Məlumdur ki, son günlərdə ABŞ-ın orbitinə daxil olmağa can atan Ermənistan bu ölkədən silah alışına cəhd edir. Erməni diaspor və lobbisi də bununla bağlı aktiv fəaliyyətə keçib. ABŞ Erməni Milli Komitəsi (ANCA) bu fonda belə bir məlumat paylaşıb ki, ABŞ Ermənistana silah satmağı nəzərdən keçirir.
Qeyd olunur ki, 1991-ci ildə Ermənistan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra ilk dəfə olaraq amerikalı siyasətçilər Konqresdəki hər iki partiyanın daimi təzyiqi altında Ermənistana özünü müdafiə etmək üçün Amerika silahlarını satmağı düşünür. Bu hal ABŞ Konqresinin sədri Nensi Pelosinin Ermənistana səfəri və orada reallıqlardan kənar açıqlamaları fonunda gündəmə gəlib. Fransanın gündəlik “Le Figaro” qəzetinin redaktor müavini Jan-Kristof Buisson da iddia edir ki, Amerika Ermənistana silah verəcək: “Birləşmiş Ştatlar türklərdən müdafiə üçün Ermənistana silah tədarük etməyi planlaşdırır. Bəs Avropa İttifaqı? Bəs Fransa?”. Qeyd edək ki, ABŞ Konqresində 1992-ci ildə "Azadlığın dəstəklənməsi Aktı"na 907-ci düzəliş edilib. Bu düzəliş Azərbaycan və Ermənistana hücum xarakterli silahların satışını yasaqlayır. Reallıq həm də budur ki, Azərbaycanın hazırda ABŞ silahına ehtiyacı yoxdur. Azərbaycanın arsenalında olan silahlar kifayət edir ki, ölkəmiz istənilən təhdidin öhdəsindən gəlsin. Bununla belə, ABŞ Azərbaycana təhlükəsizlik məsələlərinin həlli üçün vəsait və avadanlıq tədarük edir. Son illər bu tədarükün həcmi 100 milyon dolları keçib. Bu, silah deyil, sərhədlərin mühafizəsi, Xəzərin milli sektorunun monitorinqi üçün avadanlıq və vasitələr, qaçaqmalçılığın qarşısını almaq üçün rentgen skanerləridir. Azərbaycan cənub sərhədlərinin böyük hissəsi üzərində nəzarəti özünə qaytardıqdan sonra ABŞ bu sahədə etibarlı mühafizənin təmin edilməsi üçün avadanlıq tədarükündə böyük köməklik göstərib. Son iki ilin statistikası bu istiqamətdə müsadirə edilən narkotiklərin ikiqat artdığını göstərir. Bu, həmin köməyin nə dərəcədə effektiv olduğunun göstəricisidir. Digər bir istiqamət Xəzərdə təhlükəsizliyin təmin edilməsinə, mühüm neft-qaz infrastrukturunun və neft kəmərlərinin mühafizəsinə yardımdır. Bu məqsədlə Azərbaycana sahil radarları, amfibiya qayıqları və Xəzərin milli sektoruna tam nəzarət üçün avadanlıqlar təhvil verilib.
Ermənistana gəlincə, bu ölkə Nensi Pelosinin səfərindən sonra ABŞ-dan silah almaq eşqinə düşüb. Elə bu günlərdə “armenianreport” portalı məsələ ilə bağlı yazırdı: Bizə nə lazımdır? Silah, silah, yenə silah. Xeyr, rus silahı yox. Bu silahlar Ukraynada özünü gözdən salıb. Bizə ən əvvəl ABŞ HİMARS-ları lazımdır. Ondan ötrü ki, Azərbaycanın bütün guşələrində azərbaycanlılar öz qohumlarının, yaxınlarının həyatına görə daim vahimə keçirsinlər. Məhz o zaman tamamilə qanuni hədəfə çevrilmiş düşmən ölkənin istənilən nöqtəsini vura biləcəyik… “Artsax” tezliklə azad ediləcək. Yeni bufer zona yaradılacaq, düşmən tərksilah ediləcək və təzminat ödəməyə məcbur ediləcək. Artıq proses başlayıb. Çox qalmayıb, bir azca səbrli olaq”. Amma konqresmen Ceki Speyerin son açıqlamaları ermənilərin arzusunu gözündə qoyur. Speyer Amerika Erməni Assambleyasının təşəbbüsü ilə təşkil olunan onlayn görüş zamanı bildirib: “Biz Ermənistanı Rusiyanın əlinə keçəcək silahlarla təchiz edə bilmərik. ABŞ hökumətinin Ermənistana hərbi dəstək verməyə hazır olması da az əhəmiyyət kəsb etmir. Lakin biz Ermənistana Rusiyanın əlinə keçəcək silahları verə bilmərik. Ona görə də müəyyən mənada əlimiz-qolumuz bağlıdır”. O, Ukraynanı misal çəkərək, Ermənistanın da bu ölkənin yolu ilə gedəcəyinə və Rusiyaya müqavimət göstərəcəyinə ümid etdiyini bildirib. Erməni kökləri olan Ceki Speyer Ermənistanı vətəni hesab etdiyini bildirib və ölkənin Sovet İttifaqının dönəminə qayıtmasını istəmədiyini qeyd edib. “ABŞ Azərbaycana silah tədarükünün qarşısını almaq üçün nə edə bilər” sualına konqresmen əminliklə cavab verib ki, 907 saylı düzəliş nəzərə alınaraq, yaxın gələcəkdə Azərbaycana maliyyə ayrılmayacaq. Ermənistana verilən dəstək isə 45 milyon dollardan 60 milyon dollara yüksəlib. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, Azərbaycanın ABŞ-ın yardımına və silahına ehtiyacı yoxdur. Amma Ermənistan fərqli mövqedədir. Bu ölkə ABŞ-dan silah almağa çalışır. Lakin Rusiya faktoru və geosiyasi məqamlar buna imkan vermir. ABŞ silahları alacağı halda İranın da buna müsbət baxmayacağını Ermənistan bilir. İranşünas erməni ekspert Nver Davtyan bu xüsusda qeyd edir ki, İran Vaşinqtonu regional problemlərin həllinə cəlb etməklə ABŞ-ın regionda təsirinin artırmasına imkan vermək istəmir: “İran ABŞ-dan çox Rusiyanın burada olmasını üstün tutur. Amerikalılar da öz növbəsində Tehranın təsirini artırmaq istəmir”. O qeyd edib ki, İran cəmiyyəti liberal baxışlı və həmişə ziddiyyətləri ilə seçilən, təlatümlərə səbəb olan qapalı, ənənəvi baxışlı iki təbəqəyə bölünüb. Davtyanın sözlərinə görə, daxili sabitliyə təhlükə yaradan belə qütbləşmə regionun digər dövlətlərində də mövcuddur. Ekspertin fikrincə, qızıl orta gənclərin ehtiyacları ilə cəmiyyətin təməlləri arasında tarazlıq tapmaqdır. “Belə bir cəmiyyətin kəskin liberallaşdırılması risqlər daşıyır. Digər tərəfdən, iranlı gənclərin narazılığı onların ölkədən mühacirət və beyin axınının artmasına gətirə və gələcəkdə demoqrafik problemlər yarada bilər. Xarici təsir var və bu nəzərə çarpır. İran hakimiyyətinin hadisələrə sərt münasibəti də bununla bağlıdır. Etirazlar İranın regionda artan rolunu zəiflətməyə çalışan xarici qüvvələrin marağına səbəb ola bilər”.
Samirə SƏFƏROVA
