməramlı qüvvələrə 1960 əsgər, 90 ədəd BTR zirehli maşın, 370 ədəd avtomobil və xüsusi texnika cəlb edilib. İndi bu qüvvə və texnikanın Ukraynada istifadə edilməsi Rusiyaya daha çox lazımdır.
Nahid SALAYEV
